KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 32.
Próbkę wody pobranej do analizy mikrobiologicznej rozcieńczono 1000-krotnie. Z rozcieńczonego roztworu pobrano 0,1 ml i przeniesiono na płytkę z pożywką. W wyniku hodowli na płytce powstało 10 jtk. Jakie było stężenie bakterii w badanej wodzie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw liczba bakterii w rozcieńczeniu: 10 jtk z 0,1 ml oznacza 10 / 0,1 = 100 jtk/ml w roztworze rozcieńczonym. Następnie przeliczamy na próbkę wyjściową, mnożąc przez 1000 (rozcieńczenie 1000×): 100 × 1000 = 100 000 jtk/ml.

Pełne wyjaśnienie:

W posiewach płytkowych zakłada się, że 1 kolonia na płytce odpowiada 1 jtk (CFU) w objętości, którą wysiano (to uproszczenie używane do obliczeń w zadaniach egzaminacyjnych).

Krok 1: oblicz stężenie w próbce rozcieńczonej.
Na płytce wyrosło 10 jtk po wysianiu 0,1 ml rozcieńczenia. Aby otrzymać wynik w przeliczeniu na 1 ml, trzeba uwzględnić, że 0,1 ml to jedna dziesiąta mililitra:
jtk/ml w rozcieńczeniu = liczba kolonii / objętość wysiana (ml)
czyli: 10 / 0,1 = 100 jtk/ml.

Krok 2: przelicz na próbkę wyjściową (przed rozcieńczeniem).
Próbkę rozcieńczono 1000-krotnie, więc w próbce wyjściowej stężenie było 1000 razy większe niż w rozcieńczeniu:
100 jtk/ml × 1000 = 100 000 jtk/ml (w odpowiedziach opisane jako 100 000 komórek/ml).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 10 000 komórek/ml – typowy skutek nieuwzględnienia, że wysiano 0,1 ml (brak przeliczenia /0,1), albo pomylenia skali dziesiętnej.
  • 1 000 komórek/ml – błąd polegający na potraktowaniu 10 jtk jako wyniku "na 1 ml" i przeliczeniu tylko przez 100 (zamiast 1000) lub innym skróceniu rachunku.
  • 100 komórek/ml – wynik dla próbki rozcieńczonej (100 jtk/ml) błędnie podany jako wynik dla wody badanej, bez przemnożenia przez współczynnik rozcieńczenia 1000×.

Wskazówka egzaminacyjna: zapisz wzór roboczy: stężenie w próbce wyjściowej = (kolonie / ml wysiane) × rozcieńczenie. Najczęstsze pomyłki to pominięcie 0,1 ml albo odwrócenie działania na współczynniku rozcieńczenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności: jtk/ml = liczba kolonii / objętość wysiana (ml), a potem uwzględnij rozcieńczenie. Jeśli wysiano 0,1 ml i policzono 10 kolonii, to w tej próbce jest 10/0,1 = 100 jtk/ml (przed przeliczeniem na próbkę wyjściową).
Ponieważ liczba kolonii dotyczy tylko tej objętości, którą wysiano. Aby uzyskać wynik "na 1 ml", trzeba przeskalować: 0,1 ml to 1/10 ml, więc wynik w przeliczeniu na 1 ml jest 10 razy większy (dzielenie przez 0,1).
Rozcieńczenie 1000× oznacza, że stężenie drobnoustrojów w roztworze rozcieńczonym jest 1000 razy mniejsze niż w próbce wyjściowej. Dlatego, gdy policzysz jtk/ml w rozcieńczeniu, aby wrócić do próbki wyjściowej, mnożysz wynik przez 1000.
Najczęściej: (1) pominięcie objętości wysiewu (np. potraktowanie 0,1 ml jak 1 ml), (2) odwrócenie współczynnika rozcieńczenia (dzielenie zamiast mnożenia przy przeliczaniu na próbkę wyjściową), (3) błędy w przesuwaniu przecinka i potęgach dziesięciu.
W praktyce laboratoryjnej dla posiewów na podłożu stałym podaje się zwykle jtk/ml (CFU/ml), bo jedna kolonia nie zawsze pochodzi od pojedynczej komórki. W zadaniach egzaminacyjnych często upraszcza się zapis do "komórki/ml", ale sens obliczeń pozostaje taki sam.
Zrób kontrolę "na logikę": skoro próbka była rozcieńczona 1000×, to wynik dla próbki wyjściowej musi być większy niż dla rozcieńczenia. Jeśli po przeliczeniu wychodzi mniejszy albo podobny, prawdopodobnie odwrócono działanie na rozcieńczeniu.
0,1 ml często stosuje się w posiewach powierzchniowych, gdy oczekuje się większej liczby drobnoustrojów i chce się uniknąć "zarastania" płytki. Mniejsza objętość ułatwia równomierne rozprowadzenie próbki i zliczanie kolonii, ale wymaga przeliczenia na 1 ml.
Dobiera się rozcieńczenia tak, aby na płytce uzyskać zliczalną liczbę kolonii (nie za mało i nie "dywan"). W praktyce robi się serię rozcieńczeń i wysiewa po 0,1–1 ml. Potem wybiera się płytkę, na której kolonie da się wiarygodnie policzyć.
Kolonia może powstać z agregatu komórek (kilka sklejonych bakterii) lub z komórek tworzących łańcuszki. Dlatego stosuje się pojęcie jtk/CFU, które opisuje jednostki zdolne do utworzenia kolonii, a nie dosłowną liczbę pojedynczych komórek.
Najpierw policz jtk/ml w rozcieńczeniu: kolonie podziel przez ml wysiane. Potem wróć do próbki wyjściowej: wynik pomnóż przez współczynnik rozcieńczenia. Na końcu sprawdź jednostki (ml) i rząd wielkości, żeby wykryć błąd o 10× lub 1000×.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że najpierw liczba bakterii w rozcieńczeniu: 10 jtk z 0,1 ml oznacza 10 / 0,1 = 100 jtk/ml w roztworze rozcieńczonym.

Materiały:

  • Instrukcje laboratoryjne do posiewów i obliczeń jtk/CFU (skrypty z mikrobiologii analitycznej)
  • Podstawy mikrobiologii – rozdziały o hodowli na podłożach stałych i zliczaniu kolonii
  • Zestawy zadań rachunkowych z rozcieńczeń i przeliczeń jednostek w analizie mikrobiologicznej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego