KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 31.
Przy opracowaniu zbioru fotografii, nadanie tematowi lub pojedynczemu obrazowi hasła (haseł) mającego na celu ułatwienie użytkownikom wyszukiwania wybranego tematu, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Indeksowanie polega na nadawaniu hasła lub zestawu haseł opisujących temat obiektu (np. fotografii), tak aby ułatwić użytkownikom wyszukiwanie. Inwentaryzacja dotyczy ewidencji i spisu zasobu, systematyzacja – porządkowania według przyjętych kryteriów, a konkordancja nie oznacza nadawania haseł wyszukiwawczych.

Pełne wyjaśnienie:

Opis w pytaniu dotyczy czynności, w której do tematu lub pojedynczego obrazu (fotografii) przypisuje się hasło albo zestaw haseł po to, aby użytkownik mógł później sprawnie odnaleźć materiały po wybranym zagadnieniu. Taką funkcję pełni indeksowanie: buduje ono "drogę dojścia" do obiektu poprzez słowa/hasła (często rozumiane jako słowa kluczowe, deskryptory lub hasła przedmiotowe) i wspiera wyszukiwanie w katalogu lub bazie danych.

Pozostałe pojęcia opisują inne typy prac:

  • Konkordancja w języku ogólnym oznacza zgodność, a w niektórych kontekstach także zestawienie (np. wykaz/porównanie). Nie jest to jednak nazwa czynności polegającej na przypisywaniu obiektom haseł w celu wyszukiwania.
  • Systematyzacja to porządkowanie według ustalonego systemu (np. chronologicznie, tematycznie, według autorów). Może wspierać dostęp do zbioru, ale nie jest tym samym co nadanie haseł wyszukiwawczych do pojedynczych obiektów.
  • Inwentaryzacja dotyczy ewidencjonowania i sporządzania spisu/inwentarza zasobu. Koncentruje się na rejestracji i identyfikacji jednostek, a nie na tworzeniu haseł/indeksów tematycznych dla ułatwienia wyszukiwania.

W praktyce archiwalnej przy opracowaniu fotografii indeksowanie przejawia się m.in. w konsekwentnym przypisywaniu haseł (np. osobowych, geograficznych, rzeczowych) oraz dbaniu o jednolite brzmienie haseł, dzięki czemu użytkownik nie musi znać dokładnej sygnatury, aby dotrzeć do materiału.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Indeksowanie to przypisywanie obiektowi (np. fotografii) hasła lub kilku haseł opisujących temat, osoby, miejsca albo wydarzenia, aby ułatwić późniejsze wyszukiwanie. W praktyce są to często słowa kluczowe/deskryptory wpisywane do opisu w systemie ewidencyjnym.
Hasła działają jak "punkty dostępu" do obiektu: użytkownik wpisuje temat, nazwisko lub miejscowość i otrzymuje wyniki, nawet jeśli nie zna sygnatury. Bez haseł trzeba przeglądać opisy po kolei lub znać dokładną jednostkę, co znacząco wydłuża kwerendę.
Typowe błędy to: używanie zbyt ogólnych haseł (mało przydatnych), mieszanie form (np. raz "Warszawa", raz "m. Warszawa"), literówki oraz brak konsekwencji w nazewnictwie osób i miejsc. Skutkiem są gorsze wyniki wyszukiwania i "rozsypane" indeksy.
Inwentaryzacja dotyczy ewidencji i spisu zasobu (rejestrowania jednostek, tworzenia wykazu/inwentarza). Indeksowanie dotyczy tworzenia haseł, które pozwalają wyszukiwać po temacie, osobie lub miejscu. Można zinwentaryzować zbiór bez dobrego indeksowania i odwrotnie.
Systematyzacja to uporządkowanie zbioru według przyjętego klucza (np. chronologia, autor, temat). Indeksowanie to nadanie haseł wyszukiwawczych do obiektów. Systematyzacja pomaga w logice układu, a indeksowanie pomaga w odnajdywaniu treści po słowach.
Najczęściej przydatne są hasła: rzeczowe (temat), osobowe (kto jest na zdjęciu), geograficzne (gdzie), chronologiczne (kiedy – jeśli przyjęto taką praktykę) oraz nazwy instytucji i wydarzeń. Dobór zależy od profilu zbioru i potrzeb użytkowników.
W ujęciu funkcjonalnym jest to bardzo podobne: w obu przypadkach przypisuje się słowa opisujące treść, aby ułatwić wyszukiwanie. Różnice mogą dotyczyć kontroli słownictwa (ujednoliconych haseł) i zasad opisu. Na egzaminie liczy się sens: ułatwienie wyszukania.
Indeksowanie wykonuje się podczas opisu obiektu lub jednostki, gdy znane są kluczowe informacje o treści zdjęcia. Najczęściej jest to etap równoległy do tworzenia opisu (metadanych) albo po wstępnym uporządkowaniu, gdy można konsekwentnie nadawać hasła w całym zbiorze.
W praktyce pomaga kontrola słownictwa: stosowanie jednej, uzgodnionej formy nazwy (np. te same odmiany, te same skróty), tworzenie listy haseł do zbioru oraz przegląd wyników wyszukiwania. Jeśli to samo pojęcie daje różne wyniki, hasła są niespójne.
Sygnałem są sformułowania o "nadaniu hasła/ haseł", "ułatwieniu wyszukiwania", "słowach kluczowych" oraz "temacie" obiektu. Gdy nacisk jest na odnajdywanie po treści, zwykle chodzi o indeksowanie. Gdy mowa o spisie i ewidencji, chodzi o inwentaryzację.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Indeksowanie polega na nadawaniu hasła lub zestawu haseł opisujących temat obiektu (np. fotografii), tak aby ułatwić użytkownikom wyszukiwanie."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN: "indeksowanie" (definicja) — https://sjp.pwn.pl/sjp/indeksowanie;2560686.html (dostęp 2026-03-01)
  • Słownik języka polskiego PWN: "inwentaryzacja" (definicja) — https://sjp.pwn.pl/sjp/inwentaryzacja;2561245.html (dostęp 2026-03-01)
  • Słownik języka polskiego PWN: "systematyzacja" (definicja) — https://sjp.pwn.pl/sjp/systematyzacja;2521567.html (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Słowniki terminologiczne i ogólne (definicje: indeksowanie, inwentaryzacja, systematyzacja, konkordancja)
  • Materiały dydaktyczne z opracowania i opisu zbiorów fotograficznych (metadane, pola opisu, słowa kluczowe)
  • Ćwiczenia: dobieranie właściwego terminu do opisu czynności archiwalnej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego