KWALIFIKACJA BUD20 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 5.
Rozważasz następujące dane dotyczące instalacji gazowej:
Rodzaj gazuŚrednica rury [mm]Długość rury [m]Ciśnienie początkowe [kPa]
Propan25100200

Jeśli ciśnienie końcowe wynosi 195 kPa, jaki jest spadek ciśnienia w systemie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spadek ciśnienia to różnica między ciśnieniem początkowym a końcowym: 200 kPa − 195 kPa = 5 kPa.
W tym zadaniu średnica i długość rury nie są potrzebne, bo pytanie nie wymaga liczenia strat z przepływu, tylko prostego porównania dwóch wartości ciśnienia.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu podano ciśnienie początkowe 200 kPa oraz ciśnienie końcowe 195 kPa. Spadek ciśnienia (często zapisywany jako Δp) w najprostszym ujęciu oznacza, o ile mniejsza jest wartość na końcu odcinka w porównaniu z początkiem.

Dlatego wykonujemy zwykłe odejmowanie:

Δp = ppoczątkowe − pkońcowe = 200 kPa − 195 kPa = 5 kPa.

Odpowiedź "5 kPa" jest poprawna, bo dokładnie odpowiada różnicy podanych w treści wartości. Odpowiedzi "10 kPa", "15 kPa", "20 kPa" są błędne, ponieważ nie wynikają z tej różnicy i sugerowałyby inne ciśnienie końcowe (odpowiednio 190 kPa, 185 kPa lub 180 kPa) albo pomyłkę w rachunku.

Warto zauważyć, że w tabeli znajdują się także: rodzaj gazu (propan), średnica rury i długość rury. W tej konkretnej formie zadania są to dane rozpraszające—mogłyby być potrzebne przy obliczaniu strat ciśnienia z przepływu, ale do tego brakuje informacji (np. natężenia przepływu, oporów miejscowych, parametrów instalacji). Ponieważ pytanie pyta wyłącznie o spadek wynikający z dwóch podanych ciśnień, wystarczy różnica liczb.

Na egzaminie warto stosować zasadę: najpierw ustal, co dokładnie jest pytane, a dopiero potem dobieraj dane i działania. To pomaga uniknąć nadmiernie skomplikowanych obliczeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Spadek ciśnienia to różnica między ciśnieniem na początku i na końcu rozpatrywanego odcinka instalacji. Najprościej liczy się go jako początkowe − końcowe. W praktyce spadek może wynikać z oporów przepływu, armatury, przewężeń lub zmian wysokości.
Gdy masz tylko dwa wskazania, obliczenie jest arytmetyczne: Δp = p1 − p2. Jeżeli p1 = 200 kPa, a p2 = 195 kPa, to Δp = 5 kPa. Nie potrzebujesz wtedy danych o średnicy czy długości, bo nie liczysz strat z przepływu.
Często są to dane wykorzystywane w trudniejszych zadaniach, gdzie spadek ciśnienia wynika z przepływu i oporów. W takim przypadku potrzebne są jednak dodatkowe informacje (np. strumień, opory miejscowe). Jeśli pytanie wymaga tylko różnicy 200 kPa i 195 kPa, te dane są zbędne.
W obliczeniu Δp = początkowe − końcowe wynik ujemny oznaczałby, że ciśnienie na końcu jest większe niż na początku. W praktyce może to wskazywać na błąd odczytu, zmianę warunków pomiaru albo działanie urządzenia podnoszącego ciśnienie. W typowym odcinku rurociągu bez sprężarki oczekuje się dodatniego spadku.
W technice i na egzaminach często spotkasz paskale (Pa) i ich wielokrotności, np. kilopaskale (kPa). W praktyce mogą pojawiać się także bary (bar), ale zawsze trzeba uważać na przeliczenia. W zadaniu wszystkie wartości są w kPa, więc nie ma potrzeby konwersji.
Gdy spadek ciśnienia ma wynikać z oporów przepływu w rurociągu (tarcie, kształtki, zawory), wtedy potrzebujesz informacji o natężeniu przepływu i parametrach odcinka. Sama różnica dwóch ciśnień wystarcza tylko wtedy, gdy pytanie podaje oba ciśnienia i pyta o ich różnicę.
Najczęstsze błędy to: odjęcie w złej kolejności, pomylenie wartości z treści (np. 195 z 190), niepotrzebne "kombinowanie" ze średnicą i długością mimo braku danych do wzorów oraz wybór odpowiedzi "na oko" bez policzenia. Pomaga zapis: Δp = p1 − p2.
Rodzaj gazu może mieć znaczenie w obliczeniach strat przepływu (właściwości fizyczne, gęstość), ale tylko wtedy, gdy rzeczywiście liczysz spadek z modelu przepływu. Jeśli zadanie podaje ciśnienie początkowe i końcowe, a pytanie dotyczy tylko różnicy, rodzaj gazu nie zmienia rachunku.
Możesz wykonać szybki test logiczny: skoro na końcu jest 195 kPa, czyli o 5 mniej niż 200 kPa, to spadek musi wynosić 5 kPa. Jeśli wyszło Ci 10, 15 lub 20 kPa, oznacza to, że błędnie policzyłeś różnicę albo pomyliłeś wartości.
Ćwicz: (1) odczyt wielkości i jednostek, (2) proste różnice i przeliczenia, (3) rozpoznawanie, czy zadanie wymaga tylko odejmowania, czy modelu strat przepływu. Zawsze zapisuj dane i wzór w jednym wierszu, np. Δp = 200 − 195.
info

Statystycznie 86% uczniów zna prawidłową odpowiedź. łatwe

Źródła:

  • BIPM, The International System of Units (SI) – 9th edition, 2019, rozdział o jednostkach pochodnych (pascal) i przedrostkach SI
  • NIST, The International System of Units (SI) – dokument informacyjny (SI units, prefixes, pressure unit pascal), https://www.nist.gov/pml/owm/metric-si/si-units (dostęp: 2026-02-28)
  • Halliday, Resnick, Walker, "Fundamentals of Physics", dział: Pressure (ciśnienie) i definicje wielkości, wydanie anglojęzyczne (źródło ogólne – definicja ciśnienia i jednostek)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw fizyki/techniki: ciśnienie, jednostki, interpretacja różnicy wartości
  • Materiały szkolne z podstaw obliczeń w instalacjach (wielkości fizyczne i jednostki)
  • Dokumenty metrologiczne dot. jednostek SI i przedrostków (kilo-, kiloPascal)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego