KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 9.
Przedstawiony na rysunku zestaw stosowany jest do destylacji
Ilustracja przedstawia zestaw laboratoryjny używany do destylacji prostej, co jest zgodne z kontekstem pytania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Destylacja prosta wykorzystuje typowy układ: ogrzewana kolba z mieszaniną, chłodnica skraplająca pary i naczynie odbierające destylat. Brak tu kolumny frakcyjnej (rektyfikacyjnej), brak doprowadzenia pary wodnej oraz brak elementów do pracy w próżni, dlatego właściwym wyborem jest "prostej".

Pełne wyjaśnienie:

Destylacja jest metodą rozdzielania i/lub oczyszczania cieczy opartą na różnicach temperatur wrzenia (lotności składników). W praktyce laboratoryjnej technik analityk dobiera rodzaj destylacji do właściwości mieszaniny oraz do celu procesu (oczyszczanie rozpuszczalnika, odzysk, rozdział składników).

Dlaczego "prostej"?
W destylacji prostej stosuje się podstawowy zestaw: kolbę destylacyjną ogrzewaną (źródło ciepła), głowicę/łącznik, chłodnicę (najczęściej Liebiga) do skraplania par oraz odbieralnik destylatu. Taki układ służy do rozdzielania cieczy o wyraźnie różnych temperaturach wrzenia albo do usuwania lotnego rozpuszczalnika z mieszaniny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "frakcyjnej" – destylacja frakcyjna wymaga kolumny frakcyjnej (rektyfikacyjnej), która zapewnia wielokrotne parowanie i skraplanie (lepszy rozdział składników o zbliżonych temperaturach wrzenia). Jeśli na rysunku nie ma charakterystycznej kolumny (np. Vigreuxa lub z wypełnieniem), to nie jest to układ frakcyjny.
  • "z parą wodną" – destylacja z parą wodną wymaga doprowadzenia pary do mieszaniny lub współdestylacji z wodą; typowo widać generator pary albo odpowiednie przyłącza i układ przystosowany do odbioru mieszaniny woda–związek organiczny. Sam "zwykły" zestaw z chłodnicą nie przesądza o destylacji parowej.
  • "pod zmniejszonym ciśnieniem" – destylacja próżniowa wymaga elementów do wytworzenia i kontroli obniżonego ciśnienia (przyłącze do pompy próżniowej, adapter próżniowy, często odbieralnik typu "krowa" lub szczelne połączenia). Bez tych rozwiązań układ pracuje przy ciśnieniu atmosferycznym, więc nie jest to destylacja pod zmniejszonym ciśnieniem.

Wskazówka egzaminacyjna: rozpoznawaj metodę po elementach "diagnostycznych": kolumna → frakcyjna, przyłącze do próżni/adapter → próżniowa, doprowadzenie pary/generator → parowa. Gdy jest tylko podstawowy układ ogrzewanie–chłodnica–odbieralnik, najczęściej chodzi o destylację prostą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Destylacja prosta to metoda rozdzielania/oczyszczania cieczy polegająca na odparowaniu składnika i skropleniu par w chłodnicy. Stosuje się ją głównie, gdy temperatury wrzenia składników są wyraźnie różne lub gdy chcemy odzyskać rozpuszczalnik z mieszaniny.
Najczęściej obejmuje: kolbę z mieszaniną, źródło ogrzewania, głowicę/łącznik, chłodnicę (np. Liebiga) oraz naczynie odbierające destylat. Kluczowe jest to, że nie ma kolumny frakcyjnej ani dodatkowych przyłączy do próżni czy pary.
W destylacji frakcyjnej stosuje się kolumnę frakcyjną, która zwiększa skuteczność rozdziału cieczy o zbliżonych temperaturach wrzenia dzięki wielokrotnemu parowaniu i skraplaniu. Destylacja prosta ma układ prostszy i sprawdza się przy większych różnicach temperatur wrzenia.
Kolumna frakcyjna jest elementem "diagnostycznym" destylacji frakcyjnej, bo zapewnia wielokrotne etapy równowagi para–ciecz. Jeśli jej nie ma, układ zwykle wykonuje tylko pojedynczy cykl parowania i skraplania, typowy dla destylacji prostej.
Destylację próżniową stosuje się, gdy substancja ma bardzo wysoką temperaturę wrzenia lub ulega rozkładowi w temperaturze wrzenia przy ciśnieniu atmosferycznym. Obniżenie ciśnienia obniża temperaturę wrzenia, co ułatwia bezpieczne oczyszczanie w laboratorium.
Potrzebne są elementy umożliwiające wytworzenie i utrzymanie podciśnienia: przyłącze do pompy, szczelne połączenia, często adapter próżniowy i odpowiedni odbieralnik. Bez tych części zestaw pracuje w praktyce przy ciśnieniu atmosferycznym.
Zwykle widać doprowadzenie pary (generator pary lub przyłącze) do kolby z substancją oraz odbiór destylatu jako mieszaniny wody i związku organicznego. Sama chłodnica nie wystarcza do identyfikacji – decyduje obecność toru pary i sposób wprowadzania jej do układu.
Zazwyczaj nie. Przy podobnych temperaturach wrzenia składniki współodparowują, a rozdział jest słaby. W takich przypadkach wybiera się destylację frakcyjną z kolumną, która zwiększa liczbę efektywnych etapów rozdziału.
Najczęściej myli się destylację prostą z frakcyjną (pomijając kolumnę) oraz uznaje każdy układ z chłodnicą za próżniowy lub parowy. Pomaga checklist: kolumna? przyłącze do pompy? generator/doprowadzenie pary? Jeśli nie – zwykle destylacja prosta.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie elementów szkła (kolby, chłodnice, adaptery, odbieralniki) i kojarzyć je z funkcją. Ucz się po zdjęciach/schematach, a nie tylko z definicji. Na egzaminie szukaj elementów "wyróżników" metody, a nie ogólnego podobieństwa układów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Destylacja prosta wykorzystuje typowy układ: ogrzewana kolba z mieszaniną, chłodnica skraplająca pary i naczynie odbierające destylat."

Źródła:

  • Vogel's Textbook of Practical Organic Chemistry, 5th Edition, rozdziały dotyczące destylacji i aparatury destylacyjnej
  • CRC Handbook of Chemistry and Physics, sekcje opisujące podstawowe pojęcia: temperatura wrzenia, lotność, zmiana fazowa (wrzenie/kondensacja)
  • OpenStax Chemistry 2e, rozdział o mieszaninach i metodach rozdzielania (Distillation) – https://openstax.org/details/books/chemistry-2e (dostęp: 28.02.2026)

Materiały:

  • Podręcznik do chemii ogólnej/technologii laboratoryjnej: rozdział o metodach rozdzielania mieszanin
  • Instrukcje BHP i DTR pracowni dotyczące pracy ze szkłem laboratoryjnym oraz źródłami ogrzewania
  • Ćwiczenia rachunkowo-opisowe: dobór metody rozdziału (destylacja prosta/frakcyjna/próżniowa/parowa) do opisu mieszaniny

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego