KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 8.
Skutkiem którego zjawiska jest deficyt tlenowy wód powierzchniowych, zahamowanie rozkładu tlenowego materii organicznej i masowy rozwój organizmów fitoplanktonowych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Eutrofizacja to wzbogacenie wód w biogeny, które nasila produkcję fitoplanktonu (zakwity). Obumarła biomasa jest intensywnie rozkładana przez mikroorganizmy, co zużywa tlen i prowadzi do deficytu tlenowego oraz ograniczenia rozkładu tlenowego materii organicznej.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowa odpowiedź: eutrofizacja.

Eutrofizacja jest zjawiskiem polegającym na nadmiernym wzbogaceniu wód (zwłaszcza powierzchniowych) w związki odżywcze, głównie biogeny. W praktyce prowadzi to do wzrostu produkcji pierwotnej, czyli intensywnego rozwoju glonów i innych organizmów fitoplanktonowych. Typowym objawem są masowe zakwity, które pogarszają przejrzystość wody i zmieniają warunki życia wielu organizmów.

W czasie zakwitu część biomasy obumiera, opada i ulega rozkładowi. Rozkład (dekompozycja) materii organicznej przez bakterie i inne mikroorganizmy wiąże się z dużym zapotrzebowaniem na tlen. Gdy zużycie tlenu przewyższa jego dopływ i produkcję, pojawia się deficyt tlenowy. W takich warunkach procesy tlenowe są ograniczane, a rośnie udział procesów beztlenowych, co dodatkowo pogarsza jakość wody (np. przez powstawanie niepożądanych produktów rozkładu).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Dystrofizacja dotyczy innego typu przekształceń wód (związanych m.in. z dużą ilością substancji humusowych i specyficzną barwą/warunkami), więc nie opisuje typowego mechanizmu: biogeny → zakwit → rozkład biomasy → deficyt tlenu.
  • Dysymilacja to ogólne pojęcie z fizjologii/biochemii, odnoszące się do procesów rozkładu związków w organizmach, a nie nazwa zjawiska ekologicznego w skali zbiornika wodnego.
  • Asymilacja to proces syntezy (budowania) związków, np. w fotosyntezie. Sam termin nie opisuje zjawiska degradacji jakości wody i deficytu tlenowego na skutek nadmiaru biogenów.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się jednocześnie: zakwit fitoplanktonu, dużo materii organicznej i spadek tlenu, najczęściej chodzi o eutrofizację i jej konsekwencje tlenowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Eutrofizacja to proces nadmiernego wzbogacenia wody w składniki odżywcze (biogeny), co prowadzi do wzrostu produkcji biologicznej i zakwitów fitoplanktonu. Skutkiem mogą być wahania tlenu, pogorszenie przejrzystości, zmiany składu gatunkowego i spadek jakości wody.
Podczas eutrofizacji rośnie ilość biomasy (np. glonów). Gdy obumiera, mikroorganizmy rozkładają ją, zużywając tlen rozpuszczony w wodzie. Jeśli tempo zużycia tlenu jest większe niż jego uzupełnianie, pojawia się deficyt tlenowy, zwłaszcza przy dnie i nocą.
Masowy rozwój fitoplanktonu (zakwit) zwykle wskazuje na nadmiar biogenów i zaburzenie równowagi ekosystemu. Może ograniczać dopływ światła do roślin zanurzonych, powodować duże dobowe wahania tlenu i po obumarciu zwiększać ilość rozkładanej materii organicznej.
Najczęściej kluczowe są związki fosforu i azotu. Ich dopływ może pochodzić m.in. ze ścieków, spływu z pól nawożonych oraz erozji gleb. W zadaniach egzaminacyjnych "nadmiar biogenów + zakwit + spadek tlenu" to typowy zestaw dla eutrofizacji.
Eutrofizacja wiąże się z nadmiarem biogenów i intensywną produkcją fitoplanktonu, często prowadząc do zakwitów i deficytu tlenu po rozkładzie biomasy. Dystrofizacja dotyczy innych cech wody (np. związanych z substancjami humusowymi) i nie opisuje klasycznego mechanizmu zakwitu.
Nie. Asymilacja i dysymilacja to pojęcia ogólnobiologiczne opisujące procesy metaboliczne w organizmach (synteza i rozkład związków). Eutrofizacja jest zjawiskiem w skali ekosystemu wodnego, wynikającym z dopływu biogenów i prowadzącym do zmian jakości wody.
Największe ryzyko deficytu tlenowego występuje nocą (gdy fotosynteza ustaje, a oddychanie trwa) oraz po obumarciu zakwitu, gdy rozkład biomasy intensywnie zużywa tlen. Często problem nasila się w warstwach przydennych i przy słabym mieszaniu wody.
Najczęściej pojawiają się: zakwity fitoplanktonu, spadek przejrzystości wody, deficyt tlenowy, śnięcia ryb, nagromadzenie materii organicznej i pogorszenie warunków życia organizmów tlenowych. Warto umieć połączyć je w łańcuch przyczynowo-skutkowy.
W praktyce kluczowe jest ograniczanie dopływu biogenów: kontrola i usprawnianie gospodarki ściekowej, działania w zlewni (np. ograniczenie spływu nawozów), edukacja użytkowników terenu oraz monitoring wód. W zbiornikach czasem stosuje się też działania rekultywacyjne.
Szukaj zestawu: "dużo biogenów" lub "nawozy/ścieki" + "zakwit glonów/fitoplanktonu" + "spadek tlenu/deficyt tlenowy" + "rozkład materii organicznej". Gdy te elementy występują razem, najbardziej pasuje eutrofizacja, a nie procesy metaboliczne organizmów.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Eutrofizacja to wzbogacenie wód w biogeny, które nasila produkcję fitoplanktonu (zakwity)."

Źródła:

  • WikipedIa (pl): "Eutrofizacja" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Eutrofizacja (dostęp: 2026-02-18)
  • Encyklopedia PWN: hasło "eutrofizacja" — https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/eutrofizacja;3898291.html (dostęp: 2026-02-18)
  • WikipedIa (pl): "Zakwit wody" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Zakwit_wody (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ochrony wód i hydrobiologii (rozdziały o eutrofizacji)
  • Materiały edukacyjne o obiegu azotu i fosforu w środowisku wodnym
  • Opracowania dotyczące zakwitów fitoplanktonu i deficytu tlenowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego