KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 36.
W celu dokręcenia nakrętek lub śrub kół samochodu z właściwym momentem należy użyć klucza
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby dokręcić śruby lub nakrętki koła z właściwym momentem, potrzebne jest narzędzie umożliwiające ustawienie i kontrolę wartości momentu. Tę funkcję spełnia klucz dynamometryczny; klucze płaskie i oczkowe nie zapewniają kontroli momentu, a "do kół" zwykle służy tylko do odkręcania/dokręcania.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniach śrubowych kół kluczowe jest uzyskanie określonego momentu dokręcania. Zbyt mały moment może skutkować poluzowaniem połączenia podczas jazdy, a zbyt duży może doprowadzić do uszkodzenia gwintu, śruby/nakrętki albo elementów felgi/piasty. Dlatego w praktyce serwisowej stosuje się narzędzie, które pozwala ustawić żądaną wartość momentu i zasygnalizować jej osiągnięcie.

Takim narzędziem jest klucz dynamometryczny. Umożliwia on kontrolowane dokręcanie do wskazanej wartości, co poprawia powtarzalność pracy i bezpieczeństwo montażu kół. Jest to standardowe narzędzie w warsztacie samochodowym, gdy wymagana jest kontrola momentu.

Pozostałe propozycje są nieadekwatne do warunku "z właściwym momentem":

  • Klucz oczkowy i klucz płaski służą do przenoszenia momentu, ale nie mają mechanizmu pomiaru ani nastawy, więc nie zapewniają kontroli wartości momentu (dokręcanie odbywa się "na wyczucie").
  • Klucz do kół (potocznie tak nazywany) bywa narzędziem do odkręcania i wstępnego dokręcania, jednak typowo nie umożliwia precyzyjnego ustawienia i potwierdzenia osiągnięcia określonego momentu. Dlatego sam w sobie nie spełnia wymogu dokręcania z właściwym momentem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się słowo "moment" jako parametr, najczęściej chodzi o dobór narzędzia pomiarowo-nastawczego, czyli klucza dynamometrycznego (a nie tylko "jakiegokolwiek" klucza do odkręcania).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Klucz dynamometryczny to narzędzie, które pozwala dokręcać połączenia śrubowe do zadanego momentu. Umożliwia ustawienie wartości (np. w N·m) i kontrolę jej osiągnięcia, co poprawia bezpieczeństwo oraz powtarzalność montażu, m.in. przy kołach.
Właściwy moment zapewnia prawidłową siłę docisku felgi do piasty. Zbyt mały moment grozi luzowaniem połączenia, a zbyt duży może uszkodzić gwint lub elementy mocowania. Kontrola momentu ogranicza oba ryzyka.
Gdy pojawia się warunek "z właściwym momentem", właściwym wyborem jest narzędzie z funkcją nastawy i kontroli momentu, czyli klucz dynamometryczny. Zwykłe klucze (płaski, oczkowy) nie zapewniają pomiaru ani powtarzalności.
Klucz do kół zazwyczaj wystarcza do odkręcania i wstępnego dokręcania, ale zwykle nie pozwala precyzyjnie kontrolować momentu. Jeśli wymagane jest dokręcenie określonym momentem, należy użyć klucza dynamometrycznego.
Najważniejsze jest dokręcanie zgodnie z zalecanym momentem i prawidłową techniką. Użycie klucza dynamometrycznego ogranicza ryzyko nadmiernego dokręcenia. Pomaga też rozpoczęcie wkręcania ręką, aby uniknąć skośnego "złapania" gwintu.
Częste błędy to: dokręcanie "na siłę" po zadziałaniu mechanizmu, brak ustawienia właściwej wartości, używanie klucza jako zwykłej dźwigni do odkręcania oraz brak dbałości o stan narzędzia. To obniża dokładność i bezpieczeństwo.
Po przejechaniu krótkiego dystansu od montażu (zgodnie z praktyką serwisową i zaleceniami producenta) warto skontrolować dokręcenie, bo elementy mogą się "ułożyć". Kontrolę wykonuje się ponownie kluczem dynamometrycznym.
Klucz dynamometryczny ma mechanizm nastawy momentu i sygnalizację osiągnięcia wartości (np. "klik"). Klucz oczkowy jest prostym narzędziem do odkręcania/dokręcania bez pomiaru. Różnica wynika z funkcji kontroli momentu.
"Na wyczucie" nie gwarantuje uzyskania wymaganego momentu, więc rośnie ryzyko zbyt słabego lub zbyt mocnego dokręcenia. W zadaniach egzaminacyjnych i w dobrej praktyce warsztatowej właściwym narzędziem jest klucz dynamometryczny.
Najczęściej myli się go z odpowiedziami typu "klucz do kół" albo "klucz oczkowy", bo oba są używane przy kołach. Rozstrzygające jest słowo "moment" w treści: jeśli trzeba kontrolować moment dokręcania, wybiera się klucz dynamometryczny.
info

Statystycznie 77% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby dokręcić śruby lub nakrętki koła z właściwym momentem, potrzebne jest narzędzie umożliwiające ustawienie i kontrolę wartości momentu."

Źródła:

  • ISO 6789-1:2017, Assembly tools for screws and nuts — Hand torque tools — Part 1: Requirements and test methods
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Klucz_dynamometryczny - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Instrukcje producentów pojazdów dotyczące momentów dokręcania kół (dane serwisowe)
  • Instrukcja obsługi i kalibracji klucza dynamometrycznego (producent narzędzia)
  • Materiały szkolne z technologii napraw i połączeń śrubowych w motoryzacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego