KWALIFIKACJA SPO2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 30.
Podopieczna z zaawansowaną chorobą zwyrodnieniową stawów korzysta kilka godzin dziennie z wózka inwalidzkiego. W celu zapobiegania wystąpieniu odleżyn opiekun powinien zadbać o wyposażenie wózka w poduszkę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poduszka zmiennociśnieniowa okresowo zmienia rozkład nacisku podczas siedzenia, co ogranicza długotrwały ucisk na te same okolice i zmniejsza ryzyko niedokrwienia tkanek. Poduszki rozgrzewające i z pierza nie zapewniają skutecznej redystrybucji ucisku, a sama poduszka profilowana nie musi mieć właściwości przeciwodleżynowych.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby korzystającej z wózka inwalidzkiego przez kilka godzin dziennie głównym czynnikiem ryzyka odleżyn jest długotrwały ucisk w tych samych miejscach (np. okolice guzów kulszowych), często nasilany przez tarcie i siły ścinające. Gdy ucisk utrzymuje się długo, dochodzi do pogorszenia ukrwienia, a w konsekwencji do uszkodzeń skóry i tkanek głębszych.

Odpowiedź "zmiennociśnieniową" jest właściwa, ponieważ poduszka zmiennociśnieniowa działa na zasadzie cyklicznej zmiany wypełnienia komór/segmentów. Dzięki temu zmieniają się punkty podparcia, a nacisk jest redystrybuowany w czasie. To wspiera profilaktykę odleżyn u osób, które nie są w stanie często i skutecznie odciążać pośladków samodzielnie.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • "rozgrzewającą" – ciepło może dawać subiektywny komfort w chorobie zwyrodnieniowej, ale nie rozwiązuje problemu długotrwałego ucisku. Co więcej, niektóre formy ogrzewania mogą zwiększać potliwość i podrażnienia skóry, co bywa dodatkowym czynnikiem ryzyka.
  • "z pierza" – miękkie wypełnienie nie gwarantuje stabilnego, terapeutycznego odciążenia. Taka poduszka może się nadmiernie ugniatać, powodując punktowe przeciążenia i brak przewidywalnej redystrybucji nacisku.
  • "ortopedyczną profilowaną" – profilowanie może poprawiać ułożenie i komfort, ale nie każda poduszka profilowana jest wyrobem przeciwodleżynowym. Jeśli nie ma właściwości zmniejszających ucisk (np. odpowiedniej konstrukcji pneumatycznej/żelowej/zmiennociśnieniowej), profilaktyka odleżyn może być niewystarczająca.

W praktyce sama poduszka to nie wszystko. Skuteczna profilaktyka obejmuje również: regularne krótkie odciążania w pozycji siedzącej (jeśli możliwe), kontrolę skóry, utrzymanie suchości i higieny, prawidłowe dopasowanie wózka oraz obserwację bólu, zaczerwienienia i miejscowego przegrzania skóry.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Poduszka zmiennociśnieniowa to poduszka przeciwodleżynowa, która cyklicznie zmienia rozkład nacisku (np. przez naprzemienne wypełnianie komór powietrznych). Dzięki temu te same miejsca nie są stale obciążone, co wspiera profilaktykę odleżyn podczas długiego siedzenia.
Przy wielogodzinnym siedzeniu ucisk długo działa na te same okolice (np. pośladki), co ogranicza dopływ krwi i tlenu do tkanek. Jeśli dojdzie też do tarcia lub wilgoci, skóra szybciej ulega uszkodzeniu. Stąd potrzeba odciążania i odpowiedniej poduszki.
Powinna zmniejszać i rozkładać ucisk, stabilizować miednicę, ograniczać siły ścinające i być dopasowana do wózka oraz masy ciała. Ważne są też: oddychający pokrowiec, łatwe czyszczenie i możliwość kontroli ułożenia, aby nie powstawały punktowe przeciążenia.
Zwykle nie jest traktowana jako skuteczna poduszka przeciwodleżynowa. Może się nadmiernie ugniatać i nie zapewnia przewidywalnej redystrybucji nacisku. W profilaktyce odleżyn liczy się kontrolowane odciążenie i stabilizacja, a nie tylko "miękkość" siedziska.
Nie jest to standardowy sposób zapobiegania odleżynom. Odleżyny wynikają głównie z długotrwałego ucisku i niedokrwienia, więc kluczowe są odciążanie, zmiana punktów nacisku i pielęgnacja skóry. Dodatkowo ciepło może nasilać potliwość i podrażnienia.
Profilowana skupia się głównie na ułożeniu i komforcie (np. stabilizacja miednicy), natomiast przeciwodleżynowa ma przede wszystkim zmniejszać ucisk i ryzyko uszkodzeń skóry. Nie każda profilowana poduszka spełnia kryteria przeciwodleżynowe, dlatego trzeba sprawdzać przeznaczenie i działanie.
Gdy osoba spędza wiele godzin w pozycji siedzącej, ma ograniczoną możliwość samodzielnego odciążania, występują czynniki ryzyka (wyniszczenie, wilgoć, słabe czucie) lub pojawiają się zaczerwienienia w miejscach podparcia. Dobór najlepiej skonsultować z personelem medycznym.
Pomagają: regularne krótkie odciążenia, kontrola skóry (zaczerwienienia, bolesność), utrzymanie suchości i higieny, właściwe ubranie bez grubych szwów, dobre dopasowanie wózka oraz ograniczanie tarcia przy przesiadaniu. Poduszka to element planu, nie jedyne rozwiązanie.
Najczęściej w okolicach przenoszących ciężar ciała i narażonych na ucisk: pośladki, okolice guzów kulszowych, kość krzyżowa (zależnie od pozycji), a także miejsca tarcia. Ryzyko rośnie, gdy pozycja jest asymetryczna lub gdy osoba się zsuwa.
Częste błędy to wybór "najbardziej miękkiej" poduszki bez sprawdzenia działania przeciwodleżynowego, niedopasowanie rozmiaru do siedziska, brak kontroli ułożenia miednicy oraz pomijanie oceny skóry. Problemem bywa też założenie, że jedna poduszka rozwiąże wszystko bez odciążania i pielęgnacji.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poduszka zmiennociśnieniowa okresowo zmienia rozkład nacisku podczas siedzenia, co ogranicza długotrwały ucisk na te same okolice i zmniejsza ryzyko niedokrwienia tkanek.

Źródła:

  • Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, NPIAP/EPUAP/PPPIA, 2019 (rozdziały: profilaktyka, odciążanie i powierzchnie wspomagające)
  • NICE Guideline NG89: Pressure ulcers: prevention and management, National Institute for Health and Care Excellence (NICE), wersja online: https://www.nice.org.uk/guidance/ng89 (dostęp: 2026-02-27)
  • MSD Manuals (Consumer Version): Pressure Injuries (Bedsores) – Prevention, wersja online: https://www.msdmanuals.com/home/skin-disorders/pressure-injuries/pressure-injuries (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Wytyczne kliniczne dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn (materiały organizacji naukowych)
  • Podręczniki pielęgniarstwa/geriatrii: rozdziały o odleżynach i opiece długoterminowej
  • Materiały producentów poduszek przeciwodleżynowych (porównanie: piankowe, żelowe, pneumatyczne, zmiennociśnieniowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego