KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 10

PYTANIE NR 34.
Rozważ następującą tabelę zawierającą informacje bibliograficzne:
AutorTytułRok wydania
Kowalski JanHistoria Polski2005
Nowak AnnaPodróże po świecie2010

Jakie informacje są minimalnie wymagane w przypisie źródłowym (skrótowym), aby odwołać się do książki "Historia Polski" na podstawie danych z tabeli?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Minimalny przypis skrótowy ma umożliwić identyfikację źródła przy ograniczonych danych. Dla książki podstawowy zestaw to autor, tytuł i rok wydania, bo rok odróżnia wydania i pozycje o podobnych tytułach. Same autor–tytuł lub tytuł–rok mogą być niewystarczające, a wydawnictwa nie podano w tabeli.

Pełne wyjaśnienie:

Przypis źródłowy służy temu, aby czytelnik mógł jednoznacznie zidentyfikować cytowane dzieło i w razie potrzeby je odnaleźć. W praktyce spotyka się różne poziomy szczegółowości: przypisy pełne (bardziej rozbudowane) oraz przypisy minimalne/skrótowe, stosowane wtedy, gdy wymagany jest tylko podstawowy odsyłacz albo gdy dysponujemy ograniczonym zestawem danych.

W pytaniu wskazano wprost, że chodzi o przypis minimalny (skrótowy) i że należy oprzeć się na informacjach dostępnych w tabeli. Z tego powodu poprawny zestaw to: autor, tytuł i rok wydania. Ten komplet jest zwykle uznawany za minimalny, ponieważ:

  • autor identyfikuje twórcę i zawęża wyszukiwanie,
  • tytuł wskazuje konkretną publikację,
  • rok wydania pozwala odróżnić różne wydania tej samej książki oraz podobne tytuły w dorobku autora.

Opcja "Autor i tytuł" bywa niewystarczająca: ten sam tytuł może mieć kilka wydań lub występować w różnych opracowaniach, a brak roku utrudnia wskazanie właściwej wersji. Odpowiedź "Tytuł i rok wydania" pomija autora, co może prowadzić do niejednoznaczności, zwłaszcza przy popularnych tytułach. Z kolei "Autor, tytuł i wydawnictwo" zawiera element, którego nie ma w tabeli, więc nie da się go rzetelnie podać na podstawie podanych danych.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy pytanie dotyczy przypisu minimalnego czy pełnego, a potem wybierz elementy, które są zarówno potrzebne do identyfikacji, jak i dostępne w źródle danych (tu: w tabeli).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przypis źródłowy (odsyłacz bibliograficzny) to zapis danych o dokumencie, do którego się odwołujesz. Jego celem jest umożliwienie identyfikacji i odnalezienia źródła. W praktyce może mieć formę skrótową (minimalną) lub pełną, zależnie od wymagań.
Minimalny przypis do książki zwykle zawiera: autora, tytuł oraz rok wydania. To zestaw danych, który w wielu sytuacjach wystarcza do rozpoznania publikacji, zwłaszcza gdy masz ograniczony opis (np. tylko z tabeli lub krótkiej noty).
Rok wydania pomaga odróżnić różne wydania tej samej książki oraz publikacje o podobnych tytułach. Bez roku możesz wskazać poprawnego autora i tytuł, ale nadal nie wiadomo, o które wydanie chodzi. To typowy błąd w przypisach skrótowych.
Nie zawsze. Autor i tytuł mogą być niewystarczające, jeśli istnieje kilka wydań lub podobne publikacje. W praktyce, gdy stosuje się przypis minimalny, dodanie roku wydania znacząco zwiększa jednoznaczność identyfikacji źródła.
Pełny opis bibliograficzny książki obejmuje więcej danych niż minimalny, np. autora, tytuł, miejsce wydania, nazwę wydawcy, rok publikacji oraz czasem informacje o wydaniu lub stronach. Zakres zależy od tego, czy tworzysz przypis pełny, czy tylko odsyłacz skrótowy.
Nie należy dopisywać informacji "na wyczucie". Jeśli brakuje wydawnictwa lub miejsca, trzeba je ustalić z wiarygodnego źródła (np. strony tytułowej, katalogu biblioteki, rekordu bibliograficznego). Gdy to niemożliwe, stosuje się zakres minimalny dostępny w danych.
Kluczowe są słowa w poleceniu: "minimalnie wymagane", "skrótowy" sugerują wersję podstawową, a zwroty typu "pełny opis" lub odniesienie do normy mogą sugerować wersję rozbudowaną. Na egzaminie zawsze dopasuj odpowiedź do wskazanego poziomu szczegółowości.
Najczęściej pojawia się pomijanie roku wydania, mylenie przypisu skrótowego z pełnym opisem oraz dopisywanie elementów, których nie ma w danych (np. wydawcy). Częsty jest też wybór "najdłuższej" odpowiedzi, bo wydaje się bardziej kompletna, choć bywa nieuzasadniona.
Przydaje się w katalogowaniu i opisie asortymentu, tworzeniu zestawień bibliograficznych, przygotowaniu materiałów informacyjnych dla klientów/czytelników oraz w odpowiedziach na zapytania (kwerendy). Poprawny, nawet minimalny opis ułatwia szybkie odszukanie tytułu.
Z tabeli kluczowe są: autor, tytuł i rok wydania. To dane, które pozwalają rozróżnić pozycje między sobą, zwłaszcza gdy w zestawieniu jest kilka książek. Dodatkowe elementy (wydawca, miejsce) są ważne w pełnych opisach, ale muszą być znane.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Minimalny przypis skrótowy ma umożliwić identyfikację źródła przy ograniczonych danych."

Źródła:

  • PN-ISO 690:2012, Informacja i dokumentacja — Wytyczne dotyczące sporządzania przypisów bibliograficznych i cytowań zasobów informacyjnych (norma przywołana w kontekście zadania)
  • ISO 690:2010, Information and documentation — Guidelines for bibliographic references and citations to information resources

Materiały:

  • Norma PN-ISO 690:2012 (zasady cytowań i przypisów)
  • Podręczniki/kompendia z podstaw bibliografii i opisu bibliograficznego
  • Przykładowe instrukcje cytowania publikowane przez biblioteki akademickie (sekcje: książka, przypis, opis pełny vs skrócony)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego