KWALIFIKACJA EKA7 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 23.
Przedsiębiorstwo wytwarza dwa rodzaje flakonów szklanych różniących się pojemnością. W bieżącym okresie sprawozdawczym wyprodukowano:
– 1 000 sztuk flakonów VENA o pojemności 2 litry,
– 2 000 sztuk flakonów DIANA o pojemności 3 litry.
Koszty produkcji flakonów wyniosły:
– koszty bezpośrednie 100 000,00 zł,
– koszty przerobu 60 000,00 zł.
Oblicz jednostkowe koszty wytworzenia flakonów VENA i flakonów DIANA, jeżeli koszty produkcji są rozliczane proporcjonalnie do pojemności flakonów.
Ilustracja przedstawia tabelę z jednostkowymi kosztami wytworzenia dwóch rodzajów flakonów szklanych: VENA i DIANA.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozlicz koszty proporcjonalnie do pojemności: jednostki przeliczeniowe to litry łącznie: VENA 1000×2=2000 l, DIANA 2000×3=6000 l, razem 8000 l. Całe koszty produkcji: 100000+60000=160000 zł, więc koszt 1 l =160000/8000=20 zł. Koszt jednostkowy: VENA 2×20=40 zł/szt., DIANA 3×20=60 zł/szt.

Pełne wyjaśnienie:

Rozliczanie kosztów "proporcjonalnie do pojemności" oznacza zastosowanie kalkulacji podziałowej ze współczynnikami (tu współczynnikiem jest pojemność w litrach). Najpierw trzeba zamienić produkcję na jednostki przeliczeniowe, czyli "ekwiwalent" wspólnej cechy produktu.

1) Ustalenie jednostek przeliczeniowych
VENA: 1 000 szt. × 2 l = 2 000 l
DIANA: 2 000 szt. × 3 l = 6 000 l
Razem: 2 000 l + 6 000 l = 8 000 l

2) Ustalenie puli kosztów do rozliczenia
W zadaniu podano dwie grupy kosztów produkcji: koszty bezpośrednie oraz koszty przerobu. Skoro koszty produkcji mają być rozliczane kluczem pojemności, to do rozliczenia przyjmujemy ich sumę:
100 000 zł + 60 000 zł = 160 000 zł.

3) Stawka kosztu na jednostkę przeliczeniową
Koszt przypadający na 1 litr (jednostkę przeliczeniową) wynosi:
160 000 zł / 8 000 l = 20 zł/l.

4) Koszt jednostkowy wyrobu
Skoro 1 sztuka VENA ma 2 litry, to koszt jednostkowy to 2×20 zł/l = 40 zł/szt.
Skoro 1 sztuka DIANA ma 3 litry, to koszt jednostkowy to 3×20 zł/l = 60 zł/szt.

Dlaczego pozostałe typowe wyniki bywają błędne?

  • Częsty błąd to podzielenie 160 000 zł przez liczbę sztuk (3 000). To dawałoby "średni koszt sztuki" bez uwzględnienia różnic pojemności, czyli niezgodnie z treścią zadania.
  • Inny błąd polega na rozdzieleniu kosztów według liczby sztuk (1 000 do 2 000), a nie według łącznej pojemności (2 000 l do 6 000 l). To zaniża koszt DIANA i zawyża koszt VENA.
  • Zdarza się też rozliczanie kluczem pojemności tylko jednej grupy kosztów (np. sam przerób), a drugiej "na sztuki". Zadanie mówi o kosztach produkcji rozliczanych proporcjonalnie do pojemności, więc klucz dotyczy całości wskazanej puli.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu występują produkty różniące się parametrem (l, kg, m) i jest informacja o rozliczeniu kosztów proporcjonalnie do tego parametru, zawsze wyznacz najpierw łączną liczbę jednostek przeliczeniowych, a dopiero potem stawkę i koszt na sztukę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw przelicz produkcję na jednostki przeliczeniowe (tu: litry łącznie). Potem zsumuj koszty do rozliczenia i podziel je przez łączną liczbę litrów, aby uzyskać koszt 1 litra. Na końcu pomnóż koszt 1 litra przez pojemność jednego flakonu, aby otrzymać koszt jednostkowy.
Jednostki przeliczeniowe to wspólna miara pozwalająca porównać różne wyroby, np. litry, kilogramy lub metry. Zamiast dzielić koszty przez liczbę sztuk, przelicza się produkcję na "ekwiwalent" cechy (np. pojemności), aby koszty wspólne rozdzielić sprawiedliwie między asortyment.
Dzielenie przez łączną liczbę sztuk ma sens tylko wtedy, gdy wyroby są jednorodne. Gdy różnią się pojemnością (2 l i 3 l), "sztuka" nie jest porównywalna. Wtedy trzeba zastosować klucz (np. pojemność) i liczyć koszt na jednostkę przeliczeniową, inaczej wynik zafałszuje koszt każdego typu wyrobu.
Zsumuj litry wynikające z produkcji obu wyrobów (sztuki × litry na sztukę). Następnie dodaj koszty produkcji, które mają być rozliczane tym kluczem. Koszt 1 litra to: (koszty łączne) / (litry łącznie). Ten koszt jest podstawą do wyliczenia kosztu jednostkowego każdego flakonu.
W zadaniach egzaminacyjnych zwykle przyjmuje się tę pulę kosztów, którą podano jako koszty produkcji do rozliczenia (np. koszty bezpośrednie oraz koszty przerobu). Następnie rozdziela się je według wskazanego klucza. Kluczowe jest przeczytanie, czy rozliczeniu podlega całość kosztów produkcji czy tylko wybrana część.
Stosuje się ją, gdy w jednym procesie powstają podobne wyroby różniące się parametrem (np. wagą, pojemnością, formatem), a koszty są w dużej części wspólne. Wtedy współczynnik (np. litry na sztukę) pozwala rozdzielić koszty bardziej adekwatnie niż proste dzielenie przez liczbę sztuk.
Najczęstsze pomyłki to: dzielenie kosztów przez łączną liczbę sztuk zamiast przez jednostki przeliczeniowe, rozliczanie w proporcji liczby sztuk zamiast cechy (litrów), nieuwzględnienie części kosztów (np. pominięcie przerobu), a także błędy w sumowaniu ekwiwalentu (np. 2000+6000).
Jeżeli treść zadania mówi, że "koszty produkcji są rozliczane proporcjonalnie do pojemności", to klucz dotyczy puli kosztów produkcji wskazanej w zadaniu (tu: koszty bezpośrednie + koszty przerobu). W praktyce czasem różne elementy kosztów rozlicza się różnymi kluczami, ale tutaj warunek jest jeden.
Sprawdź logikę: wyrób o większej pojemności powinien mieć wyższy koszt jednostkowy, jeśli koszty rozlicza się proporcjonalnie do pojemności. Dodatkowo możesz policzyć kontrolnie: (koszt VENA × 1000) + (koszt DIANA × 2000) powinno dać koszty łączne do rozliczenia.
Użyj prostych kroków: 1) policz litry łącznie (tu 2000 i 6000, razem 8000), 2) zsumuj koszty (tu 160000), 3) zauważ, że 160000/8000 to 160/8 = 20, 4) pomnóż 20 przez 2 i 3. Taki schemat minimalizuje ryzyko pomyłki.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Rozlicz koszty proporcjonalnie do pojemności: jednostki przeliczeniowe to litry łącznie: VENA 1000×2=2000 l, DIANA 2000×3=6000 l, razem 8000 l."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rachunku kosztów: kalkulacja podziałowa i współczynnikowa (skrypty szkolne/CKE/OKE – zależnie od szkoły)
  • Zadania rachunkowe z rozliczania kosztów wspólnych i kalkulacji jednostkowej (zbiory zadań z rachunkowości zarządczej)
  • Notatki: schemat rozliczenia kosztów przez jednostki przeliczeniowe (ekwiwalent cechy produktu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego