KWALIFIKACJA SPC5 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 17.
Rozważ poniższą tabelę przedstawiającą zmiany w zawartości białka w rybie podczas przechowywania w różnych temperaturach:
Temperatura (°C)Zawartość białka (%) po 7 dniach
018.6
517.9
1016.3
1514.7
Na podstawie powyższych danych, określ, jaki wpływ ma temperatura na zawartość białka w rybie podczas przechowywania.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z tabeli wynika jednoznaczny trend:
przy 0°C białko wynosi 18,6%, a następnie spada do 17,9% (5°C), 16,3% (10°C) i 14,7% (15°C). Oznacza to, że wraz ze wzrostem temperatury przechowywania zawartość białka w rybie maleje.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność interpretacji danych z tabeli, czyli rozpoznania, czy wraz ze zmianą jednego czynnika (temperatury) druga wielkość (zawartość białka) rośnie, maleje czy pozostaje stała.

W przedstawionych danych temperatura rośnie w krokach: 0°C, 5°C, 10°C, 15°C. Odpowiadające im wartości białka po 7 dniach to: 18,6%, 17,9%, 16,3%, 14,7%. Widać więc, że przy każdym kolejnym poziomie temperatury wartość jest niższa niż poprzednio. Najprościej potwierdzić to, porównując skrajne wiersze: wzrost temperatury z 0°C do 15°C wiąże się ze spadkiem białka z 18,6% do 14,7%.

Dlatego poprawny wniosek brzmi: "Zawartość białka maleje wraz ze wzrostem temperatury."

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Stwierdzenie, że białko zwiększa się wraz ze wzrostem temperatury, jest sprzeczne z każdym kolejnym wierszem tabeli (wartości nie rosną ani razu).
  • Stwierdzenie, że białko nie zmienia się, byłoby prawdziwe tylko wtedy, gdyby wartości były takie same lub bardzo zbliżone; tutaj różnice są wyraźne i systematyczne.
  • Wariant, że białko najpierw wzrasta, a potem maleje, wymagałby co najmniej jednego wzrostu na początku serii. Tabela pokazuje wyłącznie spadki, więc taki przebieg nie występuje.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy masz tabelę, najpierw porównaj wartości skrajne (minimum i maksimum temperatury), a potem sprawdź, czy po drodze nie ma "załamania" trendu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw porównaj wartości skrajne (najniższą i najwyższą temperaturę), a potem sprawdź, czy po drodze nie ma zmiany kierunku. Jeśli kolejne liczby systematycznie spadają, trend jest malejący; jeśli rosną, trend jest rosnący.
Bo przy wzroście temperatury od 0°C do 15°C wartości procentowe po 7 dniach przechowywania zmniejszają się w każdym kolejnym wierszu. To wystarcza do wniosku o kierunku zależności, nawet bez wyjaśniania mechanizmu chemicznego.
Oznacza to, że wraz ze wzrostem badanego czynnika (tu: temperatury) wartość parametru (tu: % białka) staje się coraz mniejsza. W praktyce interpretujesz to przez porównanie kolejnych wierszy lub porównanie wartości skrajnych.
Nie jest to konieczne, jeśli pytanie brzmi "na podstawie danych" i podaje tabelę. Wtedy liczy się przede wszystkim umiejętność odczytania zależności. Wiedza o przyczynach (np. zmiany jakości) może pomóc, ale nie jest wymagana do wskazania trendu.
Typowe pomyłki to: czytanie tylko jednego wiersza zamiast całości, pomylenie kierunku zależności (wzrost/spadek) oraz wybór odpowiedzi "na intuicję" bez sprawdzenia liczb. Pomaga porównanie skrajnych wartości i szybkie sprawdzenie "czy choć raz rośnie".
Gdy wartości w tabeli byłyby takie same (lub w granicach minimalnych wahań, wyraźnie opisanych jako nieistotne) dla wszystkich temperatur. W praktyce: brak wyraźnej różnicy między wierszami i brak systematycznego trendu w górę lub w dół.
Wyszukaj punkt zwrotny: co najmniej jeden wzrost na początku serii i później spadek (albo odwrotnie). Jeśli wszystkie kolejne wartości idą w jednym kierunku, trend jest monotoniczny i nie ma "najpierw…, potem…".
Podobnie analizuje się stabilność surowców (np. nabiału, mas jajowych, kremów) w czasie i temperaturze: porównujesz parametry jakości (np. konsystencję, masę, wilgotność) i wyciągasz wnioski o wpływie warunków przechowywania na produkt.
Temperatura wpływa na tempo zmian jakościowych (chemicznych, enzymatycznych i mikrobiologicznych). Wyższa temperatura zwykle przyspiesza procesy pogarszające jakość, dlatego w praktyce zawodowej tak duży nacisk kładzie się na prawidłowy chłodniczy łańcuch przechowywania.
Ćwicz szybkie rozpoznawanie trendów: rosnący, malejący, stały i zmienny. Rób nawyk: (1) porównaj skrajne wartości, (2) sprawdź pośrednie wiersze, (3) dopiero wtedy wybieraj odpowiedź. To minimalizuje błędy wynikające z pośpiechu.
info

Statystycznie 75% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Z tabeli wynika jednoznaczny trend:przy 0°C białko wynosi 18,6%, a następnie spada do 17,9% (5°C), 16,3% (10°C) i 14,7% (15°C)."

Źródła:

  • Huss, H.H., "Quality and Quality Changes in Fresh Fish", FAO Fisheries Technical Paper 348, 1995 (rozdziały o zmianach jakości podczas przechowywania).

Materiały:

  • Podręczniki z technologii żywności (rozdziały o przechowywaniu i zmianach jakości)
  • Materiały dydaktyczne z GHP/GMP dotyczące temperatur przechowywania surowców
  • Ćwiczenia z interpretacji tabel i wykresów (statystyka opisowa, trendy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego