KWALIFIKACJA ELE11 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 20.
Urządzenie pomiarowe w czasie 1 godziny w czynnej instalacji c.w.u. zarejestrowało przepływ 1,8 dm3 wody. W raporcie eksploatacji instalacji należy dokonać zapisów w dm3/min. Pracownik odpowiedzialny za prowadzenie dokumentacji powinien wpisać wartość
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby zapisać przepływ w dm3/min, trzeba przeliczyć wynik z 1 godziny na 1 minutę.
1 godzina to 60 minut, więc 1,8 dm3/h dzielimy przez 60: 1,8 / 60 = 0,03 dm3/min. Taki zapis odpowiada średniemu przepływowi na minutę.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano, że w czasie 1 godziny zarejestrowano przepływ (czyli objętość przepływającą w czasie) równy 1,8 dm3. W raporcie wymagany jest zapis w jednostkach dm3/min, czyli trzeba wyrazić tę samą wielkość jako średnią objętość przypadającą na jedną minutę.

Kluczowe jest przeliczenie czasu:

  • 1 godzina = 60 minut.

Skoro w 60 minut przepłynęło 1,8 dm3, to w 1 minutę przepływa średnio:

1,8 dm3 / 60 min = 0,03 dm3/min.

Odpowiedź "0,03" jest więc poprawna, bo zachowuje sens fizyczny przepływu: przechodzimy z wartości "na godzinę" na wartość "na minutę" przez podzielenie przez 60 (a nie przez mnożenie).

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "108,0" odpowiadałoby operacji odwrotnej (mnożeniu 1,8 przez 60), czyli sztucznemu zawyżeniu wyniku przy przejściu na mniejszą jednostkę czasu.
  • "43,2" również jest wielokrotnie większe od wartości godzinowej 1,8 dm3, więc nie może być wynikiem w dm3/min (dla minut wynik powinien być mniejszy niż dla godziny).
  • "3,0" może wynikać z błędnego "uproszczenia" lub pomylenia skali (np. intuicyjnego dzielenia przez 0,6 lub innego błędu rachunkowego), ale nie spełnia poprawnego przeliczenia 60 min w 1 h.

Wskazówka egzaminacyjna: przy konwersji jednostek czasu zawsze sprawdź kierunek zmiany. Gdy przechodzisz z godziny na minutę, wynik liczbowy przepływu powinien zmaleć, bo ta sama objętość rozkłada się na krótszy odcinek czasu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Aby przejść z dm3/h na dm3/min, podziel wartość godzinową przez 60, bo 1 godzina ma 60 minut.

Przykład: 1,8 dm3/h → 1,8 / 60 = 0,03 dm3/min.

Minuta jest krótsza niż godzina, więc ta sama objętość "rozłożona" na 1 minutę jest mniejsza niż na 1 godzinę. Dlatego przy konwersji z "na godzinę" na "na minutę" wykonuje się dzielenie przez 60, a nie mnożenie.
dm3/min oznacza, ile decymetrów sześciennych wody (czyli litrów) przepływa średnio w ciągu jednej minuty. Taki zapis ułatwia porównywanie pomiarów w raportach oraz ocenę pracy instalacji c.w.u. w czasie.
Najczęściej myli się kierunek przeliczenia (mnożenie zamiast dzielenia), zapomina o 60 minutach w godzinie albo popełnia błąd w zapisie dziesiętnym (zły przecinek). Pomaga kontrola sensu: dm3/min powinno być mniejsze niż dm3/h.
W praktyce technicznej 1 dm3 jest równy 1 litrowi, bo oba opisy odnoszą się do tej samej objętości. Dzięki temu można intuicyjnie ocenić, czy wynik przepływu ma sens (np. 0,03 dm3/min to 0,03 l/min).
Wykonaj szybkie oszacowanie: 1,8 dm3 na godzinę to mniej niż 2 dm3/60 min, więc na minutę powinno wyjść około 0,03 dm3. Kontrola jednostek i rzędu wielkości często wystarcza, by odrzucić zawyżone odpowiedzi.
Zapis w przeliczeniu na minutę spotyka się w raportach eksploatacyjnych, przy bieżącej kontroli parametrów pracy oraz w procedurach serwisowych, gdzie liczy się szybka interpretacja zmian. Ważne jest wtedy ujednolicenie jednostek w całej dokumentacji.
Objętość to "ile wody" (np. 1,8 dm3), a natężenie przepływu to "ile na jednostkę czasu" (np. dm3/min). Jeśli w treści jest podany czas pomiaru, zwykle trzeba wyznaczyć wartość średnią: objętość podzielić przez czas.
W zależności od miejsca pomiaru i dokumentu spotyka się m.in. l/min, dm3/min, m3/h. Kluczowe jest, aby w raporcie trzymać się jednej wymaganej jednostki i konsekwentnie przeliczać wyniki z urządzeń pomiarowych.
Przećwicz przeliczniki czasu (s, min, h), objętości (dm3, l, m3) oraz typowe konwersje typu "na godzinę" ↔ "na minutę". Rozwiązuj krótkie zadania rachunkowe i zawsze rób kontrolę sensu wyniku (czy rośnie, czy maleje po zmianie jednostki).
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • BIPM, The International System of Units (SI) – SI Brochure (definicje i użycie jednostek czasu), https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-02-28)
  • Główny Urząd Miar, Informacje o jednostkach miar i układzie SI (jednostki czasu i zasady stosowania), https://www.gum.gov.pl/pl/ (sekcja: jednostki miar/SI; dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Tablice jednostek i przeliczników SI (czas, objętość)
  • Podręcznik z podstaw metrologii/technik pomiarowych w energetyce (rozdział: jednostki i błędy pomiaru)
  • Zadania rachunkowe z przeliczania jednostek (przepływ, moc, energia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego