KWALIFIKACJA TLO1 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 13.
Trzy kondensatory: C1=1μF, C2=2μF, C3=3μF połączono szeregowo. Pojemność zastępcza tych kondensatorów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla połączenia szeregowego kondensatorów spełnione jest 1/Cz = 1/C1 + 1/C2 + 1/C3, więc Cz jest mniejsza od każdej z pojemności składowych.
Skoro najmniejszy kondensator ma 1μF, to pojemność zastępcza musi być mniejsza od 1μF.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniu szeregowym kondensatorów nie dodaje się pojemności wprost. Obowiązuje zależność:

1/Cz = 1/C1 + 1/C2 + 1/C3

Ponieważ po prawej stronie sumujemy dodatnie wartości, to 1/Cz jest większe od każdego pojedynczego składnika (np. większe od 1/C1). To oznacza, że sama pojemność Cz musi być mniejsza niż każda z pojemności składowych. Jest to ważna własność brzegowa: dla szeregu zawsze zachodzi Cz < min(C1, C2, C3).

W tym zadaniu najmniejszą pojemność ma 1μF, więc pojemność zastępcza musi być mniejsza od 1μF — to wystarcza do poprawnego wyboru.

Dla kontroli można policzyć przybliżenie: 1/Cz = 1/1 + 1/2 + 1/3 = 1 + 0,5 + 0,333... = 1,833... (w 1/μF), więc Cz ≈ 0,545μF. To potwierdza, że wynik jest poniżej 1μF.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Stwierdzenie, że pojemność "zawiera się w granicach między 1μF a 3μF" przeczy własności połączenia szeregowego (wynik musi być mniejszy od 1μF).
  • Odpowiedź "jest większa od 3μF" jest niemożliwa dla szeregu — nie da się uzyskać pojemności większej od największego elementu, a tym bardziej większej od 3μF.
  • Wartość "6 μF" wygląda jak suma 1+2+3, ale takie dodawanie dotyczy połączenia równoległego, nie szeregowego.

W praktyce (także w awionice) łączenie kondensatorów szeregowo stosuje się m.in. do zwiększania dopuszczalnego napięcia pracy baterii kondensatorów, ale kosztem spadku pojemności zastępczej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dla połączenia szeregowego stosuje się wzór: 1/Cz = 1/C1 + 1/C2 + …. Najpierw liczysz sumę odwrotności pojemności, a potem odwracasz wynik. To inna reguła niż dla połączenia równoległego, gdzie pojemności się dodaje.
W szeregu rośnie suma odwrotności pojemności (1/C). Skoro 1/Cz jest większe niż 1/C najmniejszego kondensatora, to po odwróceniu dostajesz Cz mniejsze od tej najmniejszej wartości. To szybki test kontrolny bez pełnych obliczeń.
Najczęstsza pomyłka to dodawanie pojemności w szeregu (jak przy równoległym). Wtedy ktoś dostaje np. 1+2+3=6μF, co jest błędne. W szeregu zawsze sumujesz 1/C, więc wynik wychodzi mniejszy od najmniejszego kondensatora.
Użyj zasady brzegowej: dla połączenia szeregowego musi być Cz < min(Ci). Jeśli wyjdzie Ci wynik większy niż najmniejsza pojemność, to na pewno popełniono błąd we wzorze lub w rachunkach (np. pomylono szereg z równoległym).
Nie. W szeregu pojemność zastępcza jest zawsze mniejsza od najmniejszego kondensatora w układzie. Skoro najmniejszy ma 1μF, to Cz musi być poniżej 1μF. Większe pojemności uzyskuje się zwykle przez połączenie równoległe.
Stosujesz: 1/Cz = 1/1 + 1/2 + 1/3 = 1 + 0,5 + 0,333… = 1,833… (1/μF). Następnie Cz ≈ 1/1,833… ≈ 0,545μF. Widać też od razu, że wynik jest mniejszy od 1μF.
Łączenie szeregowe stosuje się głównie wtedy, gdy trzeba zwiększyć dopuszczalne napięcie pracy baterii kondensatorów. Kosztem jest spadek pojemności zastępczej. W układach (także lotniczych) ma to znaczenie przy doborze elementów do zasilania i filtracji.
W szeregu: sumują się odwrotności (1/C), a pojemność maleje. W równoległym: pojemności się dodaje, więc pojemność rośnie. Dodatkowo w szeregu dzieli się napięcie na kondensatory, a w równoległym każdy ma to samo napięcie.
Tak, jeśli pamiętasz własność połączenia szeregowego: pojemność zastępcza jest mniejsza od najmniejszej pojemności w układzie. Najmniejszy kondensator ma 1μF, więc wynik musi być mniejszy od 1μF. To szybka metoda eliminacji błędnych zakresów.
Najczęściej używa się miernika uniwersalnego z funkcją pomiaru pojemności lub mostka RLC. Zwykle trzeba rozładować kondensator i często odłączyć go od obwodu, aby uniknąć wpływu elementów równoległych/szeregowych. W szeregu mierzysz już pojemność zastępczą całego zestawu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Kondensator" – sekcja o łączeniu kondensatorów szeregowo i równolegle, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kondensator (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), "Pojemność elektryczna" – definicja pojemności i jednostki, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojemno%C5%9B%C4%87_elektryczna (dostęp: 2026-03-01)
  • All About Circuits, "Capacitors in Series and Parallel", https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-13/capacitors-in-series-and-parallel/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik podstaw elektrotechniki/elektroniki: dział o kondensatorach i łączeniu elementów biernych
  • Zbiór zadań z obwodów prądu stałego i elementów RLC (połączenia szeregowe/równoległe)
  • Materiały szkolne/branżowe do kwalifikacji dotyczących obsługi wyposażenia elektrycznego (część: podstawy obwodów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego