Aby ocenić, czy element mieści się w tolerancji, trzeba z wymiaru nominalnego i tolerancji "±" wyznaczyć przedział dopuszczalny (wartość minimalną i maksymalną), a potem sprawdzić, czy wynik pomiaru wpada do tego przedziału.
1) Średnica wałka
Nominał: 25 mm, tolerancja: ±0,02 mm.
Granica minimalna: 25 − 0,02 = 24,98 mm.
Granica maksymalna: 25 + 0,02 = 25,02 mm.
Pomiar: 24,98 mm. To jest dokładnie dolna granica, więc średnica jest zgodna.
2) Długość wałka
Nominał: 500 mm, tolerancja: ±0,5 mm.
Granica minimalna: 500 − 0,5 = 499,5 mm.
Granica maksymalna: 500 + 0,5 = 500,5 mm.
Pomiar: 500,3 mm. Wartość leży pomiędzy 499,5 a 500,5 mm, więc długość jest zgodna.
Wniosek: poprawna jest odpowiedź "Tak, ponieważ oba wymiary są w granicach tolerancji."
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
Stwierdzenie, że "oba wymiary są poza granicami tolerancji" nie zgadza się z obliczonymi przedziałami (oba pomiary są wewnątrz). Odpowiedź sugerująca zgodność tylko średnicy pomija fakt, że długość 500,3 mm także mieści się w zakresie 499,5–500,5 mm. Z kolei twierdzenie, że "tylko długość jest poza granicami" wynika zwykle z pomylenia 0,5 mm z 0,05 mm lub z błędnego porównania do nominalu zamiast do granic min–max.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj zakres jako "od … do …", a potem porównuj wynik. Warto pamiętać, że wartości równe granicy (np. 24,98 mm) nadal są uznawane za mieszczące się w tolerancji, o ile nie podano innych reguł oceny.
