KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 17.
Temperatura wrzenia aniliny pod normalnym ciśnieniem wynosi 457,13 K. Podczas jej oczyszczania metodą destylacji prostej pod ciśnieniem atmosferycznym należy zebrać frakcję wrzącą w zakresie temperatur
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
457,13 K przelicza się na °C ze wzoru: T(°C)=T(K)−273,15. Otrzymujemy ok. 183,98°C (≈184°C). W destylacji prostej pod ciśnieniem atmosferycznym frakcję zbiera się w pobliżu temperatury wrzenia, więc właściwy jest przedział obejmujący ok. 184°C.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano temperaturę wrzenia aniliny w kelwinach: 457,13 K, przy normalnym (atmosferycznym) ciśnieniu. Aby dobrać właściwy przedział odbioru frakcji w destylacji prostej, trzeba przeliczyć tę wartość na skalę Celsjusza, bo odpowiedzi są podane w °C.

Przeliczenie wykonuje się przez przesunięcie skali:

T(°C) = T(K) − 273,15

Podstawiamy:

457,13 − 273,15 = 183,98°C, czyli w przybliżeniu 184°C.

W praktyce laboratoryjnej podczas destylacji prostej (oczyszczanie cieczy) frakcję odpowiadającą substancji głównej odbiera się, gdy temperatura na termometrze w głowicy destylacyjnej stabilizuje się w pobliżu temperatury wrzenia związku. Ponieważ pomiar temperatury i przebieg destylacji mają pewne wahania (bezwładność termometru, szybkość destylacji, niewielkie domieszki), stosuje się przedział obejmujący wartość literaturową.

Dlatego poprawny jest zakres 181°C–185°C, bo zawiera obliczone ~184°C i obejmuje typowy, wąski margines wokół temperatury wrzenia.

Dlaczego pozostałe przedziały są niepoprawne?

  • 178°C–182°C – górna granica kończy się poniżej ~184°C, więc może odciąć część frakcji głównej i sprzyjać zaniżeniu odbioru właściwego składnika.
  • 175°C–179°C – cały zakres jest wyraźnie zbyt niski; odpowiadałby raczej odbiorowi zanieczyszczeń o niższej temperaturze wrzenia.
  • 185°C–190°C – dolna granica zaczyna się powyżej ~184°C; taki przedział mógłby obejmować późniejsze frakcje (wyższe temperatury), potencjalnie zanieczyszczenia o wyższej temperaturze wrzenia lub produkty uboczne.

Klucz na egzaminie: najpierw poprawnie przelicz jednostki, a potem wybierz odpowiedź, której zakres obejmuje wynik i jest logiczny dla odbioru frakcji głównej w destylacji prostej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj stałego przesunięcia skali: T(°C)=T(K)−273,15. Nie jest to mnożenie ani dzielenie. Po przeliczeniu porównaj wynik z przedziałami odpowiedzi i wybierz zakres, który obejmuje obliczoną temperaturę wrzenia.
Bo przy stałym ciśnieniu czysta substancja wrze w pobliżu jednej temperatury, a wahania wynikają z niepewności pomiaru i domieszek. Wąski zakres minimalizuje domieszki z wcześniejszych i późniejszych frakcji, poprawiając czystość destylatu.
To temperatura wrzenia przy ciśnieniu zbliżonym do atmosferycznego (około 1 atm). Zmiana ciśnienia istotnie zmienia temperaturę wrzenia, dlatego w zadaniu podkreśla się warunki ciśnienia, aby jednoznacznie dobrać zakres temperatur.
Dokładnie: 457,13−273,15=183,98°C (≈184°C). Szybkie oszacowanie: odejmij 273, a potem skoryguj o 0,15. To pozwala szybko sprawdzić, który przedział odpowiedzi zawiera wynik.
Do oszacowań zwykle tak, ale trzeba uważać na zadania z odpowiedziami przedziałowymi blisko granicy. Różnica 0,15°C może zdecydować, czy wynik "wchodzi" w dany zakres. Najbezpieczniej stosować 273,15.
Bo zaczyna się powyżej obliczonej temperatury (~184°C). W destylacji prostej frakcję główną odbiera się, gdy temperatura stabilizuje się wokół Twrzenia; zbyt wysoki zakres może włączać późniejsze frakcje o wyższej temperaturze wrzenia.
Najczęstsze to: pominięcie przeliczenia K→°C, użycie złej stałej (np. 272 lub 274), zaokrąglenie bez kontroli wpływu na granice przedziału oraz wybór "ładnie wyglądającego" zakresu bez sprawdzenia, czy obejmuje obliczony wynik.
Jeśli odpowiedzi są podane jako przedziały, poprawny przedział zwykle zawiera przeliczoną wartość temperatury. Sama "bliskość" nie wystarcza, bo zakres ma odzwierciedlać realny odbiór frakcji podczas destylacji w pewnym marginesie.
Gdy temperatura na termometrze w głowicy destylacyjnej przechodzi z etapu narastania do etapu względnie stałego (plateau) i utrzymuje się w pobliżu temperatury wrzenia oczyszczanej substancji. Zmiana odbieralnika ogranicza mieszanie frakcji.
Znaczenie mają m.in. szybkość destylacji (zbyt szybka pogarsza rozdział), poprawne umieszczenie termometru, szczelność układu, jakość chłodzenia i obecność domieszek o zbliżonej temperaturze wrzenia. Sama kontrola temperatury nie zawsze wystarcza.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "457,13 K przelicza się na °C ze wzoru: T(°C)=T(K)−273,15."

Źródła:

  • NIST Chemistry WebBook: Aniline (CAS 62-53-3) – sekcja "Phase change data / Boiling point" (wartości literaturowe), https://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C62533 (dostęp: 2026-02-18)
  • BIPM, SI Brochure – zasada relacji temperatur: t/°C = T/K − 273,15, https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręcznik z technik rozdzielania: destylacja prosta i frakcyjna (rozdziały o doborze frakcji)
  • Tablice fizykochemiczne: temperatury wrzenia związków organicznych
  • Materiały dydaktyczne z metrologii laboratoryjnej: przeliczanie jednostek i niepewność pomiaru temperatury

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego