KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2009

PYTANIE NR 7.
Spółka otrzymała od odbiorcy za sprzedane towary czek gotówkowy. Na jakich kontach księgowych należy dokonać ewidencji tej operacji gospodarczej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Otrzymany od odbiorcy czek gotówkowy jest formą środków pieniężnych inną niż bezpośrednia gotówka w kasie, więc ujmuje się go na koncie "Inne środki pieniężne" po stronie Dt. Jednocześnie zapłata zmniejsza należność od odbiorcy, dlatego konto "Rozrachunki z odbiorcami" ujmuje się po stronie Ct.

Pełne wyjaśnienie:

Operacja dotyczy uregulowania należności przez odbiorcę w formie czeku gotówkowego. Kluczowe jest rozróżnienie, że czek nie zawsze oznacza natychmiastowy fizyczny wpływ gotówki do kasy. W ujęciu księgowym (w typowym planie kont) czek otrzymany do realizacji często traktuje się jako "inne środki pieniężne" – czyli środek płatniczy pozostający w dyspozycji jednostki, ale jeszcze niezaksięgowany jako gotówka w kasie ani środki na rachunku bankowym.

Dlatego poprawny zapis wskazuje:
"Inne środki pieniężne" Dt – wzrost aktywów pieniężnych w postaci czeku (ujęcie po stronie Wn/Dt konta aktywnego),
"Rozrachunki z odbiorcami" Ct – spadek należności, bo odbiorca dokonał zapłaty (zmniejszenie aktywów w postaci należności ujmuje się po stronie Ma/Ct).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wariant z zapisem, w którym "Rozrachunki z odbiorcami" jest po stronie Dt, odwraca sens operacji: sugerowałby zwiększenie należności, a przecież zapłata ją zmniejsza.
  • Wariant z "Kasa" Dt może być intuicyjny, ale w tym pytaniu wskazano czek gotówkowy, więc ewidencja nie musi oznaczać natychmiastowego przyjęcia gotówki do kasy; pomija się etap ujęcia czeku jako innego środka pieniężnego.
  • Wariant z "Kasa" Ct w ogóle nie pasuje do zdarzenia, bo nie ma tu wypływu gotówki z kasy – jednostka nie płaci, tylko otrzymuje zapłatę.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw odpowiedz sobie, co rośnie, a co maleje. Zapłata od odbiorcy zmniejsza należność (rozrachunki po stronie Ct), a forma zapłaty określa, czy rosną "Kasa", "Rachunek bankowy", czy "Inne środki pieniężne".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To kategoria środków pieniężnych obejmująca m.in. środki płatnicze inne niż gotówka w kasie i pieniądze na rachunku bankowym, np. czeki lub inne instrumenty pieniężne w drodze realizacji. W praktyce ujmuje się je jako aktywa pieniężne do czasu ich rozliczenia.
Bo czek jest instrumentem płatniczym, a nie zawsze natychmiastową gotówką w kasie. Zależnie od zasad ewidencji i obiegu dokumentów, najpierw ujmuje się go jako "inne środki pieniężne", a dopiero po realizacji może nastąpić wpływ gotówki do kasy lub rozliczenie w inny sposób.
Spłata należności zawsze powoduje zmniejszenie stanu należności od odbiorcy, więc konto rozrachunków z odbiorcami ujmuje się po stronie Ma/Ct. Po stronie Wn/Dt ujmuje się formę otrzymanej zapłaty (np. kasa, bank lub inne środki pieniężne), zgodnie z treścią operacji.
W typowym ujęciu obciąża się konto odpowiadające formie otrzymanych środków. Dla czeku najczęściej jest to "Inne środki pieniężne" po stronie Wn/Dt, bo czek stanowi środek pieniężny w posiadaniu jednostki, ale jeszcze nie jest gotówką w kasie ani środkami na rachunku.
Dt (debet) odpowiada stronie Wn, a Ct (credit) odpowiada stronie Ma. To dwa przeciwstawne zapisy w systemie podwójnego zapisu. Aby wybrać poprawne konta, trzeba ustalić, które pozycje aktywów/pasywów rosną lub maleją w wyniku zdarzenia gospodarczego.
Przy zapłacie od odbiorcy należność maleje, bo kontrahent reguluje zobowiązanie wobec sprzedawcy. W księgach przejawia się to zapisem po stronie Ma/Ct konta "Rozrachunki z odbiorcami". Błąd polega często na odruchowym księgowaniu rozrachunków po Wn bez analizy sensu operacji.
Konto "Kasa" stosuje się, gdy rzeczywiście następuje fizyczny wpływ lub wypływ gotówki z kasy jednostki. Jeżeli forma zapłaty nie jest bezpośrednią gotówką (np. czek, który dopiero będzie zrealizowany), w wielu rozwiązaniach ewidencyjnych najpierw stosuje się konto pośrednie, np. "Inne środki pieniężne".
Najczęściej myli się: (1) stronę konta rozrachunków (zapłata powinna zmniejszać należność), (2) traktowanie czeku jak gotówki w kasie, (3) wybór odpowiedzi "na skróty" na podstawie skojarzeń, bez przeanalizowania, co wzrasta i co maleje w aktywach.
W przelewie bankowym rosną środki na rachunku bankowym, a nie "inne środki pieniężne". W obu przypadkach rozrachunki z odbiorcami zwykle maleją (Ma/Ct), ale różni się konto po stronie Wn/Dt. W pytaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie formy zapłaty z treści zadania.
Ćwicz schemat: 1) zidentyfikuj zdarzenie (zapłata, zakup, sprzedaż), 2) wskaż, co rośnie i maleje, 3) dobierz konta (kasa/bank/inne środki/rozrachunki), 4) sprawdź, czy suma Wn = suma Ma. Pomaga rozwiązywanie wielu krótkich zadań.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Otrzymany od odbiorcy czek gotówkowy jest formą środków pieniężnych inną niż bezpośrednia gotówka w kasie, więc ujmuje się go na koncie "Inne środki pieniężne" po stronie Dt."

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z rachunkowości finansowej (dział: środki pieniężne i rozrachunki)
  • Przykładowe zakładowe plany kont stosowane w przedsiębiorstwach handlowych (materiały dydaktyczne)
  • Zbiory zadań z dekretacji operacji gospodarczych dla branży handlowej

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego