KWALIFIKACJA SPO2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 31.
Który ze środków należy zastosować u podopiecznej z ryzykiem wystąpienia odleżyn na pośladkach?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W profilaktyce odleżyn kluczowe jest utrzymanie skóry w czystości, dokładne osuszenie oraz jej nawilżanie i natłuszczanie preparatem ochronnym.
"0,5% krem propolisowy" pełni funkcję ochronną i wspiera regenerację skóry. Alkohol przesusza, pudry mogą podrażniać, a Altacet nie służy profilaktyce.

Pełne wyjaśnienie:

Odleżyny powstają najczęściej tam, gdzie ucisk jest długotrwały, a tkanki są słabiej ukrwione (np. pośladki i okolica krzyżowa). W profilaktyce najważniejsze są działania wielokierunkowe: regularna zmiana pozycji, ograniczanie tarcia i ścinania, dobra higiena, kontrola wilgoci (np. przy nietrzymaniu) oraz ochrona bariery skórnej przez nawilżanie i natłuszczanie.

Odpowiedź "0,5% krem propolisowy" jest właściwa, ponieważ jest to preparat pielęgnacyjno-ochronny stosowany na skórę narażoną na ucisk. Taki krem pomaga utrzymać elastyczność skóry, zmniejsza ryzyko mikropęknięć i może wspierać naturalną regenerację naskórka. W praktyce opiekuńczej nakłada się go na skórę wcześniej oczyszczoną i dokładnie osuszoną, jako element profilaktyki (nie zamiast odciążania).

Pozostałe propozycje są niewłaściwe w profilaktyce odleżyn z typowych powodów:

  • "96% alkohol etylowy" – silnie odtłuszcza i wysusza skórę, co osłabia barierę ochronną, sprzyja mikrourazom i zwiększa podatność na uszkodzenia przy ucisku.
  • "Płynny puder" – preparaty pudrowe mogą tworzyć grudki, nasilać tarcie i podrażnienie, a przy wilgoci nie rozwiązują problemu ochrony bariery skórnej tak jak preparaty natłuszczające/ochronne.
  • "Altacet żel" – jest kojarzony głównie z zastosowaniem przy urazach/obrzękach i nie stanowi standardowego środka do codziennej profilaktycznej ochrony skóry przed odleżynami.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy ryzyka odleżyn (profilaktyki), szukaj odpowiedzi związanej z ochroną skóry (nawilżanie/natłuszczanie) i unikaj środków wysuszających oraz takich, które mogą zwiększać tarcie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek spowodowane długotrwałym uciskiem. Pośladki i okolica krzyżowa są szczególnie narażone u osób leżących, bo ucisk jest tam stały, a dodatkowo dochodzi tarcie i wilgoć. Profilaktyka łączy odciążanie i ochronę skóry.
Najważniejsze są: regularna zmiana pozycji, odciążanie miejsc narażonych, codzienna higiena, dokładne osuszanie skóry, nawilżanie i natłuszczanie preparatem ochronnym oraz dbanie o nawodnienie i żywienie. Preparat do skóry wspiera barierę, ale nie zastąpi zmiany pozycji.
Alkohol silnie odtłuszcza i wysusza skórę, co osłabia jej naturalną barierę ochronną. Skóra staje się bardziej podatna na pęknięcia i mikrourazy, a przy ucisku i tarciu łatwiej dochodzi do uszkodzenia. W profilaktyce odleżyn wybiera się środki ochronne, a nie wysuszające.
Zwykle nie jest to dobry wybór. Pudry mogą zbrylać się na skórze, szczególnie przy wilgoci, i zwiększać tarcie oraz podrażnienie. To może pogarszać stan skóry w miejscach ucisku. W profilaktyce częściej stosuje się delikatne mycie, osuszenie oraz preparaty nawilżające i natłuszczające.
Krem propolisowy bywa stosowany profilaktycznie na skórę narażoną na ucisk (np. pośladki, okolica krzyżowa, pięty) po umyciu i dokładnym osuszeniu. Jego rola to wsparcie ochrony i kondycji skóry. Nadal konieczne są równolegle: zmiana pozycji, odciążanie i kontrola wilgoci.
W praktyce często przyjmuje się regularne, planowe zmiany ułożenia, aby ograniczać czas ucisku na te same miejsca. Konkretną częstotliwość dobiera się do stanu chorego, tolerancji skóry i zaleceń personelu medycznego. Najważniejsze jest, by nie dopuszczać do długotrwałego ucisku pośladków i kości krzyżowej.
Kontroluj przede wszystkim okolice nad wyniosłościami kostnymi: pośladki i kość krzyżową, pięty, biodra, łopatki oraz okolice kostek. Szukaj zaczerwienienia, stwardnienia, ocieplenia, bólu lub uszkodzeń naskórka. Wczesne zauważenie zmian pozwala szybko wdrożyć odciążanie i pielęgnację.
Profilaktyka to działania zapobiegające: odciążanie, zmiana pozycji, higiena, osuszanie i ochrona bariery skórnej (nawilżanie/natłuszczanie). Leczenie dotyczy już istniejącej zmiany i może wymagać innych środków, opatrunków specjalistycznych i oceny medycznej. Nie każdy preparat "na skórę" nadaje się do profilaktyki.
Typowe błędy to: stosowanie alkoholu lub innych środków wysuszających, używanie pudrów powodujących tarcie, pomijanie dokładnego osuszenia skóry, zbyt rzadkie zmiany pozycji oraz przekonanie, że sam krem rozwiąże problem. Częsty jest też brak reakcji na pierwsze objawy, np. utrzymujące się zaczerwienienie.
Nie. Materac przeciwodleżynowy może zmniejszać ucisk i pomagać w profilaktyce, ale nie zastępuje regularnej zmiany ułożenia, kontroli skóry, higieny, osuszania oraz stosowania preparatów ochronnych. Najlepsze efekty daje łączenie metod: odciążanie + pielęgnacja + odpowiednie żywienie i nawodnienie.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W profilaktyce odleżyn kluczowe jest utrzymanie skóry w czystości, dokładne osuszenie oraz jej nawilżanie i natłuszczanie preparatem ochronnym."

Źródła:

  • NPIAP/EPUAP/PPPIA: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, 2019 edition (guideline overview), https://www.internationalguideline.com/ (accessed 2026-02-27)
  • NICE guideline: Pressure ulcers: prevention and management (CG179), https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 (accessed 2026-02-27)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Pressure sores (bed sores) – overview and prevention concepts, https://medlineplus.gov/pressuresores.html (accessed 2026-02-27)

Materiały:

  • Wytyczne kliniczne dotyczące profilaktyki odleżyn (pressure injuries) – dokumenty instytucji międzynarodowych
  • Materiały edukacyjne dla opiekunów i pielęgniarek z zakresu pielęgnacji skóry osób unieruchomionych
  • Podręczniki pielęgniarstwa geriatrycznego (opieka nad skórą, profilaktyka powikłań unieruchomienia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego