KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 27.
Wykres przedstawia zależność 30-minutowego stężenia SO2 w warstwie przyziemnej powietrza od wysokości komina. O jaką wartość zmniejsza się stężenie SO2 w przypadku pomiaru tego zanieczyszczenia w warstwach przyziemnych powietrza przy kominach o wysokościach 150 m i 300 m?
Ilustracja przedstawia wykres zależności stężenia dwutlenku siarki (SO2) w warstwie przyziemnej powietrza od wysokości
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć spadek stężenia, należy odczytać z wykresu 30‑minutowe stężenie SO2 dla wysokości komina 150 m oraz 300 m, a następnie obliczyć różnicę: (wartość dla 150 m) − (wartość dla 300 m). Z odczytu wynika, że stężenie zmniejsza się o 168 ug/m3.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza dwie umiejętności: odczyt danych z wykresu oraz obliczenie różnicy między dwiema wartościami stężenia SO2 w warstwie przyziemnej powietrza dla dwóch wysokości komina.

Najpierw należy poprawnie zlokalizować na osi poziomej wysokości 150 m i 300 m. Dla każdej z tych wysokości odczytuje się odpowiadającą jej wartość 30‑minutowego stężenia SO2 na osi stężeń. Kluczowe jest zachowanie spójności jednostek (w zadaniu podano ug/m3) oraz upewnienie się, że odczyt dotyczy właściwej krzywej/serii danych pokazanej na wykresie.

Następnie wykonuje się obliczenie: spadek = stężenie(150 m) − stężenie(300 m). Ponieważ pytanie brzmi "o jaką wartość zmniejsza się stężenie", interesuje nas właśnie różnica (a nie samo stężenie dla jednej wysokości). Z wykresu wynika, że różnica ta wynosi 168 ug/m3, dlatego taka odpowiedź jest poprawna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Każda z nich odpowiada typowym pomyłkom:

  • Wartości zbyt duże lub zbyt małe mogą wynikać z odczytu z niewłaściwej podziałki osi lub pomylenia punktów 150 m i 300 m.
  • Częstym błędem jest także odjęcie w odwrotnej kolejności (stężenie(300 m) − stężenie(150 m)) lub wpisanie jednej z odczytanych wartości zamiast różnicy.
  • Inna pułapka to "dopasowanie" wyniku do najbliższej liczby z odpowiedzi bez ponownego sprawdzenia odczytu obu punktów na wykresie.

W praktyce (w pracy technika ochrony środowiska) podobny sposób interpretacji danych jest wykorzystywany przy analizie wyników pomiarów i prezentacji zależności w raportach środowiskowych. Dlatego na egzaminie warto wyrobić nawyk: odczyt punktu 1 → odczyt punktu 2 → dopiero potem obliczenie różnicy i kontrola jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Znajdź na osi wysokości punkty 150 m i 300 m, poprowadź z nich linię do krzywej na wykresie, a następnie odczytaj odpowiadającą wartość na osi stężeń. Zawsze sprawdź podziałkę osi i jednostkę (np. ug/m3), żeby nie pomylić rzędu wielkości.
Pytanie dotyczy tego, o jaką wartość zmniejsza się stężenie między dwiema wysokościami komina. To oznacza spadek, czyli różnicę: stężenie dla 150 m minus stężenie dla 300 m. Podanie samego stężenia z jednego punktu nie odpowiada treści pytania.
To stężenie wyznaczone dla uśredniania w czasie 30 minut (średnia z pół godziny). Taki zapis mówi, że wynik odnosi się do krótkookresowego okresu oceny, a nie do średniej dobowej czy rocznej. W zadaniu ma to znaczenie głównie opisowe – obliczasz różnicę z wykresu.
Najczęstsze pomyłki to: odczyt z niewłaściwej osi, pomylenie podziałki (np. co 10 zamiast co 20), odczyt z innej krzywej/serii, nieuwzględnienie jednostek oraz wzięcie jednej wartości zamiast różnicy. Pomaga metoda: odczyt punktu 1 i zapis → odczyt punktu 2 i zapis → dopiero obliczenie.
W wielu sytuacjach większa wysokość emitora sprzyja lepszemu rozcieńczeniu i dyspersji zanieczyszczeń, więc poziomy przyziemne mogą być niższe. Jednak w praktyce wpływ zależy też od warunków meteorologicznych, emisji, temperatury spalin i ukształtowania terenu. W zadaniu obowiązuje zależność pokazana na konkretnym wykresie.
Po pierwsze upewnij się, że wartość dla 150 m jest większa niż dla 300 m (jeśli wykres pokazuje spadek). Po drugie wykonaj odejmowanie w tej kolejności: (150 m) − (300 m). Na końcu oceń "zdroworozsądkowo", czy wynik mieści się między 0 a różnicą skrajną widoczną na osi stężeń.
Gdy wykres ma grubą linię lub małą skalę, odczytaj możliwie najbliższą wartość z podziałki (szacunek). Następnie sprawdź, która odpowiedź jest najbliższa otrzymanej różnicy. Unikaj jednak "strzelania" bez odczytu – najpierw ustal oba punkty i dopiero wtedy dobieraj wynik.
W zadaniach z jakości powietrza często spotyka się jednostki masy na objętość, np. ug/m3 (mikrogram na metr sześcienny). Czasem pojawiają się też mg/m3 w kontekście emisji lub pomiarów technologicznych. Kluczowe jest, by w jednym obliczeniu nie mieszać jednostek i zachować zapis z treści zadania.
Wykresy szybciej pokazują trend i zależność (np. jak zmienia się stężenie wraz z wysokością komina) oraz ułatwiają porównanie wariantów. Na egzaminie sprawdzają też umiejętność interpretacji danych środowiskowych, która jest potrzebna w raportach, sprawozdaniach i analizach oddziaływania.
Trenuj na różnych typach wykresów: liniowych, słupkowych i zależności X–Y. Ćwicz odczyt punktów, obliczanie różnic oraz kontrolę jednostek. Pomaga też robienie krótkich notatek: "dla 150 m: …; dla 300 m: …; spadek: …", co zmniejsza ryzyko pomyłki w kolejności odejmowania.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Aby wyznaczyć spadek stężenia, należy odczytać z wykresu 30‑minutowe stężenie SO2 dla wysokości komina 150 m oraz 300 m, a następnie obliczyć różnicę: (wartość dla 150 m) − (wartość dla 300 m)."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu ochrony powietrza atmosferycznego (emisje, imisje, rozprzestrzenianie zanieczyszczeń)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące interpretacji wykresów i prezentacji danych pomiarowych
  • Zadania treningowe z odczytu danych z wykresów (różnice, trendy, interpolacja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego