KWALIFIKACJA BUD8 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 14.
Przy połączeniach na śruby M10 minimalna odległość osi otworu na śruby od krawędzi blachy wynosi 15 mm, minimalny rozstaw osiowy śrub wynosi 25 mm. Podaj, ile wynosi szerokość nakładek w złączu belki przedstawionym na rysunku.
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny złącza belki w konstrukcji budowlanej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szerokość nakładki wyznacza się jako sumę dwóch odległości od krawędzi (po 15 mm) oraz odległości między osiami kolejnych śrub (po 25 mm dla każdego rozstawu w rzędzie). Dla układu z trzema śrubami w jednym rzędzie są dwa rozstawy: 2·15 + 2·25 = 80 mm, więc poprawne jest "Co najmniej 80 mm".

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach o wymiarach nakładek w połączeniach śrubowych kluczowe są dwa minimalne parametry geometryczne:

  • odległość osi otworu od krawędzi blachy (tu: 15 mm) – występuje po obu stronach rzędu otworów,
  • rozstaw osiowy śrub (tu: 25 mm) – występuje pomiędzy kolejnymi osiami otworów w rzędzie.

Aby wyznaczyć minimalną szerokość nakładki w kierunku prostopadłym do krawędzi, należy policzyć, ile odcinków składa się na całkowity wymiar. Typowo jest to:

szerokość = 2 · e + (liczba rozstawów) · p

gdzie liczba rozstawów to liczba przerw między osiami otworów w danym rzędzie. Jeśli na rysunku widać trzy śruby w jednym rzędzie, to między ich osiami są dwa rozstawy.

Wtedy obliczenie jest następujące:

2 · 15 mm + 2 · 25 mm = 30 mm + 50 mm = 80 mm.

Dlatego odpowiedź "Co najmniej 80 mm" jest poprawna: uwzględnia obie odległości od krawędzi oraz wszystkie wymagane rozstawy między osiami śrub.

Pozostałe odpowiedzi są typowymi wynikami błędów:

  • "Co najmniej 60 mm" odpowiada sytuacji, gdy ktoś policzy tylko 2·15 + 1·25 (jakby były dwie śruby), czyli pominie jeden rozstaw.
  • "Co najmniej 50 mm" wynika zwykle z policzenia 1·15 + 1·25 + 1·10 lub innego niepoprawnego mieszania wielkości (np. potraktowania 15 mm jako odległości od krawędzi do krawędzi otworu).
  • "Co najmniej 90 mm" bywa skutkiem doliczenia dodatkowego, nieistniejącego odcinka (np. trzech rozstawów p zamiast dwóch) lub błędnego założenia czterech śrub w rzędzie.

Na egzaminie zawsze najpierw ustal z rysunku liczbę śrub w rzędzie, a dopiero potem licz liczbę rozstawów: jest ona o jeden mniejsza niż liczba śrub.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej liczysz: szerokość = 2·e + (n-1)·p, gdzie e to odległość osi otworu od krawędzi, p to rozstaw osiowy, a n to liczba śrub w rzędzie. Kluczowe jest poprawne odczytanie z rysunku, ile śrub jest w rzędzie.
Bo rząd otworów jest "zamknięty" z obu stron krawędziami blachy. Minimalna odległość osi otworu od krawędzi musi być spełniona po lewej i po prawej stronie rzędu, więc dodajesz e + e (czyli 2·e).
To minimalna odległość między osiami sąsiednich otworów w jednym rzędzie. Jeśli masz trzy śruby w rzędzie, to są dwa odcinki rozstawu osiowego: między 1–2 i 2–3. Każdy taki odcinek musi mieć co najmniej 25 mm.
Liczba rozstawów to liczba przerw między osiami. Dla 3 śrub masz 2 przerwy (1–2 oraz 2–3), więc w obliczeniu wystąpi 2·p. To częsty punkt, gdzie uczniowie się mylą, bo intuicyjnie chcą wstawić 3·p.
W tym zadaniu pośrednio: średnica M10 determinuje wymagane minima (tu podane jako e=15 mm i p=25 mm). Jeśli wartości minimalne są już podane w treści, nie musisz dodatkowo wprowadzać średnicy otworu. Liczysz szerokość wyłącznie z podanych minimalnych odległości i układu śrub.
Najczęstsze błędy to: (1) liczenie od krawędzi do brzegu otworu zamiast do osi otworu, (2) pominięcie jednej odległości od krawędzi (zostaje e zamiast 2·e), (3) zła liczba rozstawów p, bo nie odczytano poprawnie liczby śrub z rysunku.
Gdy rozstaw p jest zdefiniowany jako odległość między osiami sąsiednich śrub w rzędzie, to dla n śrub występuje (n-1) odcinków rozstawu. Wtedy poprawna jest postać (n-1)·p. Postać n·p zwykle wynika z błędnej interpretacji rozstawów.
Tak. Sformułowanie "co najmniej" oznacza wartość minimalną wynikającą z wymagań geometrycznych. W praktyce nakładki często mają większy wymiar ze względu na wykonawstwo, tolerancje, dostęp do montażu, nośność czy ujednolicenie elementów w prefabrykacji.
Szerokość liczysz w kierunku, w którym widzisz odległości od krawędzi blachy po obu stronach rzędu otworów. Jeśli otwory są ułożone w poziomie, szerokość jest zwykle wymiarem poziomym nakładki. Zawsze patrz, gdzie jest krawędź, od której podano minimalną odległość osi.
Ćwicz na prostych schematach: najpierw policz liczbę śrub w rzędzie, potem liczbę rozstawów (zawsze o 1 mniej), a na końcu dodaj 2·e. Dobrą praktyką jest rysowanie sobie odcinków na marginesie i podpisanie ich: e, p, p, e – zanim zaczniesz dodawanie.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Szerokość nakładki wyznacza się jako sumę dwóch odległości od krawędzi (po 15 mm) oraz odległości między osiami kolejnych śrub (po 25 mm dla każdego rozstawu w rzędzie)."

Źródła:

  • PN-EN 1993-1-8 Eurokod 3: Projektowanie konstrukcji stalowych – Część 1-8: Projektowanie węzłów (wymagania i definicje dotyczące geometrii połączeń śrubowych)
  • PN-EN 1090-2: Wykonanie konstrukcji stalowych i aluminiowych – Część 2: Wymagania techniczne dotyczące konstrukcji stalowych (zagadnienia wykonawstwa i tolerancji/otworów – w ujęciu ogólnym)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego konstrukcji stalowych (układy otworów, wymiarowanie)
  • Podstawy konstrukcji stalowych: zasady kształtowania złączy śrubowych
  • Normy i wytyczne dotyczące wykonywania konstrukcji stalowych oraz połączeń mechanicznych (do nauki definicji e i p)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego