KWALIFIKACJA SPL4 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 12.
Przedsiębiorstwo transportowe planuje, aby pojazd o ładowności 20 t wykonał w ciągu miesiąca pracę przewozową wynoszącą 120 000 tkm. Ile kilometrów w ciągu miesiąca powinien wykonać pojazd, jeżeli średnio jego ładowność będzie wykorzystywana w 75%?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Praca przewozowa to iloczyn masy i odległości: tkm = t × km.
Średnio przewożona masa wynosi 20 t × 75% = 15 t. Zatem przebieg pojazdu to 120 000 tkm ÷ 15 t = 8 000 km. Dlatego poprawna jest odpowiedź 8 000 km.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano miesięczną pracę przewozową równą 120 000 tkm. Tonokilometr (tkm) oznacza przewóz 1 tony ładunku na odległość 1 kilometra, więc jest to jednostka opisująca łączny "wysiłek przewozowy" w transporcie.

Kluczowa zależność ma postać:

tkm = masa ładunku [t] × odległość [km]

Pojazd ma ładowność 20 t, ale średnio jest ona wykorzystana w 75%. Oznacza to, że przeciętna masa ładunku na przejazd (w ujęciu średnim) wynosi:

20 t × 0,75 = 15 t

Teraz podstawiamy do wzoru i wyznaczamy odległość:

km = 120 000 tkm ÷ 15 t = 8 000 km

Odpowiedź "8 000 km" jest poprawna, bo uwzględnia redukcję efektywnego ładunku do 15 t.

  • Odpowiedź "6 000 km" odpowiadałaby sytuacji, w której średnio przewożono 20 t (pełne wykorzystanie ładowności), czyli pomija się informację o 75%.
  • Odpowiedzi "4 500 km" i "3 500 km" są zbyt małe; zwykle wynikają z pomylenia działania (np. błędnego użycia 75% jako dzielnika/mnożnika przy tkm) albo z błędu w obliczeniu 75% z 20 t.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw wyznacz efektywną masę ładunku (ładowność × wykorzystanie), dopiero potem dziel tkm przez tony, aby otrzymać kilometry.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tonokilometr (tkm) to jednostka pracy przewozowej: przewóz 1 tony ładunku na 1 km. Służy do porównywania wielkości przewozów, planowania pracy taboru i rozliczeń, gdy liczy się nie tylko dystans, ale też masa ładunku.
Korzysta się ze wzoru tkm = t × km. Aby policzyć kilometry, przekształć: km = tkm ÷ t. Najpierw ustal, jaką masę (w tonach) faktycznie przewozi pojazd średnio, a dopiero potem wykonaj dzielenie.
Bo 75% oznacza, że pojazd zwykle nie jedzie z pełnym ładunkiem. Do obliczeń nie bierze się 20 t, tylko średnią masę ładunku: 20 t × 0,75. Pominięcie tego kroku zawyża średnią masę i zaniża wymagany przebieg w km.
To proste przeliczenie procentowe: 20 t × 75% = 20 × 0,75 = 15 t. Otrzymujesz średnią masę ładunku, z jaką realizowana jest praca przewozowa. Tę wartość podstawia się potem do wzoru na tkm.
Obie metody są równoważne: 75% = 0,75 = 75/100. Na egzaminie najwygodniej użyć zapisu dziesiętnego 0,75, bo szybciej się mnoży. Ważne, by nie pomylić z 75 (bez znaku procentu), bo to dałoby absurdalny wynik.
Najczęściej: (1) podstawienie 20 t zamiast 15 t, (2) odwrócenie wzoru i mnożenie tkm przez tony, (3) użycie 75% do zmiany tkm zamiast masy, (4) błąd procentowy w obliczeniu 0,75 × 20. Pomaga zapis jednostek przy każdym kroku.
W tym typie zadania wynik dotyczy łącznego przebiegu w miesiącu, bo praca przewozowa 120 000 tkm jest podana "w ciągu miesiąca". Nie dzieli się tu na kursy, o ile zadanie nie podaje liczby kursów lub liczby dni pracy.
Wykonaj szybki test: jeśli średnio jest 15 t, to 8 000 km × 15 t = 120 000 tkm. Jednostki się zgadzają. Dodatkowo: mniejsze wykorzystanie ładowności powinno oznaczać większy przebieg dla tej samej wartości tkm, co też tu widać.
Gdy wykorzystanie wynosi 100%, średnia masa to 20 t. Wtedy km = 120 000 ÷ 20 = 6 000 km. To pokazuje zasadę: im większa średnia masa ładunku, tym mniejszy przebieg jest potrzebny, by wykonać tę samą pracę przewozową w tkm.
Opanuj definicje i wzory: tkm, wykorzystanie ładowności, średni ładunek. Ćwicz przekształcanie: tkm = t × km oraz obliczenia procentowe. Rób zadania "w obie strony" (raz licz km, raz t, raz tkm) i zawsze dopisuj jednostki.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Praca przewozowa to iloczyn masy i odległości: tkm = t × km.Średnio przewożona masa wynosi 20 t × 75% = 15 t."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Tonokilometr" — definicja jednostki i zastosowanie w transporcie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tonokilometr (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL), "Praca przewozowa" — pojęcie i sposób wyrażania: https://pl.wikipedia.org/wiki/Praca_przewozowa (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały do kwalifikacji z organizacji transportu (dział: praca przewozowa i wskaźniki eksploatacyjne)
  • Notatki z definicji i jednostek w transporcie: t, km, tkm oraz przykładowe zadania rachunkowe
  • Arkusze zadań rachunkowych z logistyki: wykorzystanie ładowności, praca przewozowa, przebieg

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego