KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 3.
W ocenie rozwoju zagrożenia odleżynami, według skali Norton, oprócz czynności zwieraczy cewki moczowej i odbytu oraz aktywności, czyli zdolności przemieszczania się, bierze się pod uwagę czynniki takie jak:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Norton do oceny ryzyka odleżyn uwzględnia kilka stałych obszarów, m.in. stan fizyczny, stan psychiczny/świadomość oraz zdolność poruszania i zmiany pozycji (mobilność), obok aktywności i kontroli zwieraczy. Dlatego poprawny jest zestaw: stan fizykalny, stan świadomości i samodzielność przy zmianie pozycji.

Pełne wyjaśnienie:

W ocenie zagrożenia odleżynami ważne jest korzystanie z ustandaryzowanych narzędzi, ponieważ pozwalają one porównywalnie opisać ryzyko i dobrać adekwatną profilaktykę. Skala Norton opiera się na ocenie kilku kluczowych obszarów funkcjonowania pacjenta.

Poprawny zestaw odpowiedzi: "stan fizykalny, stan świadomości, stopień samodzielności przy zmianie pozycji" odpowiada elementom, które w tej skali są oceniane jako niezależne czynniki wpływające na ryzyko odleżyn. Stan fizykalny opisuje ogólną kondycję organizmu (osłabienie, wyniszczenie, choroby towarzyszące), stan świadomości (często ujmowany jako stan psychiczny/mentalny) wpływa na współpracę i reagowanie na dyskomfort, a samodzielność przy zmianie pozycji odnosi się do mobilności, czyli zdolności poruszania się w łóżku i odciążania tkanek.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe, bo zawierają elementy, które nie stanowią typowych składowych skali Norton wprost w takim brzmieniu:

  • Odpowiedź zawierająca "stopień samodzielności podczas mycia się" miesza ocenę ryzyka odleżyn z oceną czynności dnia codziennego (ADL). Samo mycie może korelować z niesamodzielnością, ale nie jest standardowym kryterium tej skali.
  • Zestaw z "stanem odżywienia" odwołuje się do ważnego czynnika klinicznego, jednak w pytaniu sprawdzana jest znajomość konkretnych pól skali Norton, a nie ogólnych czynników ryzyka.
  • Wariant ze "stanem skóry" brzmi intuicyjnie (skóra jest obserwowana w profilaktyce), ale nie jest to typowe oddzielne kryterium w tej skali – obserwacja skóry jest działaniem pielęgnacyjnym, a nie pozycją oceny Norton.

W praktyce opiekun medyczny powinien łączyć wynik skali z obserwacją pacjenta: częściej zmieniać pozycję, dbać o higienę i suchość skóry, stosować odciążenia oraz zgłaszać pogorszenie mobilności, świadomości lub problem nietrzymania do zespołu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Norton to narzędzie przesiewowe do oceny ryzyka powstania odleżyn u osób chorych i niesamodzielnych. Polega na ocenie kilku obszarów funkcjonowania (m.in. kondycji fizycznej, stanu psychicznego/świadomości, aktywności, mobilności i problemów z nietrzymaniem), co pomaga zaplanować profilaktykę.
Najczęściej analizuje się: ogólny stan fizyczny, stan psychiczny/świadomość, poziom aktywności, zdolność poruszania i zmiany pozycji (mobilność) oraz kontrolę zwieraczy/nietrzymanie moczu i stolca. Zestaw może się nieznacznie różnić w zależności od wersji arkusza w placówce.
Osoba z zaburzeniami świadomości lub ograniczoną reakcją na ból i dyskomfort rzadziej sygnalizuje potrzebę zmiany pozycji i gorzej współpracuje w profilaktyce. To zwiększa czas ucisku na tkanki oraz ryzyko uszkodzeń skóry, zwłaszcza gdy jednocześnie występuje mała mobilność.
Aktywność opisuje ogólny poziom poruszania się (np. czy pacjent chodzi, siedzi, leży). Mobilność dotyczy zdolności do zmiany pozycji i odciążania ciała, także w łóżku. Pacjent może być mało aktywny (leżący), ale mieć pewną mobilność, jeśli potrafi się sam obrócić.
Samodzielność w myciu to ważna informacja o sprawności, ale zwykle należy do ocen ADL i nie jest typowym, odrębnym kryterium w skali Norton. W Norton bardziej istotne są obszary bezpośrednio związane z uciskiem: aktywność, mobilność, świadomość/stan psychiczny i nietrzymanie.
To ocena kontroli oddawania moczu i stolca (nietrzymanie lub brak problemu). Nietrzymanie zwiększa wilgotność skóry i ryzyko maceracji, co sprzyja uszkodzeniom. U opiekuna medycznego oznacza to konieczność szybszej reakcji: higiena, osuszanie, ochrona skóry i obserwacja.
Częsty błąd to wybieranie "intuicyjnych" czynników, takich jak stan skóry czy odżywienie, zamiast elementów faktycznie ocenianych w skali. Inny błąd to mylenie aktywności z mobilnością oraz przenoszenie kryteriów z ocen ADL (np. mycie się) do skali ryzyka odleżyn.
Zwykle przy rozpoczęciu opieki (np. przyjęciu do oddziału/zakładu opiekuńczego) oraz ponownie, gdy zmienia się stan pacjenta: spadek mobilności, pogorszenie świadomości, infekcja, gorączka, zaostrzenie chorób. Regularna aktualizacja oceny ułatwia dobranie profilaktyki.
Im większe ryzyko, tym większy nacisk na profilaktykę: częstsza zmiana pozycji, odciążenia, kontrola i pielęgnacja skóry, dbanie o suchość i higienę, wsparcie w mobilizacji oraz obserwacja miejsc narażonych na ucisk. Wynik pomaga też szybciej zgłosić problem pielęgniarce.
Ucz się "pakietami": nazwa skali → jakie obszary ocenia → co oznaczają pojęcia (aktywność vs mobilność) → jakie działania profilaktyczne wynikają z wysokiego ryzyka. Pomaga rozwiązywanie testów i ćwiczenie na opisach przypadków pacjentów, bo to utrwala rozróżnianie kryteriów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dlatego poprawny jest zestaw: stan fizykalny, stan świadomości i samodzielność przy zmianie pozycji."

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych: oficjalnych arkuszy/wytycznych dla stosowanej w Polsce wersji skali Norton (klasycznej lub modyfikowanej) używanej w dydaktyce MED.3.

Materiały:

  • Podręczniki i materiały dydaktyczne z zakresu opieki długoterminowej i profilaktyki odleżyn (skale oceny ryzyka)
  • Instrukcje i procedury placówki dotyczące profilaktyki przeciwodleżynowej
  • Materiały szkoleniowe dla opiekuna medycznego dotyczące ADL, mobilności i pielęgnacji skóry

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego