KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 21.
W celu oznaczenia zawartości kwasu solnego metodą miareczkowania klasycznego mianowanym roztworem wodorotlenku sodu, jako wskaźnik punktu końcowego miareczkowania stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Miareczkowanie HCl mianowanym NaOH to klasyczne miareczkowanie kwasu mocnego mocną zasadą. Jako wskaźnik punktu końcowego stosuje się wskaźnik kwasowo‑zasadowy, a oranż metylowy daje wyraźną zmianę barwy (czerwona → żółta) w zakresie kwaśnym. Skrobia, EDTA i KMnO4 dotyczą innych typów miareczkowań.

Pełne wyjaśnienie:

W oznaczaniu zawartości kwasu solnego metodą miareczkowania klasycznego mianowanym roztworem wodorotlenku sodu (NaOH) mamy układ: kwas mocny + zasada mocna. W takim miareczkowaniu punkt równoważnikowy wypada w okolicy pH 7, a w praktyce punkt końcowy wyznacza się na podstawie zmiany barwy wskaźnika kwasowo‑zasadowego.

Oranż metylowy jest typowym wskaźnikiem stosowanym w tego rodzaju oznaczeniach w analizie farmaceutycznej. Ma wyraźną, łatwą do uchwycenia zmianę barwy (czerwony → żółty) w zakresie kwaśnym. Dzięki temu operator może precyzyjnie uchwycić moment zakończenia miareczkowania zgodnie z procedurą laboratoryjną.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Skrobia nie jest wskaźnikiem pH. To wskaźnik stosowany w jodometrii (tworzy charakterystyczne zabarwienie z jodem), więc pasuje do zupełnie innej techniki.
  • Wersenian disodu (EDTA) to odczynnik (titrant/kompleksujący) używany w kompleksometriach do miareczkowania jonów metali. Sam w sobie nie pełni roli klasycznego wskaźnika punktu końcowego dla HCl z NaOH.
  • Manganian(VII) potasu jest silnym utleniaczem wykorzystywanym w manganometrii (miareczkowania redoks). Tam pełni rolę titranta i jednocześnie "samowskaźnika", ale nie służy do wyznaczania punktu końcowego w miareczkowaniu kwas–zasada HCl/NaOH.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj typ miareczkowania (kwas–zasada, redoks, kompleksowanie, jodometria), a dopiero potem dobieraj wskaźnik/odczynnik charakterystyczny dla tej grupy metod. To ogranicza pomyłki wynikające z podobnych skojarzeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wskaźnik punktu końcowego to substancja, która zmienia barwę w pobliżu pH (lub potencjału) odpowiadającego zakończeniu miareczkowania. Pozwala praktycznie wyznaczyć moment, w którym dodano ilość titranta odpowiadającą reakcji analit–titrant.
Oranż metylowy jest wskaźnikiem kwasowo‑zasadowym o wyraźnej zmianie barwy w zakresie kwaśnym (czerwony → żółty). W klasycznym oznaczaniu HCl mianowanym NaOH daje czytelny sygnał końca miareczkowania i jest często wskazywany w procedurach analitycznych.
Jeśli w zadaniu występuje para typu kwas (np. HCl) i zasada (np. NaOH), a celem jest oznaczenie zawartości kwasu/zasady, to najczęściej jest to miareczkowanie kwas–zasada. Redoks zwykle używa utleniaczy/reduktorów (np. manganianu(VII) potasu).
W praktyce spotyka się różne wskaźniki w układzie kwas mocny–zasada mocna, bo skok pH w pobliżu równoważnika jest duży. Jednak w wielu klasycznych oznaczeniach farmaceutycznych jako wskaźnik podaje się oranż metylowy, zgodnie z przyjętą procedurą.
Mianowany roztwór to roztwór o dokładnie znanym stężeniu, ustalonym w procesie mianowania (standaryzacji) na substancji wzorcowej. Dzięki temu objętość zużytego NaOH można przeliczyć na ilość oznaczanego HCl z odpowiednią dokładnością.
Skrobia jest wskaźnikiem specyficznym dla układów z jodem (jodometria/jodimetria), bo tworzy intensywnie zabarwiony kompleks z jodem. Nie jest wskaźnikiem pH, więc nie pokaże punktu końcowego reakcji zobojętniania HCl przez NaOH.
EDTA (wersenian disodu) stosuje się w miareczkowaniach kompleksonometrycznych do oznaczania jonów metali (np. Ca2+, Mg2+). To odczynnik kompleksujący, a nie typowy wskaźnik pH dla miareczkowania kwasu solnego roztworem zasady.
Manganian(VII) potasu wykorzystuje się w miareczkowaniach redoks (manganometria) jako silny utleniacz. Często działa jako "samowskaźnik", bo jego barwa zanika/pojawia się zależnie od przebiegu reakcji utleniania–redukcji, ale nie dotyczy to miareczkowania HCl NaOH.
Najczęściej myli się wskaźniki dla różnych metod: skrobię (jodometria), EDTA (kompleksometria) i KMnO4 (redoks) z wskaźnikami kwas–zasada. Pomaga zasada: najpierw rozpoznaj typ miareczkowania, a potem dobierz wskaźnik charakterystyczny.
Najlepiej zrobić tabelę: typ miareczkowania → typowy wskaźnik/odczynnik. Np. kwas–zasada → oranż metylowy (lub inne wskaźniki pH), jodometria → skrobia, kompleksometria → EDTA + wskaźnik metalochromowy, redoks → KMnO4. Ułatwia to szybkie decyzje na teście.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Miareczkowanie HCl mianowanym NaOH to klasyczne miareczkowanie kwasu mocnego mocną zasadą."

Źródła:

  • Vogel's Textbook of Quantitative Chemical Analysis, rozdział: Acid-base titrations and indicators, wydania współczesne (źródło podręcznikowe)
  • D.C. Harris, Quantitative Chemical Analysis, rozdział: Acid–Base Titrations / Acid–Base Indicators, wydania współczesne (źródło podręcznikowe)

Materiały:

  • Podręczniki z chemii analitycznej: miareczkowania kwasowo-zasadowe i dobór wskaźników
  • Materiały do nauki analizy farmaceutycznej (rozdziały o metodach miareczkowych)
  • Tabele wskaźników pH z zakresami przejścia barwy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego