KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 24.
Urządzenie przedstawione na rysunku służy do usuwania z atmosfery
Ilustracja przedstawia urządzenie do usuwania zanieczyszczeń z atmosfery, prawdopodobnie elektrofiltr, używane w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
PM10 to frakcja pyłu zawieszonego (cząstki stałe o średnicy aerodynamicznej do 10 µm). Urządzenia pokazywane w zadaniach jako "odpylające" służą do usuwania pyłów z powietrza, a nie typowych zanieczyszczeń gazowych, takich jak NH3 czy NOx, ani grupy związków organicznych (WWA).

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź PM10 jest właściwa, ponieważ oznacza pył zawieszony – cząstki stałe (i/lub ciekłe aerozole) unoszące się w powietrzu o średnicy aerodynamicznej do 10 µm. W praktyce ochrony powietrza urządzenia przedstawiane na rysunkach w tego typu zadaniach to zwykle rozwiązania służące do odpylania (mechanicznego wyłapywania cząstek), czyli usuwania z atmosfery zanieczyszczeń w postaci pyłu.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują do typowego urządzenia odpylającego?

  • NH3 (amoniak) to zanieczyszczenie gazowe. Jego usuwanie realizuje się zwykle metodami chemicznymi lub sorpcyjnymi (np. absorpcja w cieczy, adsorpcja), a nie klasycznym "wytrącaniem pyłu".
  • NOx (tlenki azotu) również stanowią grupę zanieczyszczeń gazowych. Ograniczanie emisji NOx wiąże się najczęściej z modyfikacją procesu spalania lub dedykowanymi metodami redukcji/utleniania, a nie samą filtracją mechaniczną cząstek.
  • WWA (wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne) to grupa związków organicznych. Mogą występować w fazie gazowej i/lub związane z pyłem, ale samo oznaczenie "WWA" nie jest typową kategorią zanieczyszczeń usuwanych przez urządzenie odpylające wprost tak, jak pył PM10. W zadaniu sprawdzana jest identyfikacja, że urządzenie usuwa pyły.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się jednocześnie pyły (PM10/PM2,5) oraz klasyczne gazy (NH3, NOx), a rysunek przedstawia urządzenie kojarzone z filtracją/odpylaniem, najczęściej chodzi o usuwanie frakcji pyłowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PM10 to pył zawieszony o średnicy aerodynamicznej cząstek do 10 µm. Jest to zanieczyszczenie cząstkowe (aerozol), a nie gaz. W monitoringu jakości powietrza PM10 jest jedną z podstawowych wielkości opisujących zapylenie powietrza.
Do ograniczania emisji pyłów stosuje się urządzenia odpylające, czyli takie, które wychwytują cząstki z przepływającego powietrza/spalin. W zależności od zastosowania mogą to być rozwiązania oparte o filtrację lub separację cząstek z gazu.
NH3 (amoniak) jest zanieczyszczeniem gazowym, więc nie da się go skutecznie "odfiltrować" jak pyłu. Do gazów stosuje się zwykle metody chemiczne lub sorpcyjne (np. absorpcję/adsorpcję), a nie mechaniczne wyłapywanie cząstek.
NOx to wspólne określenie tlenków azotu. Są to zanieczyszczenia gazowe powstające m.in. w procesach spalania. Ich ograniczanie wiąże się często z technikami redukcji w procesie lub oczyszczaniem gazów metodami innymi niż klasyczne odpylanie.
WWA to wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, czyli grupa związków organicznych. Część WWA może być związana z pyłem, ale samo "WWA" nie jest nazwą frakcji pyłu jak PM10. Na egzaminie łatwo pomylić "zanieczyszczenie organiczne" z "pyłem".
W zadaniach szkolnych urządzenia odpylające kojarzą się z wychwytywaniem cząstek (pyłu) z przepływu powietrza/spalin. Z kolei instalacje do usuwania gazów często mają część z cieczą lub złożem sorpcyjnym. Kluczowe jest powiązanie mechanizmu działania z typem zanieczyszczenia.
Nie. Smog to zjawisko (mieszanina różnych zanieczyszczeń i warunków meteorologicznych), a PM10 to konkretna miara frakcji pyłu zawieszonego. Wysokie stężenia PM10 mogą współtworzyć smog, ale smog nie ogranicza się wyłącznie do PM10.
Pył PM10 może podrażniać układ oddechowy i pogarszać stan zdrowia osób wrażliwych. Z punktu widzenia ochrony środowiska i BHP ważne jest rozumienie, że pyły są istotnym czynnikiem ryzyka i dlatego kontroluje się je w monitoringu jakości powietrza.
PM10 analizuje się m.in. podczas oceny jakości powietrza, w interpretacji danych z monitoringu, przy ocenie oddziaływania instalacji na środowisko oraz przy weryfikacji skuteczności działań ograniczających emisję pyłów (np. po modernizacji oczyszczania).
Częste pomyłki to: mylenie pyłów z gazami (bo oba "są w powietrzu"), sugerowanie się samym skrótem zamiast mechanizmem usuwania oraz wybór odpowiedzi "brzmiącej chemicznie". Pomaga zapamiętać: PM10/PM2,5 to frakcje pyłu, a NOx, NH3 to gazy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "PM10 to frakcja pyłu zawieszonego (cząstki stałe o średnicy aerodynamicznej do 10 µm)."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – Air quality guidelines / informacje o PM10 (definicja i znaczenie), https://www.who.int/ (sekcje dot. air pollution) – dostęp 2026-02-27
  • European Environment Agency (EEA) – Air pollutants: particulate matter (PM10/PM2.5) – opis zanieczyszczeń pyłowych, https://www.eea.europa.eu/themes/air/air-pollution-sources-1/particulate-matter – dostęp 2026-02-27
  • Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) – materiały/komunikaty o jakości powietrza i zanieczyszczeniu pyłem PM10 (definicje w kontekście monitoringu), https://powietrze.gios.gov.pl/ – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o zanieczyszczeniach powietrza i ich klasyfikacji (pyły, gazy, LZO)
  • Opracowania/poradniki o metodach odpylania: filtry, cyklony, elektrofiltry (ujęcie ogólne)
  • Strony instytucji monitorujących jakość powietrza z definicjami PM10 i zanieczyszczeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego