KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 10.
W nowoczesnych sinikach benzynowych stopień sprężania wynosi około
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stopień sprężania w silnikach benzynowych (ZI) jest zwykle rzędu kilkunastu do jednego. Wartość około 11:1 jest typowa dla wielu nowoczesnych jednostek benzynowych, podczas gdy zapisy 1:11 lub 1:6 są odwróceniem ilorazu, a 6:1 jest zbyt niskie dla współczesnych konstrukcji.

Pełne wyjaśnienie:

Stopień sprężania to stosunek objętości cylindra, gdy tłok jest w dolnym martwym położeniu, do objętości komory spalania, gdy tłok znajduje się w górnym martwym położeniu. W praktyce zapisuje się go w formie "X:1", gdzie X jest większe od 1 (np. 11:1).

Odpowiedź "11:1" jest poprawna, ponieważ w wielu nowoczesnych silnikach benzynowych spotyka się stopnie sprężania w okolicach 10–12:1 (a w niektórych konstrukcjach także wyższe, zależnie od rozwiązań ograniczających spalanie stukowe). Jest to wartość "około", czyli orientacyjna, a nie dokładna dla wszystkich modeli.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "6:1" – taka wartość byłaby nietypowo niska dla współczesnego silnika benzynowego; obniżenie sprężania zmniejsza sprawność i zwykle nie odpowiada standardowym rozwiązaniom spotykanym w nowoczesnych jednostkach.
  • "1:11" – to błędny zapis wynikający z odwrócenia stosunku. Z definicji stopień sprężania ma postać większą od 1, bo objętość przy DMP jest większa niż przy GMP.
  • "1:6" – analogicznie jest to odwrócony, nielogiczny zapis stopnia sprężania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz odpowiedzi typu "1:…", potraktuj to jako sygnał błędnego kierunku zapisu. W silniku tłokowym stopień sprężania zawsze opisuje "ile razy" mieszanina jest sprężana, więc liczba przed dwukropkiem powinna być większa od 1.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stopień sprężania to stosunek objętości cylindra przy dolnym martwym położeniu tłoka do objętości przy górnym martwym położeniu. Określa, jak silnie sprężana jest mieszanka przed zapłonem i wpływa na sprawność oraz ryzyko spalania stukowego.
Zapis 11:1 oznacza, że objętość nad tłokiem zmniejsza się około 11 razy między DMP a GMP. Liczba po lewej stronie (11) powinna być większa od 1, bo w GMP objętość jest najmniejsza.
Z definicji stopień sprężania jest ilorazem większym od 1. Zapis 1:11 sugerowałby, że objętość w GMP jest większa niż w DMP, co jest sprzeczne z geometrią pracy tłoka i sensownym rozumieniem "sprężania".
W praktyce często spotyka się wartości rzędu kilkunastu do jednego, np. okolice 10–12:1, choć dokładna wartość zależy od konstrukcji (wtrysk, doładowanie, sterowanie zaworami, cykl pracy). W pytaniach testowych podaje się zwykle wartość orientacyjną.
Wyższy stopień sprężania podnosi ciśnienie i temperaturę mieszanki przed zapłonem, co zwiększa ryzyko niekontrolowanego samozapłonu (stuku). Dlatego konstruktorzy stosują rozwiązania ograniczające stuki oraz dobiera się paliwo o odpowiedniej liczbie oktanowej.
Często tak bywa, bo doładowanie zwiększa efektywne ciśnienie w cylindrze, a zbyt wysokie sprężanie mogłoby sprzyjać stukom. Nie jest to jednak reguła absolutna: stosuje się różne strategie konstrukcyjne i sterowanie, więc wartości mogą się różnić między modelami.
Stopień sprężania to cecha geometryczna silnika (iloraz objętości), a ciśnienie sprężania to wynik pomiaru zależny m.in. od szczelności, rozrządu, temperatury i prędkości obrotowej rozrusznika. W diagnozie nie należy tych pojęć utożsamiać.
Najczęściej myli się kierunek zapisu (np. 1:11 zamiast 11:1), myli się wartości typowe dla benzyny i diesla, albo wybiera się skrajnie niską wartość "na intuicję". Pomaga zapamiętanie, że w ZI zwykle jest "około kilkunastu do jednego".
Przy weryfikacji danych silnika w dokumentacji, doborze paliwa i interpretacji objawów spalania stukowego, a także przy porównywaniu wariantów jednostek napędowych. To też tło do zrozumienia, dlaczego producenci stosują konkretne strategie sterowania zapłonem.
Ucz się wartości orientacyjnych i ich sensu fizycznego: w ZI zwykle kilkanaście do jednego, zapis zawsze >1 po lewej. Ćwicz rozróżnianie: stopień sprężania (geometria) vs pomiar sprężania (diagnostyka). Rób krótkie fiszki z typowymi zakresami.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Stopień sprężania w silnikach benzynowych (ZI) jest zwykle rzędu kilkunastu do jednego."

Źródła:

  • Robert Bosch GmbH: "Bosch Automotive Handbook", 10th Edition, section "Internal combustion engine" (compression ratio), 2018
  • John B. Heywood: "Internal Combustion Engine Fundamentals", 2nd Edition, chapter on engine geometry and compression ratio, 2018
  • Allan Bonnick: "Automotive Science and Mathematics", section on engine compression ratio and performance, 2011

Materiały:

  • Podręcznik z budowy i eksploatacji silników spalinowych (dział: stopień sprężania, spalanie stukowe)
  • Notatki/arkusze egzaminacyjne MOT.2 z parametrów silników ZI i ZS
  • Katalogi serwisowe producentów (dane techniczne: stopień sprężania, rodzaj wtrysku, doładowanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego