Szkło kwarcowe (naczynia kwarcowe) jest materiałem krzemionkowym, cenionym w laboratoriach m.in. za dobrą przepuszczalność promieniowania nadfioletowego oraz korzystne własności termiczne (mała rozszerzalność cieplna), co w praktyce oznacza lepszą odporność na nagłe zmiany temperatury niż wiele typowych szkieł.
Kluczowe jest jednak rozróżnienie odporności chemicznej od odporności termicznej. Krzemionka (SiO2) tworząca szkło kwarcowe jest podatna na reakcje prowadzące do jej rozpuszczania/trawienia:
- kwas fluorowodorowy jest klasycznym odczynnikiem trawiącym szkło i kwarc, dlatego sprzęt kwarcowy nie jest materiałem "odpornym na HF";
- silne zasady (np. roztwory wodorotlenku potasu) mogą reagować z krzemionką i prowadzić do jej stopniowego uszkadzania, zwłaszcza w podwyższonej temperaturze.
Dlatego stwierdzenie "Odporność na działanie kwasu fluorowodorowego i roztworu wodorotlenku potasu" jest właśnie tą właściwością, która nie charakteryzuje naczyń kwarcowych.
Pozostałe odpowiedzi opisują cechy, które mogą być zgodne z praktycznym zastosowaniem kwarcu:
- "Przepuszczalność promieniowania nadfioletowego" – kwarc jest wykorzystywany tam, gdzie zwykłe szkło ogranicza UV.
- "Mała wrażliwość na zmiany temperatury" – wynika z niskiej rozszerzalności cieplnej, co zmniejsza ryzyko pęknięć przy szoku termicznym (choć nadal trzeba zachować ostrożność).
- "Większa kruchość i mniejsza wytrzymałość na uderzenia od naczyń wykonanych ze szkła zwykłego" – szkło (w tym kwarcowe) jest materiałem kruchym; w praktyce oznacza to większe ryzyko uszkodzeń mechanicznych niż w przypadku wielu tworzyw czy metali, a odporność na uderzenia nie jest jego mocną stroną.
Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o odporność chemiczną sprzętu szklanego zapamiętaj wyjątek HF oraz wpływ mocnych zasad na materiały krzemionkowe.
