KWALIFIKACJA ELM6 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 39.
Ruch tłoczyska jest spowolniony w fazie
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny związany z ruchem tłoczyska w układzie hydraulicznym lub
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spowolnienie ruchu tłoczyska w danej fazie wynika z ograniczenia przepływu czynnika w kierunku odpowiadającym tej fazie. Przy "wysuwaniu z dławieniem na wlocie" ogranicza się dopływ do komory odpowiedzialnej za wysuw, co zmniejsza natężenie przepływu i obniża prędkość wysuwu.

Pełne wyjaśnienie:

Prędkość ruchu tłoczyska w siłowniku jest silnie związana z natężeniem przepływu czynnika roboczego doprowadzanego do komory, która w danej chwili wykonuje pracę (powoduje wysuw albo wsuw). Jeżeli w torze przepływu zastosuje się element dławiący, to wprowadza on dodatkowy opór przepływu i ogranicza ilość czynnika, która może przepłynąć w jednostce czasu. Skutkiem praktycznym jest spadek prędkości ruchu elementu wykonawczego.

Odpowiedź "wysuwanie z dławieniem na wlocie" opisuje sytuację, w której podczas fazy wysuwu ograniczony jest dopływ czynnika do komory zasilanej w trakcie wysuwania. Ponieważ do komory napływa mniej czynnika w czasie, tłok przemieszcza się wolniej, a więc ruch tłoczyska jest spowolniony właśnie w fazie wysuwania.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ łączą spowolnienie z inną fazą lub innym miejscem dławienia:

  • "wsuwania z dławieniem na wylocie" – dotyczy innej fazy (wsuw), a dławienie na wylocie odnosi się do ograniczania odpływu z komory opróżnianej w danej fazie.
  • "wsuwania z dławieniem na wlocie" – wskazuje wsuw zamiast wysuwu; nawet jeśli dławienie jest na wlocie, spowolnienie dotyczy tej fazy, dla której ograniczono dopływ.
  • "wysuwanie z dławieniem na wylocie" – opisuje dławienie w innym miejscu (odpływ), co jest inną konfiguracją regulacji przepływu niż dławienie na wlocie.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: dławienie w torze zasilania (na wlocie) ogranicza dopływ i spowalnia ruch w tej fazie, dla której ten dopływ jest kluczowy. Aby poprawnie rozwiązywać podobne zadania, zawsze najpierw ustal, która komora siłownika jest zasilana podczas wysuwu, a która podczas wsuwu, a dopiero potem analizuj, czy dławienie jest na wlocie czy na wylocie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dławienie na wlocie polega na ograniczeniu dopływu czynnika roboczego do komory siłownika w danej fazie. Mniejszy dopływ oznacza mniejsze natężenie przepływu, a to zwykle przekłada się na mniejszą prędkość ruchu tłoczyska w tej fazie.
Dławienie na wylocie polega na ograniczeniu odpływu czynnika z komory, która jest opróżniana podczas ruchu siłownika. Zmiana oporu odpływu wpływa na przebieg ruchu, a w praktyce jest często stosowana do uzyskania stabilniejszej regulacji prędkości przy zmiennym obciążeniu.
Faza wysuwu to ruch, w którym tłoczysko "wychodzi" z siłownika (zwiększa się jego wysunięcie). Faza wsuwu to ruch przeciwny – tłoczysko "chowa się" do siłownika. W zadaniach analizuj, która komora jest zasilana w danej fazie.
Prędkość siłownika zależy od tego, ile czynnika może napłynąć (lub odpłynąć) w jednostce czasu. Element dławiący zwiększa opór przepływu, więc przepływa mniej medium, a tłok przemieszcza się wolniej. To podstawowa zależność wykorzystywana w regulacji ruchu.
Najczęściej stosuje się zawory dławiąco-zwrotne oraz zawory regulacji przepływu. Pozwalają one ustawić ograniczenie w jednym kierunku przepływu, a w drugim zapewnić swobodniejszy przepływ. Dzięki temu można regulować osobno prędkość wysuwu i wsuwu.
Dławienie na wlocie bywa stosowane, gdy chcemy prosto ograniczyć dopływ i uzyskać mniejszą prędkość w danej fazie ruchu. W praktyce dobór metody zależy od stabilności ruchu, wrażliwości na obciążenie oraz od tego, czy ważniejsze jest sterowanie dopływem czy kontrola odpływu.
Dławienie na wylocie jest często wybierane, gdy zależy nam na bardziej stabilnym ruchu siłownika w warunkach zmiennego obciążenia. Ograniczenie odpływu może działać jak "kontrola" ruchu, ale trzeba uważać na możliwe wzrosty ciśnienia po stronie opróżnianej komory.
Najczęściej myli się: (1) wysuw ze wsuwem, (2) wlot z wylotem oraz (3) kierunek przepływu przez zawór dławiąco-zwrotny. Pomaga metoda: najpierw ustal fazę ruchu, potem wyznacz tor dopływu i odpływu, a na końcu oceń wpływ dławienia.
W praktyce patrzy się na to, gdzie wpięty jest element regulacji przepływu względem portów siłownika i kierunku przepływu podczas danej fazy. Jeśli ogranicza dopływ do zasilanej komory – to dławienie na wlocie. Jeśli ogranicza odpływ z opróżnianej komory – to dławienie na wylocie.
Ćwicz na schematach: zaznaczaj, która komora jest zasilana przy wysuwie i wsuwie oraz którędy medium wypływa. Następnie analizuj, czy element dławiący ogranicza dopływ czy odpływ. Warto też robić krótkie notatki: "wlot = dopływ", "wylot = odpływ", "mniejszy przepływ = mniejsza prędkość".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Spowolnienie ruchu tłoczyska w danej fazie wynika z ograniczenia przepływu czynnika w kierunku odpowiadającym tej fazie."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Pneumatyka" – opis podstaw działania układów pneumatycznych i elementów wykonawczych, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pneumatyka (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl): "Siłownik" – ogólne informacje o siłownikach i zależności ruchu od zasilania/medium, https://pl.wikipedia.org/wiki/Si%C5%82ownik (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik/zeszyt ćwiczeń z pneumatyki siłowej (siłowniki i zawory regulacji przepływu)
  • Materiały szkoleniowe producentów automatyki pneumatycznej (dział: regulacja prędkości siłowników)
  • Schematy ideowe układów z dławieniem na wlocie i na wylocie – analiza kierunku przepływu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego