KWALIFIKACJA ROL4 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 7.
Przyjrzyj się poniższej tabeli prezentującej skuteczność różnych środków ochrony roślin w walce z konkretnym szkodnikiem:
Środek ochrony roślin Skuteczność (%)
Środek A 85
Środek B 90
Środek C 80
Środek D 75
Który środek ochrony roślin powinieneś wybrać, biorąc pod uwagę zasady integrowanej ochrony roślin?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W integrowanej ochronie roślin nie wybiera się preparatu wyłącznie na podstawie najwyższej skuteczności z tabeli.
Należy uwzględnić m.in. selektywność dla organizmów pożytecznych, ryzyko dla środowiska i użytkownika, możliwość powstawania odporności oraz opłacalność i konieczność zabiegu po monitoringu.

Pełne wyjaśnienie:

Integrowana ochrona roślin (IPM) to podejście, w którym zabiegi chemiczne są jednym z elementów, a decyzję podejmuje się tak, by ograniczać ryzyko dla ludzi i środowiska oraz utrzymać skuteczność ochrony w dłuższym czasie.

Dlatego sama informacja, że dany środek ma 90% skuteczności, nie wystarcza do wskazania najlepszego wyboru. W IPM bierze się pod uwagę m.in.:

  • monitoring i ocenę nasilenia szkodnika (czy zabieg jest w ogóle potrzebny),
  • selektywność – czy środek nie niszczy organizmów pożytecznych (drapieżców, pasożytów) wspierających ograniczanie szkodnika,
  • ryzyko środowiskowe (np. dla zapylaczy, wód powierzchniowych) i warunki wykonania zabiegu,
  • rotację rozwiązań i mechanizmów działania, aby spowalniać rozwój odporności,
  • ekonomikę (koszt, przewidywana strata bez zabiegu, opłacalność),
  • zgodność z etykietą środka (uprawa, termin, dawka, karencja, prewencja).

Odpowiedź opisująca, że wybór nie zależy tylko od skuteczności, jest poprawna, bo odzwierciedla logikę IPM: najpierw ocena potrzeby zabiegu i ryzyka, dopiero potem dobór środka.

Wskazania konkretnych pozycji z tabeli (np. "największa skuteczność" albo "druga co do wielkości") są typowym błędem: zakładają, że celem jest wyłącznie maksymalizacja procentu skuteczności, ignorując koszty uboczne i długofalowe skutki. W praktyce ogrodniczej środek o nieco niższej skuteczności może być lepszy, jeśli jest bardziej selektywny, bezpieczniejszy i pozwala utrzymać równowagę biologiczną oraz ograniczyć liczbę zabiegów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
IPM to sposób ochrony upraw, w którym łączy się metody profilaktyczne, agrotechniczne, biologiczne i chemiczne tak, aby minimalizować ryzyko dla ludzi i środowiska. Chemia nie jest "pierwszym wyborem", a decyzję podejmuje się na podstawie monitoringu i oceny zagrożenia.
Bo "najskuteczniejszy" może być jednocześnie bardziej szkodliwy dla organizmów pożytecznych, zapylaczy lub środowiska, a także sprzyjać odporności. W IPM liczy się bilans korzyści i ryzyka oraz długofalowe utrzymanie skuteczności ochrony, nie tylko jednorazowy wynik procentowy.
Najczęściej ocenia się: wyniki lustracji/monitoringu, nasilenie szkodnika, fazę rozwojową rośliny, warunki pogodowe, możliwość metod niechemicznych, ryzyko dla organizmów pożytecznych, a także zgodność środka z etykietą (uprawa, termin, karencja, prewencja).
Selektywność oznacza, że środek działa możliwie "celowo" na szkodnika, a w mniejszym stopniu na organizmy pożyteczne (np. drapieżne roztocza, biedronki, pasożytnicze błonkówki). W uprawach ogrodniczych pomaga to utrzymać naturalną regulację populacji szkodników.
Monitoring (lustracje, pułapki, obserwacje) pokazuje, czy szkodnik rzeczywiście zagraża plonowi. Dzięki temu można uniknąć niepotrzebnych zabiegów, ograniczyć koszty i ryzyko. W IPM zabieg chemiczny powinien wynikać z realnej potrzeby, a nie tylko z "możliwości zastosowania" środka.
Gdy metody niechemiczne są niewystarczające lub niemożliwe do zastosowania, a monitoring wskazuje realne zagrożenie dla plonu/jakości. Wtedy dobiera się środek i termin tak, aby ograniczyć skutki uboczne, np. wybiera się preparaty bardziej selektywne i stosuje się je zgodnie z etykietą.
Typowe błędy to: automatyczny wybór odpowiedzi z najwyższą skutecznością, pomijanie wpływu na środowisko i organizmy pożyteczne, brak rozumienia roli monitoringu oraz mylenie IPM z samym "opryskiem". Warto zapamiętać, że IPM to system decyzji, nie tylko preparat.
Częste stosowanie środków o tym samym mechanizmie działania może selekcjonować osobniki odporne, przez co preparat przestaje działać. W IPM ważna jest rotacja rozwiązań i ograniczanie liczby zabiegów do koniecznych, aby spowalniać rozwój odporności.
Tak, bo decyzja w gospodarstwie ogrodniczym obejmuje opłacalność zabiegu: koszt preparatu i wykonania, przewidywane straty bez zabiegu oraz jakość plonu. Jeśli różnica skuteczności jest niewielka, a środek tańszy i bezpieczniejszy, może być lepszym wyborem w praktyce IPM.
Najpierw sprawdź, co testuje pytanie: liczby czy zasadę (np. IPM). Jeśli pojawia się IPM, sama skuteczność zwykle nie przesądza o wyborze. Szukaj odpowiedzi uwzględniającej dodatkowe kryteria: środowisko, selektywność, monitoring, rotację i zgodność z etykietą.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • EUR-Lex: Directive 2009/128/EC establishing a framework for Community action to achieve the sustainable use of pesticides (Integrated Pest Management) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32009L0128 - accessed 2026-02-28
  • FAO (Food and Agriculture Organization): Integrated Pest Management (IPM) overview https://www.fao.org/plant-production-protection/integrated-pest-management/en/ - accessed 2026-02-28
  • European Commission: Sustainable use of pesticides / Integrated Pest Management (informational page) https://food.ec.europa.eu/plants/pesticides/sustainable-use-pesticides_en - accessed 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe PIORiN dotyczące integrowanej ochrony roślin i zasad stosowania środków
  • Etykiety-stosowania środków ochrony roślin (wymagania, zakres stosowania, dawki, środki ostrożności)
  • Podręczniki ogrodnicze z rozdziałami o ochronie roślin i IPM

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego