KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 13.
Które urządzenie elektryczne na schemacie zasilania silnika trójfazowego oznaczono symbolem Q2?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny zasilania silnika trójfazowego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol Q2 na schemacie jest w torze głównym zasilania trójfazowego i przedstawia aparat z napędem ręcznym oraz członami nadprądowymi (oznaczenie I>) dla trzech biegunów. Taki zestaw funkcji (łączenie + zabezpieczenie zwarciowe i przeciążeniowe) odpowiada wyłącznikowi silnikowemu, a nie stycznikowi ani wyłącznikowi instalacyjnemu.

Pełne wyjaśnienie:

Na schemacie zasilania i sterowania silnika trójfazowego element Q2 znajduje się w torze mocy (L1, L2, L3), czyli bezpośrednio w obwodzie zasilającym silnik. Symbol Q2 zawiera cechy typowe dla wyłącznika silnikowego: napęd ręczny (łącznik manewrowy) oraz człony wyzwalające oznaczone jako I>, co wskazuje na funkcję zabezpieczenia nadprądowego.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: Wyłącznik silnikowy?
Wyłącznik silnikowy łączy trzy funkcje istotne dla napędów: umożliwia ręczne załączanie/wyłączanie, zapewnia zabezpieczenie zwarciowe oraz przeciążeniowe dobrane do pracy silnika (uwzględnia prądy rozruchowe). W praktyce montuje się go przed silnikiem lub przed stycznikiem w szafie sterowniczej, aby chronić napęd (np. pompę lub wentylator) i zapewnić bezpieczne odłączenie podczas serwisu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Przekaźnik termobimetalowy – jest elementem zabezpieczenia przeciążeniowego (termicznego), ale sam w sobie nie jest zwykle przedstawiany jako trójbiegunowy łącznik z napędem ręcznym w torze głównym. Na schematach często współpracuje ze stycznikiem, a jego symbol i oznaczenia różnią się od aparatu Q2.
  • Stycznik elektromagnetyczny – stycznik (zwykle oznaczany literą K) ma cewkę sterującą (A1–A2) i służy do zdalnego łączenia obwodu mocy. Na schemacie stycznik jest pokazany oddzielnie jako K, więc Q2 nie pełni tej roli.
  • Wyłącznik instalacyjny nadprądowy – chroni typowe obwody instalacyjne, ale jego charakterystyka zadziałania nie jest projektowana specjalnie pod rozruch silnika. Na schemacie Q2 wskazuje na aparat dedykowany silnikom (łącznik + zabezpieczenie dla napędu), czyli wyłącznik silnikowy.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu elementu patrz nie tylko na literę (Q/K/M), ale także na umiejscowienie w torze mocy i na szczegóły symbolu (napęd ręczny, człony I>, obecność/ brak cewki).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyłącznik silnikowy to aparat łączeniowo-zabezpieczeniowy przeznaczony do ochrony silników. Umożliwia ręczne załączanie/wyłączanie oraz chroni przed przeciążeniem i zwarciem, z charakterystyką dopasowaną do prądów rozruchowych napędów.
Wyłącznik silnikowy zwykle ma symbol napędu ręcznego i człony zabezpieczeń (np. oznaczenia nadprądowe). Stycznik ma cewkę sterującą oznaczaną zaciskami A1–A2 i służy do zdalnego łączenia. Na schemacie często występują obok siebie: Q przed K.
Wyłącznik instalacyjny chroni obwody instalacyjne (gniazda, oświetlenie) i ma charakterystyki typowe dla takich obciążeń. Silnik ma duży prąd rozruchowy, więc wymaga zabezpieczenia o nastawach i działaniu dopasowanym do napędu. Do tego służy wyłącznik silnikowy.
Tor mocy to część schematu, którą płynie prąd zasilający silnik (L1, L2, L3). Element w tym torze musi przenosić prąd roboczy i rozruchowy silnika oraz często pełni funkcję odłączania i zabezpieczenia. To odróżnia go od elementów w torze sterowania.
Oznaczenie I> wskazuje na człon nadprądowy (wyzwalacz), czyli funkcję zadziałania przy przekroczeniu prądu. W obwodach silnikowych oznacza to, że aparat nie tylko łączy obwód, ale także zabezpiecza go przed skutkami przeciążenia lub zwarcia (zależnie od wykonania).
Tak, przekaźnik termobimetalowy jest często stosowany jako zabezpieczenie przeciążeniowe współpracujące ze stycznikiem. Jednak na schemacie bywa oznaczany i rysowany inaczej niż wyłącznik silnikowy, a sam przekaźnik nie jest trójbiegunowym łącznikiem z napędem ręcznym w torze głównym.
Stosuje się go m.in. do zabezpieczania napędów pomp, wentylatorów i przenośników. W obiektach z urządzeniami gazowymi (np. kotłownie, wentylacja) wyłącznik silnikowy pomaga bezpiecznie odłączyć silnik do serwisu oraz chroni napęd przed przeciążeniem i zwarciem.
Najczęściej myli się wyłącznik silnikowy ze stycznikiem (bo oba dotyczą silnika) albo z wyłącznikiem instalacyjnym (bo oba "wybijają" przy nadprądzie). Pomaga sprawdzić, czy na schemacie jest cewka A1–A2 (stycznik) oraz czy jest napęd ręczny i człony I> (wyłącznik silnikowy).
Q (np. wyłącznik silnikowy) zapewnia odłączanie i zabezpieczenie nadprądowe, a K (stycznik) umożliwia zdalne sterowanie start/stop z przycisków. Taki podział zwiększa bezpieczeństwo i funkcjonalność układu: zabezpieczenia są w torze mocy, a sterowanie w torze sterowania.
Warto ćwiczyć czytanie prostych schematów: rozpoznawanie toru mocy i sterowania, oznaczeń Q/K/M/S oraz typowych symboli (cewka, styki, wyzwalacze). Pomagają też karty katalogowe producentów aparatury, bo pokazują zarówno funkcje, jak i symbole stosowane w praktyce.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Symbol Q2 na schemacie jest w torze głównym zasilania trójfazowego i przedstawia aparat z napędem ręcznym oraz członami nadprądowymi (oznaczenie I>) dla trzech biegunów."

Źródła:

  • IEC 60617: Graphical symbols for diagrams (baza symboli graficznych stosowanych na schematach elektrycznych)
  • IEC 60947-4-1: Low-voltage switchgear and controlgear – Part 4-1: Contactors and motor-starters (zakres: styczniki i rozruszniki silnikowe, aparatura do silników)
  • IEC 60204-1: Safety of machinery – Electrical equipment of machines – Part 1: General requirements (zakres: układy zasilania i sterowania maszyn, dobór i funkcje aparatów)

Materiały:

  • Podręczniki do elektrotechniki/elektrycznych układów sterowania (działy: aparatura łączeniowa, rozruch silników)
  • Materiały producentów aparatury: karty katalogowe wyłączników silnikowych i styczników (porównanie funkcji i symboli)
  • Normy i przewodniki dotyczące symboli na schematach oraz wyposażenia elektrycznego maszyn (do nauki oznaczeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego