KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 10.
Reakcja zobojętniania wodorotlenku sodu kwasem solnym przebiega według równania:
NaOH + HCl → NaCl + H2O Masy molowe: MNaOH = 40 g/mol, MHCl = 36,5 g/mol Do zobojętnienia 10 g wodorotlenku sodu potrzeba
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Reakcja zachodzi w stosunku molowym 1:1, więc liczba moli HCl musi równać się liczbie moli NaOH.
Oblicz n(NaOH)=m/M=10/40=0,25 mol, więc potrzeba 0,25 mol HCl, czyli m(HCl)=0,25·36,5=9,125 g czystego HCl.
Dla roztworu 38%: m(roztw.)=9,125/0,38≈24,013 g.

Pełne wyjaśnienie:

W reakcji zobojętniania:

NaOH + HCl → NaCl + H2O

współczynniki stechiometryczne przy NaOH i HCl są równe 1, więc reagenty zużywają się w stosunku molowym 1:1. Oznacza to, że liczba moli kwasu solnego potrzebna do całkowitego zobojętnienia jest taka sama jak liczba moli wodorotlenku sodu.

Krok 1. Liczba moli NaOH
n(NaOH)=m/M=10 g / 40 g/mol = 0,25 mol.

Krok 2. Liczba moli i masa czystego HCl
n(HCl)=0,25 mol (stosunek 1:1).
m(HCl)=n·M=0,25 mol · 36,5 g/mol = 9,125 g.

Krok 3. Przeliczenie na masę roztworu 38% (m/m)
Stężenie masowe 38% oznacza, że ułamek masowy HCl w roztworze wynosi 0,38. Zatem:
m(roztworu)=m(substancji)/0,38 = 9,125 g / 0,38 ≈ 24,013 g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 10 g roztworu 38% zawiera tylko 3,8 g HCl, czyli za mało w stosunku do wymaganych 9,125 g czystego HCl.
  • 9,125 g roztworu 38% myli masę czystego HCl z masą roztworu; w 9,125 g roztworu jest jedynie 0,38·9,125≈3,47 g HCl.
  • 36,5 g roztworu 38% to błędne "podstawienie" masy molowej bez uwzględnienia, że potrzebne jest 0,25 mola, a nie 1 mol, oraz że roztwór nie jest czystym HCl.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozdzielaj etap stechiometrii (mole) od etapu "roztworowego" (przeliczenie na masę roztworu z % m/m). Kontrola jednostek (mol, g, %) pomaga uniknąć typowych pomyłek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Liczbę moli liczy się ze wzoru n = m / M. Dla NaOH: dzielisz masę próbki (g) przez masę molową (g/mol). To daje wynik w molach, który potem podstawiasz do proporcji z równania reakcji.
W równaniu NaOH + HCl → NaCl + H2O oba reagenty mają współczynnik 1. To znaczy, że 1 mol NaOH reaguje z 1 molem HCl. Przy obliczeniach zawsze najpierw odczytuj te współczynniki.
Najczęściej 38% oznacza stężenie masowe (m/m): w 100 g roztworu jest 38 g czystego HCl. W obliczeniach używa się ułamka 0,38 i przelicza masę HCl na masę całego roztworu.
Gdy znasz masę czystego HCl, dzielisz ją przez ułamek masowy: m(roztworu)=m(HCl)/0,38. To kluczowy krok, bo wynik zadania ma dotyczyć masy roztworu, a nie samego HCl.
9,125 g to masa czystego HCl potrzebna do reakcji (po stechiometrii). Roztwór 38% zawiera tylko 38% HCl, więc musi go być więcej niż 9,125 g, aby dostarczyć wymaganą ilość substancji.
W zadaniach egzaminacyjnych z neutralizacji zwykle zakłada się reakcję ilościową (100% zużycia zgodnie z równaniem), o ile nie podano inaczej. Dlatego liczy się wyłącznie z proporcji molowych i stężenia roztworu.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie masy molowej z masą potrzebną w reakcji, nieuwzględnienie stężenia (podanie masy czystego HCl zamiast roztworu) oraz błędne założenie, że stosunek mas też wynosi 1:1.
Takie obliczenia są potrzebne przy przygotowaniu odczynników, planowaniu neutralizacji roztworów zasadowych (np. odpady po myciu szkła), a także przy analizie ilościowej i miareczkowaniu, gdy trzeba dobrać ilość kwasu do zasady.
Szybka kontrola: masa roztworu musi być większa niż masa czystego HCl, bo roztwór zawiera też wodę. Dodatkowo możesz policzyć, ile HCl jest w wyniku: 0,38 · m(roztworu) powinno dać wymaganą masę HCl.
Lepiej zaczynać od moli, bo równanie reakcji opisuje stosunki molowe. Proporcje masowe mogą wprowadzać w błąd, jeśli nie przejdziesz przez etap obliczenia moli. Najbezpieczniej: mole → masa czystej substancji → masa roztworu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • OpenStax Chemistry 2e, Chapter 4 (Stoichiometry of Chemical Reactions) – https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/4-introduction (dostęp 2026-02-18)
  • OpenStax Chemistry 2e, Section 3.1 (Solution Concentrations) – https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/3-1-solution-concentrations (dostęp 2026-02-18)
  • Khan Academy, Stoichiometry (Chemical reactions and stoichiometry) – https://www.khanacademy.org/science/chemistry/chemical-reactions-stoichiome (dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręcznik chemii ogólnej: rozdziały o stechiometrii i roztworach
  • Zestawy zadań rachunkowych z chemii (stężenia procentowe, przeliczenia molowe)
  • Materiały dydaktyczne z analizy ilościowej/miareczkowania (kwas–zasada)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego