Skala wzorców w analizie chemicznej to zestaw roztworów (lub punktów odniesienia) przygotowanych tak, aby zawierały znane ilości oznaczanego składnika. W tym zadaniu skalę przygotowano w cylindrach Nesslera o objętości 100 cm3, co oznacza, że wartości przypisane do poszczególnych oznaczeń (np. X) odnoszą się do ilości (masy) ołowiu znajdującej się w cylindrze po dopełnieniu do 100 cm3.
Kluczowe jest rozróżnienie dwóch pojęć:
- stężenie roztworu (np. mg/dm3 lub mg/L),
- masa analitu w przygotowanym wzorcu (mg w 100 cm3).
W pytaniu nie trzeba wykonywać obliczeń, jeżeli do dyspozycji jest tabela skali wzorców: wystarczy poprawnie odczytać wartość przypisaną do oznaczenia X. Dla X odpowiada masa 0,010 mg.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- 0,100 mg – to wartość 10 razy większa; często wynika z błędu przesunięcia przecinka lub przyjęcia niewłaściwego rzędu wielkości.
- 0,001 mg – to wartość 10 razy mniejsza; typowy skutek nieuwagi lub pomylenia punktów skali.
- 0,0001 mg – to wartość 100 razy mniejsza; zwykle pojawia się przy niekontrolowanym "dopasowaniu" odpowiedzi do bardzo małych liczb bez oparcia w tabeli.
W praktyce zawodowej (laboratorium zakładowe, kontrola jakości) takie zadania sprawdzają przede wszystkim umiejętność pracy z dokumentacją analityczną (tabelą/arkuszem skali) oraz czujność na rzędy wielkości. Warto zawsze zwracać uwagę, czy pytanie dotyczy masy w całej objętości 100 cm3, czy np. w pobranej porcji.
