KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2021 (test 2)

PYTANIE NR 17.
W których aglomeracjach w roku 2015 liczba dni z przekroczeniami 24-godzinnego poziomu dopuszczalnego dla pyłu PM 10, została ponad dwukrotnie przekroczona?
Ilustracja przedstawia wykres słupkowy, który pokazuje liczbę dni z przekroczeniami 24-godzinnego poziomu dopuszczalnego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na wykresie dla 2015 r. należy znaleźć aglomeracje, w których liczba dni z przekroczeniem 24‑godzinnego poziomu dopuszczalnego PM10 jest wyraźnie większa niż poziom odniesienia (limit 35 dni) oraz spełnia warunek "ponad dwukrotnie". Najwyższe wartości mają: krakowska (~200) oraz górnośląska, rybnicko‑jastrzębska i łódzka (wszystkie >100).

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy liczby dni w 2015 r., w których wystąpiło przekroczenie 24‑godzinnego poziomu dopuszczalnego dla pyłu PM10. To ważne: nie porównujemy tu stężeń (np. µg/m3), tylko liczbę dni, w których norma dobowa została przekroczona.

Na wykresie zaznaczono informację, że dopuszczalna liczba przekroczeń wynosi 35 dni w roku. Warunek "ponad dwukrotnie przekroczona" oznacza, że liczba dni przekroczeń musi być zdecydowanie większa od wartości granicznej wynikającej z limitu. Z przedstawionych słupków widać, że tylko cztery aglomeracje osiągają wartości bardzo wysokie, przekraczające 100 dni, czyli są wielokrotnie powyżej poziomu dopuszczalnego.

Spełniają to:

  • aglomeracja krakowska – około 200 dni, zdecydowanie najwyższy wynik,
  • aglomeracja górnośląska – około 110 dni,
  • aglomeracja rybnicko‑jastrzębska – około 110 dni,
  • aglomeracja łódzka – około 105–108 dni.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ zawierają aglomeracje, które na wykresie mają niższe wartości. Przykładowo aglomeracja warszawska jest na poziomie około 80 dni, a wrocławska i bydgoska w okolicach 70 dni. Inne (np. trójmiejska, białostocka) są tylko nieznacznie powyżej 35, a szczecińska nawet poniżej limitu.

W praktyce tak wysokie liczby dni przekroczeń są typowe dla obszarów z silną niską emisją (ogrzewanie indywidualne), znaczną emisją komunikacyjną oraz niekorzystnymi warunkami meteorologicznymi (np. epizody inwersyjne zimą), co było szczególnie widoczne w 2015 r.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To liczba dni w roku, w których stężenie dobowe PM10 przekroczyło poziom dopuszczalny. Jest to wskaźnik często używany w monitoringu powietrza, bo pokazuje, jak często mieszkańcy są narażeni na epizody smogowe, niezależnie od średnich rocznych.
Należy porównać liczbę dni przekroczeń z dopuszczalną liczbą dni (na wykresie podaną jako 35). "Ponad dwukrotnie" oznacza wynik wyraźnie większy niż 2×35. W praktyce w zadaniu wybiera się aglomeracje z wartościami zdecydowanie najwyższymi na wykresie.
To graficzne oznaczenie limitu dopuszczalnej liczby dni przekroczeń w roku. Dzięki temu łatwo ocenić, które aglomeracje przekraczają limit i o ile. Uczeń nie musi pamiętać wartości z pamięci, bo jest wskazana bezpośrednio w opisie wykresu.
Z wykresu wynika, że najbardziej wyróżnia się aglomeracja krakowska (około 200 dni). Bardzo wysokie wartości mają też aglomeracje: górnośląska, rybnicko‑jastrzębska i łódzka (powyżej 100 dni). To one wskazują największą skalę problemu w 2015 r.
Na wykresie warszawska aglomeracja ma słupek około 80 dni. To nadal dużo, ale w porównaniu z aglomeracjami powyżej 100 dni nie należy do czterech najwyższych. W zadaniach tego typu kluczowe jest trzymanie się odczytu z wykresu, a nie intuicji "duże miasto = największy problem".
Tak, to jeden z najczęstszych błędów. Stężenie (np. dobowe) mówi, jak duże było zanieczyszczenie w danym dniu, a liczba dni przekroczeń mówi, jak często norma była łamana. W pytaniu liczą się wyłącznie dni, więc trzeba czytać oś "Liczba dni".
Najpierw sprawdź skalę osi Y (podziałki co 50) i położenie słupków względem ważnych poziomów: 35 (limit), 70 (około 2×limit), 100 (bardzo wysokie wartości). Potem porównaj wysokości słupków i wybierz aglomeracje wyraźnie przekraczające wymagany próg.
Najczęściej dominuje tzw. niska emisja z ogrzewania budynków (spalanie paliw stałych w sezonie grzewczym), do tego emisja komunikacyjna oraz pylenie wtórne z ulic. Przy słabych warunkach przewietrzania i inwersji termicznej zanieczyszczenia kumulują się, zwiększając liczbę dni przekroczeń.
Zwykle w sezonie jesienno‑zimowym, gdy trwa intensywne ogrzewanie i częściej występują warunki sprzyjające kumulacji zanieczyszczeń (bezwiatr, inwersja). Wtedy epizody smogowe są częstsze, co bezpośrednio podnosi liczbę dni, w których przekraczany jest poziom dopuszczalny.
Nie wybieraj odpowiedzi "na logikę" (np. największe miasta), tylko odczytaj słupki. Zwróć uwagę na warunek "ponad dwukrotnie" i na limit 35 dni podany na wykresie. Najbezpieczniej wskazać aglomeracje z najwyższymi słupkami, wyraźnie powyżej 100 dni.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Najwyższe wartości mają: krakowska (~200) oraz górnośląska, rybnicko‑jastrzębska i łódzka (wszystkie >100)."

Źródła:

  • Ilustracja do zadania: wykres "Liczba dni z przekroczeniami poziomu dopuszczalnego pyłu PM10 w roku 2015" (opis elementów i wartości słupków z analizy ilustracji w treści zadania).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z interpretacji wyników monitoringu jakości powietrza (PM10/PM2,5) dla technika ochrony środowiska
  • Raporty/opracowania z monitoringu powietrza (sekcje o liczbie dni z przekroczeniami i sposobie prezentacji danych)
  • Ćwiczenia z odczytu wykresów i tabel środowiskowych (wskaźniki, porównania, progi)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego