Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2013



PYTANIE NR 35.
W jednostce gospodarczej na podstawie spisu z natury stwierdzono następujące różnice inwentaryzacyjne:
- niedobór materiału X w ilości 5 szt. po 10 zł/szt.,
- nadwyżkę materiału Y w ilości 10 szt. po 15 zł/szt.

Dokonano kompensaty niedoboru materiału X z nadwyżką materiału Y. Wartość kompensaty wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość niedoboru materiału X wynosi 5 × 10 zł = 50 zł, a wartość nadwyżki materiału Y wynosi 10 × 15 zł = 150 zł.
Kompensata nie może przekroczyć wartości mniejszej z rozliczanych różnic, więc jej wartość to 50 zł (do wysokości niedoboru).

Pełne wyjaśnienie:

Aby obliczyć wartość kompensaty, najpierw trzeba ustalić wartości obu różnic inwentaryzacyjnych:

  • Niedobór materiału X: 5 szt. × 10 zł/szt. = 50 zł.
  • Nadwyżka materiału Y: 10 szt. × 15 zł/szt. = 150 zł.

Kompensata oznacza rozliczenie niedoboru "nadwyżką", ale jej wartość jest ograniczona: można skompensować tylko tyle, ile wynosi mniejsza z kompensowanych wartości. W praktyce nie da się "skompensować" niedoboru na kwotę większą niż sam niedobór, bo po jego pokryciu nie ma już czego kompensować. Dlatego przy niedoborze 50 zł i nadwyżce 150 zł wartość kompensaty wynosi 50 zł.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "45 zł" wynika zwykle z pomyłki w mnożeniu lub przepisaniu danych (np. 5×9 albo 3×15). Nie odpowiada żadnej wartości wynikającej z treści.
  • "75 zł" to typowy efekt nieuzasadnionego "uśredniania" lub mieszania ilości i cen (np. 5×15), ale kompensata dotyczy wartości ustalonej dla konkretnych różnic.
  • "100 zł" bywa skutkiem błędnego rozumienia kompensaty jako "jakiejś części" nadwyżki lub dowolnej kwoty. Tymczasem kompensata jest limitowana wartością mniejszej różnicy, czyli tu 50 zł.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach z kompensaty zawsze policz obie wartości (ilość × cena), a potem przyjmij do kompensaty wartość mniejszą. Dopiero pozostałość (jeśli występuje) rozlicza się oddzielnie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to są różnice inwentaryzacyjne w magazynie?
Różnice inwentaryzacyjne to rozbieżności między stanem ewidencyjnym a stanem faktycznym ustalonym w spisie z natury. Mogą mieć postać niedoboru (brakuje składników) albo nadwyżki (jest ich więcej niż w ewidencji). Kluczowe jest ich prawidłowe wycenienie.
Jak obliczyć wartość niedoboru i nadwyżki materiałów?
Najpierw liczysz wartość każdej różnicy: ilość × cena jednostkowa. Przykładowo 5 szt. po 10 zł to 50 zł, a 10 szt. po 15 zł to 150 zł. Dopiero po ustaleniu obu wartości można rozważać kompensatę lub inne rozliczenie.
Co oznacza kompensata różnic inwentaryzacyjnych?
Kompensata polega na rozliczeniu niedoboru z nadwyżką (czyli "pokryciu" braków nadmiarem). W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest, że kompensata jest limitowana – jej wartość nie może przekroczyć wartości mniejszej z rozliczanych różnic.
Dlaczego wartość kompensaty to zwykle mniejsza z dwóch wartości?
Bo kompensata ma sens tylko do momentu, gdy jedna z różnic zostanie w pełni "zniwelowana". Jeśli niedobór ma 50 zł, nie da się skompensować go na 100 zł, bo po pokryciu 50 zł braków nie ma już czego kompensować. Reszta nadwyżki pozostaje do odrębnego rozliczenia.
Czy w kompensacie liczy się ilość czy wartość materiałów?
W zadaniach rachunkowych na egzaminie najczęściej pracuje się na wartości różnic (ilość × cena), a nie na samej ilości sztuk. Ilość jest punktem wyjścia, ale wynik kompensaty wyraża się w złotych, więc decyduje prawidłowe przeliczenie na wartość.
Jakie błędy najczęściej robi się w zadaniach o kompensacie?
Najczęstsze pomyłki to: (1) liczenie różnicy 150−50 zamiast wartości kompensaty, (2) "uśrednianie" kwot, (3) pomieszanie ceny X i Y (np. 5×15), (4) nieuwzględnienie ograniczenia, że kompensata nie może być większa niż mniejsza różnica. Pomaga schemat: policz obie wartości → wybierz mniejszą.
Czy można skompensować niedobór jednego materiału z nadwyżką innego?
W praktyce zasady kompensaty zależą od przyjętych reguł i kwalifikacji różnic (np. podobieństwa asortymentu). W tym zadaniu przyjęto wprost, że kompensatę wykonano, więc na egzaminie nie oceniasz dopuszczalności – tylko liczysz wartość kompensaty zgodnie z podanymi danymi.
Jak rozwiązać to zadanie krok po kroku na egzaminie?
Kroki:
1) Policz niedobór: 5×10=50.
2) Policz nadwyżkę: 10×15=150.
3) Kompensata = wartość mniejszej różnicy, czyli 50.
4) Sprawdź, czy odpowiedź jest wśród wariantów i nie ma błędu w mnożeniu.
Co się dzieje z pozostałą częścią nadwyżki po kompensacie?
Jeśli nadwyżka ma większą wartość niż niedobór, to po kompensacie pozostaje "niewykorzystana" część nadwyżki. W zadaniach egzaminacyjnych bywa ona rozliczana osobno (np. jako pozostała nadwyżka). W tym pytaniu jednak proszona jest wyłącznie wartość kompensaty.
Jak odróżnić kompensatę od zwykłego salda różnic?
Saldo (różnica netto) sugeruje odejmowanie wartości, np. 150−50. Kompensata natomiast to rozliczenie ograniczone do mniejszej wartości – w tym przypadku 50. Dobra technika: jeśli w treści pada słowo "kompensata", najpierw szukaj zasady "do wysokości mniejszej różnicy", a dopiero potem myśl o pozostałościach.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji z zakresu inwentaryzacji i rozliczania różnic
  • Zadania rachunkowe z inwentaryzacji (arkusze ćwiczeniowe: niedobory, nadwyżki, kompensata)
  • Słownik pojęć rachunkowości: definicje niedoboru, nadwyżki, kompensaty
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego