Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM2 - STYCZEŃ 2024



PYTANIE NR 15.
Przedstawiony na ilustracji przerzutnik JK ma wejście zegarowe wyzwalane
Ilustracja przedstawia schemat blokowy przerzutnika JK, który jest elementem elektronicznym używanym w układach cyfrowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na symbolu przerzutnika przy wejściu zegarowym C widoczny jest trójkąt, co oznacza wyzwalanie zboczem (wejście dynamiczne). Ponieważ przy tym wejściu nie ma kółka negacji, nie jest to zbocze opadające, tylko zbocze narastające (przejście 0→1).

Pełne wyjaśnienie:

W przerzutnikach (układach sekwencyjnych) kluczowe jest to, kiedy układ może zmienić stan. Informację o tym niesie oznaczenie graficzne przy wejściu zegarowym C.

Trójkąt przy wejściu C oznacza, że jest to wejście wyzwalane zboczem (edge-triggered). Taki przerzutnik reaguje tylko w krótkiej chwili przejścia sygnału zegarowego, a nie przez cały czas trwania poziomu.

O kierunku zbocza decyduje obecność negacji:

  • Trójkąt bez kółka negacji oznacza zbocze narastające (zmiana zegara z 0 na 1).
  • Trójkąt z kółkiem negacji oznacza zbocze opadające (zmiana zegara z 1 na 0).

Na ilustracji trójkąt jest obecny, ale brak kółka, więc poprawne jest "zboczem narastającym".

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo sugerują wyzwalanie poziomem lub niewłaściwe zbocze: "poziomem wysokim" i "poziomem niskim" dotyczyłyby symbolu bez trójkąta (level-triggered), a "zboczem opadającym" wymagałoby dodatkowego kółka negacji przy wejściu C.

W praktyce wyzwalanie zboczem jest często stosowane w licznikach i rejestrach, ponieważ ogranicza problemy związane z wielokrotnymi zmianami stanu podczas długiego impulsu zegarowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza trójkąt przy wejściu zegarowym przerzutnika?
Trójkąt przy wejściu zegarowym oznacza wyzwalanie zboczem (wejście dynamiczne). Taki przerzutnik zmienia stan tylko w chwili przejścia sygnału zegarowego, a nie przez cały czas trwania poziomu wysokiego lub niskiego.
Dlaczego brak kółka negacji przy zegarze oznacza zbocze narastające?
Kółko (negacja) przy wejściu zegarowym zmienia interpretację zbocza na "aktywną w stanie zanegowanym". Gdy trójkąt jest bez kółka, standardowo oznacza to reakcję na przejście zegara z 0 na 1, czyli zbocze narastające.
Co oznacza kółko negacji przy trójkącie na wejściu C?
Kółko negacji przy trójkącie na wejściu C oznacza, że przerzutnik jest wyzwalany zboczem opadającym (przejście 1→0). To typowy zapis, który pozwala szybko odróżnić przerzutniki reagujące na różne zbocza zegara.
Jaka jest różnica między wyzwalaniem zboczem a wyzwalaniem poziomem?
Wyzwalanie zboczem oznacza zmianę stanu tylko w chwili przejścia sygnału (0→1 lub 1→0). Wyzwalanie poziomem oznacza, że układ może reagować przez cały czas trwania poziomu aktywnego (wysokiego albo niskiego), co bywa bardziej podatne na zakłócenia.
Czy przerzutnik JK zawsze jest wyzwalany zboczem narastającym?
Nie. Typ wyzwalania zależy od konkretnego układu i jest pokazany na symbolu. Trójkąt oznacza wyzwalanie zboczem, a kółko negacji rozróżnia zbocze opadające. Dlatego zawsze trzeba odczytać oznaczenia przy wejściu zegarowym C.
Jak rozpoznać na schemacie przerzutnik wyzwalany poziomem wysokim?
W typowej notacji przerzutnik wyzwalany poziomem ma wejście zegarowe/sterujące bez trójkąta (brak oznaczenia wejścia dynamicznego). Dodatkowe kółko negacji przy takim wejściu wskazywałoby aktywność przy poziomie niskim, a bez kółka — przy poziomie wysokim.
Kiedy w praktyce stosuje się przerzutniki wyzwalane zboczem?
Stosuje się je m.in. w licznikach, rejestrach i układach podziału częstotliwości. Wyzwalanie zboczem ogranicza ryzyko wielokrotnego przełączenia w czasie trwania impulsu i ułatwia synchronizację pracy wielu bloków cyfrowych.
Dlaczego uczniowie mylą zbocze narastające ze zboczem opadającym?
Najczęściej przez przeoczenie kółka negacji lub traktowanie trójkąta jako "dowolnego zbocza". Na egzaminie warto świadomie sprawdzić dwa elementy: czy jest trójkąt (zbocze), i czy jest kółko (zbocze opadające). To eliminuje pomyłki.
Co oznaczają wyjścia Q i Q̄ w przerzutniku JK?
Wyjście Q to stan aktualnie zapamiętany przez przerzutnik, a Q̄ (Q z kreską) to stan zanegowany, czyli logiczne przeciwieństwo Q. Dzięki temu w układzie łatwo uzyskać zarówno sygnał "prosty", jak i "odwrócony".
Jakie wskazówki egzaminacyjne pomagają szybko odczytać typ wyzwalania zegara?
Sprawdź kolejno: (1) czy jest trójkąt przy C — jeśli tak, to wyzwalanie zboczem; (2) czy jest kółko — jeśli tak, to zbocze opadające, jeśli nie, to narastające. Dopiero gdy nie ma trójkąta, rozważ odpowiedzi o poziomie wysokim/niskim.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Na symbolu przerzutnika przy wejściu zegarowym C widoczny jest trójkąt, co oznacza wyzwalanie zboczem (wejście dynamiczne)."

Źródła:

  • Wikipedia: "Flip-flop (electronics)" – sekcja o symbolach wejść zegarowych i wyzwalaniu zboczem, https://en.wikipedia.org/wiki/Flip-flop_(electronics) (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "JK flip-flop" – opis działania i symboliki przerzutnika JK, https://en.wikipedia.org/wiki/JK_flip-flop (dostęp: 2026-02-27)
  • All About Circuits: "Flip-Flops" – omówienie wyzwalania zboczem i zapisu symbolicznego, https://www.allaboutcircuits.com/textbook/digital/chpt-10/flip-flops/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z techniki cyfrowej (rozdziały o przerzutnikach i oznaczeniach schematowych)
  • Karty katalogowe przerzutników i układów TTL/CMOS (sekcje: opis wejścia zegarowego, symbole logiczne)
  • Ćwiczenia: rozpoznawanie symboli wyzwalania (trójkąt, kółko negacji) na schematach
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego