KWALIFIKACJA MOT2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 36.
Usuwając awarię w panelu sterowania układem klimatyzacji w pojeździe samochodowym w celu sprawdzenia działania naprawionego modułu, uszkodzony rezystor typu SMD, o wartości opisanej na schemacie ideowym jako 3R3 / ±10%, można na czas rozruchu zastąpić dwoma rezystorami o wartości
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
3R3 oznacza 3,3 Ω (R zastępuje przecinek). Dwa jednakowe rezystory 6,8 Ω połączone równolegle dają R/2, czyli 3,4 Ω. To mieści się w tolerancji ±10% dla 3,3 Ω (2,97–3,63 Ω), więc taki zamiennik jest poprawny do testu modułu.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie rezystora na schemacie jako 3R3 to standardowy zapis, w którym litera R pełni rolę separatora dziesiętnego. Taki zapis oznacza 3,3 Ω. Przy tolerancji ±10% dopuszczalny zakres rezystancji wynosi 3,3 Ω · (1 ± 0,10), czyli 2,97–3,63 Ω.

Jeśli trzeba tymczasowo zastąpić uszkodzony rezystor (np. na czas sprawdzenia działania naprawionego panelu sterowania klimatyzacją), można użyć połączenia dwóch rezystorów, tak aby ich rezystancja zastępcza mieściła się w tym zakresie. Dla dwóch rezystorów połączonych równolegle obowiązuje wzór:
Rz = (R1 · R2) / (R1 + R2). Gdy rezystory są identyczne, wynik upraszcza się do Rz = R/2.

Dla dwóch rezystorów 6,8 Ω połączonych równolegle otrzymujemy:
Rz = 6,8 Ω / 2 = 3,4 Ω. Wartość 3,4 Ω mieści się w zakresie 2,97–3,63 Ω, więc taki zamiennik spełnia wymaganie wartościowe. Dodatkowo, połączenie równoległe rozkłada obciążenie mocy na dwa elementy, co bywa korzystne podczas testu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1,6 kΩ szeregowo: połączenie szeregowe zwiększa rezystancję (sumuje wartości), a kΩ to 1000 Ω – wynik byłby o rzędy wielkości za duży względem 3,3 Ω.
  • 1,6 Ω równolegle: połączenie równoległe daje wartość jeszcze mniejszą niż 1,6 Ω, więc wynik byłby zdecydowanie poniżej 2,97 Ω.
  • 6,8 kΩ równolegle: nawet po "połowie" pozostają tysiące omów, więc wartość jest całkowicie niezgodna z wymaganym zakresem dla 3,3 Ω.

Na egzaminie zwracaj uwagę na jednostki (Ω vs kΩ), rodzaj połączenia oraz na to, że tolerancja definiuje przedział akceptowalnych wartości, a nie jedną liczbę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis 3R3 oznacza 3,3 Ω. Litera R zastępuje przecinek dziesiętny (tak jak 4R7 = 4,7 Ω). To typowy sposób zapisu wartości małych rezystancji w elektronice, także przy elementach montażu powierzchniowego.
Dla dwóch jednakowych rezystorów połączonych równolegle rezystancja zastępcza wynosi R/2. Przykład: 6,8 Ω || 6,8 Ω = 3,4 Ω. To szybka reguła, która wynika z ogólnego wzoru na połączenie równoległe.
W połączeniu równoległym prąd ma więcej niż jedną drogę przepływu, więc "łatwiej" mu płynąć przez układ. Matematycznie wynika to z zależności odwrotności: 1/Rz = 1/R1 + 1/R2. Dlatego Rz jest zawsze mniejsze niż najmniejszy z rezystorów.
Oblicz zakres: wartość nominalna × (1 ± tolerancja). Dla 3,3 Ω i ±10% masz 3,3×0,9 = 2,97 Ω oraz 3,3×1,1 = 3,63 Ω. Jeśli rezystancja zamiennika jest w tym przedziale, jest zgodna wartościowo.
Jeśli schemat dopuszcza tolerancję (np. ±10%), to 3,4 Ω może być akceptowalne, bo mieści się w przedziale. W praktyce serwisowej taki dobór bywa używany tymczasowo do testu działania modułu. Trzeba jednak uwzględnić także moc i warunki pracy układu.
Najczęściej myli się Ω z kΩ (1000× różnicy), myli się połączenie szeregowe z równoległym oraz pomija tolerancję elementu. Błąd wynika zwykle z pośpiechu: uczeń patrzy na "podobną liczbę", a nie analizuje jednostek i typu połączenia.
Użyj wzoru: Rz = (R1·R2)/(R1+R2). Przykład metody: mnożysz wartości, a potem dzielisz przez ich sumę. Dobrą kontrolą jest sprawdzenie, czy wynik jest mniejszy od mniejszego rezystora — jeśli nie, to gdzieś jest błąd rachunkowy.
Połączenie szeregowe zawsze zwiększa rezystancję, bo wartości się sumują: Rz = R1 + R2. Gdy celem jest uzyskanie wartości zbliżonej do 3,3 Ω, a pojedynczy dostępny rezystor ma 6,8 Ω, to szeregowo wyjdzie jeszcze więcej, więc wynik na pewno nie trafi w tolerancję.
Tak, bo rzeczywista wartość każdego rezystora może się różnić od nominalnej. Dla 6,8 Ω i ±5% pojedynczy element może mieć 6,46–7,14 Ω, a po połączeniu równoległym daje to zakres około 3,23–3,57 Ω. Nadal jest to w typowym zakresie ±10% dla 3,3 Ω.
Najczęściej używa się multimetru w trybie pomiaru rezystancji, a przy elementach na płytce trzeba uważać na wpływ połączeń równoległych w układzie. Dla pewności element często mierzy się po odlutowaniu jednej końcówki lub porównuje się wynik z dokumentacją i tolerancją.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że 3R3 oznacza 3,3 Ω (R zastępuje przecinek).

Źródła:

  • Wikipedia: Series and parallel circuits (sekcja o oporach w połączeniu szeregowym i równoległym) — https://en.wikipedia.org/wiki/Series_and_parallel_circuits — dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia: Resistor (sekcje o rezystancji i typowych sposobach opisu/oznaczeń) — https://en.wikipedia.org/wiki/Resistor — dostęp 2026-02-18
  • All About Circuits: Resistors in Parallel (wzór na rezystancję zastępczą) — https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-5/resistors-in-parallel/ — dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Kurs/podręcznik z podstaw elektrotechniki: połączenia rezystorów i tolerancje
  • Materiały szkoleniowe z elektroniki samochodowej: czytanie schematów ideowych i oznaczeń elementów
  • Ćwiczenia praktyczne: pomiar rezystancji i porównanie wyników z tolerancją elementu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego