KWALIFIKACJA EKA2 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 26.
Poszukiwania w materiałach archiwalnych danych dotyczących określonego zagadnienia lub osoby, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kwerenda to poszukiwanie informacji w materiałach archiwalnych na temat określonego zagadnienia, osoby lub zdarzenia. "Metryka" oznacza rodzaj dokumentu (np. księgi metrykalne), "ekscerpt" to wypis/wyciąg z tekstu, a "foliacja" jest numeracją kart w jednostce archiwalnej.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy podstawowego pojęcia z pracy informacyjnej archiwum. "Kwerenda" oznacza celowe poszukiwanie informacji w zasobie archiwalnym (w materiałach archiwalnych) dotyczących wskazanego tematu lub osoby. W praktyce może to być np. kwerenda genealogiczna, osobowa albo tematyczna, realizowana na podstawie zapytania użytkownika.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych pojęć, dlatego nie pasują do definicji "poszukiwań danych". "Metryka" w kontekście archiwów kojarzy się przede wszystkim z dokumentacją metrykalną/księgami metrykalnymi lub ogólnie z dokumentem zawierającym dane rejestracyjne, ale nie jest nazwą czynności wyszukiwawczej. "Ekscerpt" to wypis, wyciąg lub fragment przepisany z dokumentu (rezultat pracy z treścią), a nie sama procedura poszukiwania. "Foliacja" to techniczne oznaczanie/numerowanie kart (często spotykane w uporządkowanych jednostkach archiwalnych), czyli element porządkowania i identyfikacji kart, nie zaś wyszukiwanie informacji o osobie lub zagadnieniu.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: kwerenda = szukanie informacji, natomiast pozostałe terminy dotyczą albo rodzaju dokumentów (metryka), albo efektu wypisywania treści (ekscerpt), albo czynności technicznej związanej z kartami (foliacja). To rozróżnienie pomaga szybko wybrać poprawną odpowiedź nawet przy podobnych skojarzeniach terminologicznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kwerenda archiwalna to celowe poszukiwanie informacji w materiałach archiwalnych dotyczących wskazanego tematu lub osoby. Może obejmować przegląd inwentarzy, baz, sygnatur i samych jednostek archiwalnych w celu znalezienia danych potrzebnych do odpowiedzi na zapytanie.
Najczęściej spotkasz kwerendę osobową (dot. konkretnej osoby), tematyczną (dot. zagadnienia) oraz genealogiczną (powiązaną z ustalaniem więzi rodzinnych). W praktyce różnią się zakresem i źródłami, ale zawsze chodzi o wyszukanie informacji w zasobie.
"Metryka" odnosi się do dokumentu lub rodzaju dokumentacji (np. metrykalnej), czyli do przedmiotu poszukiwań, a nie do czynności wyszukiwawczej. Kwerenda to działanie polegające na szukaniu danych, a metryka to źródło lub zapis danych.
Ekscerpt to wypis/wyciąg z dokumentu, czyli fragment treści przepisany lub zacytowany dla potrzeb opracowania, notatki czy odpowiedzi. Jest to raczej rezultat pracy z dokumentem niż nazwa procesu wyszukiwania informacji w zasobie.
Foliacja to numeracja kart w jednostce archiwalnej (lub w woluminie). Ułatwia cytowanie, kontrolę kompletności i odwoływanie się do konkretnej karty. Nie oznacza szukania informacji o osobie lub temacie, tylko porządkowanie i identyfikację kart.
Sprawdź, czy pytanie dotyczy czynności wyszukiwawczej. Jeśli tak, właściwym terminem jest zwykle "kwerenda". Gdy mowa o numeracji kart, wybór powinien iść w stronę "foliacji", a gdy o wypisie z treści – w stronę "ekscerptu".
Zwykle potrzebne są dane identyfikujące osobę lub temat (np. imię i nazwisko, daty, miejsce, instytucja, zakres chronologiczny), a także cel poszukiwań. Im precyzyjniejsze zapytanie, tym łatwiej ograniczyć zasób i szybciej znaleźć właściwe jednostki archiwalne.
Nie zawsze. Często zaczyna się od pomocy ewidencyjnych: inwentarzy, indeksów, baz danych i opisów jednostek. Dopiero gdy ewidencja wskazuje konkretne jednostki, sięga się do skanów lub oryginałów. To ogranicza czas i minimalizuje niepotrzebne udostępnianie akt.
Kwerendę osobową wykonuje się, gdy zapytanie dotyczy konkretnej osoby (np. potwierdzenie faktu, danych biograficznych, udziału w zdarzeniu). Tematyczną prowadzi się, gdy pytający szuka materiałów o zjawisku, instytucji lub wydarzeniu bez zawężenia do jednej osoby.
Najczęstszy błąd to wybór słów kojarzących się z "danymi" (np. "metryka") zamiast z czynnością wyszukiwania. Inny błąd to mylenie procesu z produktem pracy: "ekscerpt" bywa brany za kwerendę, choć oznacza wypis z dokumentu, nie samo szukanie.
info

Około 84% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że kwerenda to poszukiwanie informacji w materiałach archiwalnych na temat określonego zagadnienia, osoby lub zdarzenia.

Źródła:

  • SJP PWN – hasło "kwerenda": https://sjp.pwn.pl/sjp/kwerenda;2474323.html (dostęp: 2026-03-01)
  • SJP PWN – hasło "metryka": https://sjp.pwn.pl/sjp/metryka;2482110.html (dostęp: 2026-03-01)
  • SJP PWN – hasło "ekscerpt": https://sjp.pwn.pl/sjp/ekscerpt;2456046.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Słowniki terminologii archiwalnej i kancelaryjnej (hasła: kwerenda, foliacja, ekscerpt, metryka)
  • Instrukcje i poradniki dotyczące udostępniania materiałów archiwalnych oraz obsługi zapytań
  • Ćwiczenia z wyszukiwania w inwentarzach i bazach archiwalnych (zadania na dobór właściwego terminu do czynności)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego