Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 5



PYTANIE NR 17.
Przy ocenie wydawnictwa pod względem edytorskim i księgoznawczym, zidentyfikuj typ wydawnictwa opisanego poniżej: "Druk wykonany na papierze, z wykorzystaniem techniki druku ruchomego, datowany na rok 1505".
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Druk datowany na 1505 r. nie jest inkunabułem, ponieważ inkunabuły to druki z okresu do 1500 r. włącznie.
Wydawnictwa drukowane po 1500 r. (np. w XVI w.) zalicza się do starodruków, więc opis wskazuje na "Starodruk".

Pełne wyjaśnienie:

Kluczową informacją w opisie jest rok 1505. W klasyfikacji księgoznawczej rozróżnia się m.in.:

  • inkunabuły – najwcześniejsze druki, których granica końcowa jest umownie związana z rokiem 1500 (czyli druki do 1500 r. włącznie),
  • starodruki – druki wykonane po tej granicy, obejmujące przede wszystkim wydawnictwa z kolejnych stuleci wczesnonowożytnych.

Skoro wskazany druk jest datowany na 1505 r., to nie może być inkunabułem, bo przekracza umowną cezurę 1500 r. Dlatego poprawna jest odpowiedź "Starodruk".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Inkunabuł" odpada z powodu daty: 1505 r. to już okres po granicy stosowanej dla inkunabułów.
  • "Wydawnictwo współczesne" jest zbyt ogólne i sprzeczne z opisem historycznym (początek XVI w. to nie współczesność w bibliologii).
  • "Żadne z powyższych" jest błędne, bo jedna z podanych kategorii pasuje jednoznacznie przy przyjętym kryterium datowania.

W praktyce egzaminacyjnej najczęstszy "haczyk" polega na zapamiętaniu dokładnej granicy czasowej: w takich zadaniach rok wydania/druku jest rozstrzygający i zwykle wystarcza do wyboru właściwego terminu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest starodruk w księgoznawstwie?
Starodruk to dawne wydawnictwo drukowane (nie rękopis), klasyfikowane jako druk z wczesnych okresów rozwoju druku, typowo po cezurze inkunabułów. W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej decyduje rok druku podany w opisie.
Co to jest inkunabuł i do jakiego roku obejmuje?
Inkunabuł to najwcześniejszy okres druków. W praktyce termin wiąże się z drukami powstałymi do 1500 roku włącznie. Jeśli w opisie pojawia się data po 1500 r., zwykle należy rozważyć kategorię starodruku.
Jak rozpoznać, czy druk z 1505 roku to inkunabuł czy starodruk?
Porównaj rok z granicą 1500/1501. Druk z 1505 r. jest już po okresie inkunabułów, więc klasyfikuje się go jako starodruk. Sama informacja o technice druku ruchomego nie wystarczy bez daty.
Dlaczego w zadaniach ważna jest data 1500 roku?
Rok 1500 działa jak umowna cezura porządkująca historię druków: oddziela inkunabuły od późniejszych druków dawnych. Dzięki temu w opisie bibliograficznym da się szybko przypisać obiekt do właściwej kategorii i uniknąć mylenia podobnych terminów.
Czy każdy druk wykonany ruchomą czcionką jest inkunabułem?
Nie. Ruchoma czcionka była używana przez wiele stuleci. O tym, czy obiekt jest inkunabułem, decyduje przede wszystkim czas powstania (do 1500 r. włącznie), a nie sama technika druku, która występuje także w starodrukach.
Jakie informacje w opisie bibliograficznym pomagają określić typ wydawnictwa dawnego?
Najczęściej: rok druku, miejsce wydania, drukarnia/oficyna, format i cechy edytorskie. W pytaniach testowych zwykle wystarcza sama data, ale w praktyce katalogowania warto analizować też komplet danych, by właściwie opisać egzemplarz.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy rozróżnianiu starodruku i inkunabułu?
Najczęstsze są: pomylenie granicy czasowej (np. uznanie 1505 r. za "jeszcze inkunabuł"), sugerowanie się samą "starością" druku oraz wybór odpowiedzi na podstawie skojarzenia z ruchemomej czcionki. Pomaga zapamiętanie cezury 1500 r.
Czy odpowiedź "Żadne z powyższych" bywa poprawna w takich pytaniach?
Bywa, ale rzadko w zadaniach z podstawowej terminologii. Jeśli jedna z opcji pasuje wprost do kryterium (np. rok 1505 i kategorie inkunabuł/starodruk), "Żadne z powyższych" jest zwykle pułapką na niepewność i brak sprawdzenia definicji.
Jak przygotować się do pytań z księgoznawstwa na egzaminie?
Ucz się definicji i cezur czasowych (np. inkunabuły vs starodruki), ćwicz klasyfikowanie krótkich opisów oraz powtarzaj typowe cechy formalne wydawnictw dawnych. Dobrze działa zestaw fiszek z terminami i granicami dat.
Kiedy w praktyce księgarskiej spotyka się starodruki?
Najczęściej w antykwariatach, działach zbiorów specjalnych, na aukcjach i w obrocie kolekcjonerskim. Umiejętność rozpoznania starodruku pomaga w rzetelnej informacji dla klienta, wstępnej wycenie i poprawnym nazewnictwie w opisie towaru.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Inkunabu%C5%82 - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Starodruk - dostęp 2026-02-28
  • https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/inkunabul;3917394.html - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Słowniki terminów bibliologicznych i bibliotekarskich (hasła: inkunabuł, starodruk)
  • Podręczniki z historii książki i dziejów druku (rozdziały o drukach XV–XVI w.)
  • Materiały dydaktyczne o opisach bibliograficznych zbiorów specjalnych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego