Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2017



PYTANIE NR 30.
W celu sprawdzenia parametrów sieciowego transformatora jednofazowego zmontowano układ pomiarowy przedstawiony na rysunku i uzyskano następujące wyniki pomiarów: U1= 230 V, I1= 0,1 A, U2= 11,5 V. Na podstawie uzyskanych wyników pomiarów określ wartość przekładni napięciowej tego transformatora.
Ilustracja przedstawia schemat układu pomiarowego używanego do sprawdzania parametrów sieciowego transformatora
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia napięciowa transformatora w typowej definicji to stosunek napięcia uzwojenia pierwotnego do wtórnego: k = U1/U2.
Dla danych: U1 = 230 V oraz U2 = 11,5 V, więc k = 230/11,5 = 20. Pozostałe wartości nie wynikają z tego ilorazu.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnia napięciowa transformatora jednofazowego opisuje, jak bardzo transformator obniża lub podwyższa napięcie między uzwojeniem pierwotnym i wtórnym. W zadaniach szkolnych najczęściej przyjmuje się definicję:

k = U1 / U2

gdzie U1 to napięcie po stronie pierwotnej, a U2 to napięcie po stronie wtórnej (obie wartości jako napięcia skuteczne, jeśli mówimy o sieci AC). W tym zadaniu wartości są podane bezpośrednio z pomiaru, więc do wyznaczenia przekładni nie trzeba wykorzystywać prądu I1.

Podstawiamy dane:

  • U1 = 230 V
  • U2 = 11,5 V

Obliczenie:

k = 230 / 11,5 = 20

Wynik 20 oznacza, że napięcie wtórne jest dwadzieścia razy mniejsze od pierwotnego (transformator obniżający). Odpowiedź "1,15" mogłaby się pojawić przy błędnym przekształceniu (np. dzieleniu 11,5 przez 10), "0,05" odpowiadałoby w przybliżeniu odwrotności 20 (czyli U2/U1), a "23" wynikałoby z rachunkowego błędu lub nieuwagi w dzieleniu. Kluczowe na egzaminie jest, aby najpierw ustalić, jaką definicję przekładni stosuje zadanie, a potem konsekwentnie użyć właściwego ilorazu napięć.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak obliczyć przekładnię napięciową transformatora z U1 i U2?
Najczęściej przyjmuje się przekładnię napięciową jako iloraz k = U1/U2. Wystarczy podzielić napięcie po stronie pierwotnej przez napięcie po stronie wtórnej, używając tych samych jednostek (np. V). Wynik mówi, ile razy napięcie zostało zmienione.
Dlaczego w tym zadaniu nie trzeba używać prądu I1?
Przekładnia napięciowa wynika bezpośrednio ze stosunku napięć U1 i U2. Prąd I1 bywa potrzebny w innych typach zadań (np. do mocy, strat, sprawności), ale samą przekładnię można wyznaczyć z napięć, o ile są podane z pomiaru.
Co oznacza przekładnia 20 w transformatorze jednofazowym?
Przekładnia 20 (liczona jako U1/U2) oznacza, że napięcie wtórne jest 20 razy mniejsze od pierwotnego. Przykładowo, z 230 V otrzymuje się 11,5 V. Taki transformator pracuje jako obniżający napięcie.
Czy przekładnia może być liczona jako U2/U1?
Spotyka się różne konwencje, ale w wielu zadaniach egzaminacyjnych przekładnia napięciowa jest rozumiana jako U1/U2. Dlatego warto sprawdzić definicję w materiale kursowym lub w treści zadania. Zła konwencja daje wynik odwrotny.
Jak sprawdzić, czy wynik przekładni ma sens bez kalkulatora?
Oceń rząd wielkości: 11,5 V jest dużo mniejsze od 230 V, więc U1/U2 powinno być liczbą wyraźnie większą od 1. Ponieważ 11,5·20 = 230, łatwo zauważyć, że wynik 20 jest "okrągły" i logiczny.
Jakie błędy rachunkowe są najczęstsze przy dzieleniu 230 przez 11,5?
Często pojawia się przesunięcie przecinka (traktowanie 11,5 jak 115) albo dzielenie w złej kolejności (U2/U1). Pomaga szybka kontrola: jeśli wynik wyszedł mniejszy od 1, a napięcie wtórne jest mniejsze, to prawdopodobnie odwrócono iloraz.
Kiedy transformator ma przekładnię większą od 1?
Gdy jest transformatora obniżający napięcie i przekładnię liczysz jako U1/U2. Jeśli U1 jest większe od U2, iloraz będzie większy od 1. W praktyce dotyczy to np. transformatorów zasilających obwody niskonapięciowe sterowania lub pomiarów.
Co to jest napięcie pierwotne i wtórne w transformatorze?
Napięcie pierwotne (U1) to napięcie podane na uzwojenie wejściowe transformatora (np. z sieci). Napięcie wtórne (U2) to napięcie dostępne na uzwojeniu wyjściowym, które zasila odbiornik. Ich stosunek opisuje przekładnia.
Jakie urządzenie pomiarowe stosuje się do pomiaru U1 i U2?
Do pomiaru napięcia AC U1 i U2 stosuje się woltomierz lub multimetr ustawiony na pomiar napięcia przemiennego. Ważne jest dobranie odpowiedniego zakresu oraz zachowanie zasad bezpieczeństwa przy pracy z napięciem sieciowym.
Jak przygotować się do zadań o transformatorach na egzaminie zawodowym?
Przećwicz definicje (przekładnia, uzwojenie pierwotne/wtórne), typowe wzory (U1/U2, zależności prądowe), oraz szybkie sprawdzanie sensowności wyniku. Warto robić krótkie rachunki kontrolne i nie pomijać jednostek.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Przekładnia napięciowa transformatora w typowej definicji to stosunek napięcia uzwojenia pierwotnego do wtórnego: k = U1/U2.Dla danych: U1 = 230 V oraz U2 = 11,5 V, więc k = 230/11,5 = 20."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Transformator" – opis przekładni transformatora, https://pl.wikipedia.org/wiki/Transformator (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (EN): "Transformer" – transformer ratio (voltage ratio), https://en.wikipedia.org/wiki/Transformer (accessed: 2026-02-27)
  • All About Circuits: "Transformer Basics" – zależność napięć i przekładni, https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-9/transformer-basics/ (accessed: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik z podstaw elektrotechniki: transformatory jednofazowe i przekładnia
  • Materiały dydaktyczne o pomiarach napięcia w obwodach prądu przemiennego
  • Zestawy zadań rachunkowych z transformatorów (przekładnia, prądy, moce)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego