Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2018



PYTANIE NR 13.
Pokrywa wrzeciona frezarki powinna być dokręcona do korpusu śrubami M10. Na podstawie danych z tabeli dobierz średnicę wiertła w celu wykonania otworów pod gwint.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi gwintów wewnętrznych, która jest częścią pytania egzaminacyjnego w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla typowego gwintu metrycznego zwykłego M10 (skok 1,5 mm) średnicę wiertła pod gwintowanie dobiera się z tabeli lub ze wzoru przybliżonego: średnica otworu ≈ D − P. Zatem 10,0 − 1,5 = 8,5 mm, co odpowiada wiertłu 8,5 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o dobór średnicy wiertła do wykonania otworu pod gwint dla śrub M10. Otwór pod gwint (tzw. otwór rdzeniowy) musi być mniejszy od średnicy nominalnej gwintu, ponieważ część materiału pozostaje na wykonanie zwojów podczas gwintowania.

Dla gwintów metrycznych ISO często stosuje się prostą regułę przybliżoną:

  • średnica wiertła ≈ D − P,

gdzie D to średnica nominalna gwintu, a P to skok gwintu. Dla gwintu metrycznego zwykłego M10 standardowy skok wynosi 1,5 mm, więc:

  • 10,0 mm − 1,5 mm = 8,5 mm.

Dlatego odpowiedź "ɸ8,5 mm" jest właściwa jako typowy dobór wiertła pod gwint M10x1,5.

Pozostałe propozycje są niepoprawne w tym zastosowaniu:

  • "ɸ5,0 mm" jest zdecydowanie zbyt małe dla M10; taki otwór odpowiadałby znacznie mniejszym gwintom. W praktyce prowadziłoby to do bardzo dużych oporów gwintowania i ryzyka złamania gwintownika.
  • "ɸ10,2 mm" jest większe od średnicy nominalnej 10 mm, więc nie zapewni materiału na zarys gwintu; gwint nie powstanie prawidłowo lub będzie bardzo słaby.
  • "ɸ12,0 mm" tym bardziej nie może być otworem pod gwint M10, bo otwór jest większy niż gwint zewnętrzny śruby.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest "na podstawie danych z tabeli", najbezpieczniej jest odczytać średnicę bez zgadywania. Jeśli jednak tabeli nie ma pod ręką, reguła D−P dla gwintów metrycznych zwykłych zwykle pozwala szybko dojść do poprawnego wyniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak dobrać średnicę wiertła pod gwint M10?
Najczęściej korzysta się z tabel doboru otworów pod gwint. Dla gwintu metrycznego zwykłego M10 (typowo skok 1,5 mm) przybliżenie wynosi D − P, czyli 10,0 − 1,5 = 8,5 mm. W praktyce przyjmuje się wiertło 8,5 mm.
Dlaczego otwór pod gwint jest mniejszy niż średnica śruby M10?
Gwint wewnętrzny powstaje przez usuwanie materiału gwintownikiem. Gdyby otwór miał 10 mm, nie byłoby "mięsa" na zarys gwintu i śruba nie trzymałaby w materiale. Otwór musi zostawić naddatek na uformowanie boków zwojów gwintu.
Co oznacza zapis M10 przy śrubie lub gwincie?
"M10" oznacza gwint metryczny o średnicy nominalnej 10 mm. W wersji "zwykłej" ma on standardowy skok (dla M10 typowo 1,5 mm). W wersji drobnozwojnej skok jest inny, co wpływa na dobór wiertła pod gwint.
Jakie wiertło stosuje się pod gwint M10x1,5?
Dla M10x1,5 (gwint metryczny zwykły) standardowo dobiera się wiertło 8,5 mm. Wynika to z tabel technologicznych lub z przybliżenia D−P. To jeden z najczęściej pamiętanych doborów w praktyce montażowej i utrzymania ruchu.
Czy dla gwintu M10 drobnozwojnego średnica wiertła będzie taka sama?
Nie zawsze. Dla gwintu drobnozwojnego zmienia się skok P, więc zmienia się też otwór pod gwint. Im mniejszy skok, tym zwykle większa średnica wiertła (bo mniej materiału trzeba usunąć na zwoje). Dlatego trzeba sprawdzić dokładne oznaczenie, np. M10x1,25.
Jakie są skutki zbyt małego otworu pod gwint M10?
Zbyt mały otwór oznacza, że gwintownik musi usuwać zbyt dużo materiału. Rośnie moment skrawania, ryzyko zakleszczenia i złamania gwintownika oraz pogarsza się jakość gwintu. W produkcji i montażu to częsta przyczyna awarii narzędzia.
Jakie są skutki zbyt dużego otworu pod gwint M10?
Za duży otwór powoduje niepełny zarys gwintu (zbyt płytkie zwoje). Śruba będzie miała małą powierzchnię styku, połączenie może się wyrwać lub poluzować, a kontrola jakości wykaże słabą nośność gwintu. Czasem gwintu nie da się w ogóle poprawnie wykonać.
Jak rozpoznać, że w pytaniu chodzi o odczyt z tabeli średnic wierteł?
Gdy w treści pojawia się zwrot "na podstawie danych z tabeli", zwykle egzamin sprawdza umiejętność korzystania z tablic technologicznych. Wtedy nie trzeba zgadywać: wyszukujesz rozmiar gwintu (np. M10) i odczytujesz zalecaną średnicę wiertła pod gwint.
Jak obliczyć średnicę wiertła pod gwint bez tabeli?
Stosuje się przybliżenie: średnica wiertła ≈ D − P, gdzie D to średnica nominalna gwintu, a P to skok. Dla M10 o skoku 1,5 mm wychodzi 8,5 mm. To metoda szybka, choć w praktyce zawsze warto potwierdzić w tabeli.
Kiedy w warsztacie najczęściej dobiera się wiertło pod gwint M10?
Najczęściej przy przygotowaniu otworów pod śruby mocujące w korpusach, pokrywach, uchwytach i elementach obrabiarek (np. frezarki). Mechanik-monter dobiera wiertło przed gwintowaniem ręcznym lub maszynowym, aby zapewnić trwałe i powtarzalne połączenie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Dla typowego gwintu metrycznego zwykłego M10 (skok 1,5 mm) średnicę wiertła pod gwintowanie dobiera się z tabeli lub ze wzoru przybliżonego: średnica otworu ≈ D − P."

Źródła:

  • ISO 261:1998, ISO general purpose metric screw threads — General plan (zakres średnic i skoków gwintów metrycznych, w tym M10 z typowym skokiem zwykłym)
  • ISO 724:1993, ISO general purpose metric screw threads — Basic dimensions (definicje i wymiary bazowe gwintów metrycznych, podstawa do wyznaczania wymiarów otworu rdzeniowego)
  • Sandvik Coromant – poradnik/strona: Tapping (gwintowanie) – recommended tap drill sizes (tabele średnic wierteł pod gwint), https://www.sandvik.coromant.com/ (dostęp do działu Knowledge / Tapping) - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Tablice technologiczne: średnice wierteł pod gwinty metryczne (M) i calowe
  • Podręcznik obróbki skrawaniem: gwintowanie – zasady doboru otworu rdzeniowego
  • Karty katalogowe narzędzi do gwintowania (gwintowniki) z tabelami zalecanych średnic otworów
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego