W duszności celem opiekuna jest ułatwienie oddychania i zmniejszenie wysiłku oddechowego. Dlatego właściwa jest pozycja wysoka (siedząca lub półsiedząca, z dobrym podparciem pleców i ewentualnie rąk). Taka pozycja zwykle poprawia mechanikę oddechu: przepona ma więcej "miejsca" do pracy, a klatka piersiowa łatwiej się unosi, co subiektywnie zmniejsza uczucie braku powietrza.
Odpowiedź "na brzuchu" jest nieprawidłowa, ponieważ ułożenie przodem może utrudniać swobodne ruchy klatki piersiowej, bywa niewygodne i dla wielu osób z dusznością jest pozycją nasilającą dyskomfort. W opiece domowej nie jest to standardowe ułożenie pierwszego wyboru przy duszności.
Odpowiedź "płaska z uniesionymi nogami" pasuje raczej do sytuacji omdlenia lub wstrząsu, gdy dąży się do poprawy powrotu żylnego. Przy duszności pozycja płaska często pogarsza tolerancję oddechową, bo zwiększa uczucie "braku tchu" i może nasilać duszność (np. u osób z chorobami serca lub płuc).
Odpowiedź "horyzontalna z uniesioną głową" jest myląca: samo niewielkie uniesienie głowy przy zachowaniu ułożenia zasadniczo płaskiego zwykle nie daje tak dobrego efektu jak pozycja wysoka, w której uniesiona jest górna część tułowia. W praktyce opiekuńczej ważne jest, by podnieść tułów, zapewnić komfort, rozluźnić ucisk odzieży oraz zadbać o dopływ świeżego powietrza.
Wskazówki egzaminacyjne i praktyczne:
- Jeśli pojawia się duszność, myśl: "posadź, podeprzyj, obserwuj, wezwij pomoc, jeśli stan się pogarsza".
- Oceń, czy są objawy alarmowe: sinienie ust, problemy z mówieniem pełnymi zdaniami, narastający niepokój, spadek świadomości.
- Nie podawaj jedzenia ani picia w nasilonej duszności; monitoruj stan i przygotuj informacje dla dyspozytora (czas trwania, choroby, leki).
