KWALIFIKACJA SPL5 - STYCZEŃ 2020 (test 2)

PYTANIE NR 14.
W przedsiębiorstwie transportowym, nazwy i adresy współpracujących firm (podwykonawców) zostały zastąpione numerami (losami) i umieszczone w pojemniku, z którego wylosowano trzy, z którymi firma podejmie współpracę. Którą metodę doboru podwykonawców zastosowano w przedsiębiorstwie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wylosowanie trzech firm z pojemnika po zastąpieniu nazw numerami oznacza wybór przypadkowy, bez stosowania kryteriów oceny. To jest dobór losowy (metoda losowa). Metody średniej ważonej, pozycjonowania i maksimum-minimum wymagają porównywania ofert według ustalonych kryteriów, a nie losowania.

Pełne wyjaśnienie:

Opis sytuacji wskazuje na mechanizm: nazwy i adresy firm zastąpiono numerami, umieszczono je w pojemniku, a następnie wylosowano trzy elementy. Taki sposób wyboru oznacza, że decyzja nie wynika z oceny ofert, tylko z przypadku. To jest właśnie metoda losowa (dobór losowy), w której wybór następuje przez losowanie.

Dlaczego to ważne? W doborze losowym kluczowe są dwie cechy: (1) brak merytorycznych kryteriów wyboru oraz (2) wykorzystanie procedury losowania, która ma zapewnić przypadkowość. W zadaniu oba elementy występują wprost.

Pozostałe propozycje to metody oparte na analizie i porównywaniu:

  • "Średniej ważonej" dotyczy wyboru na podstawie kilku kryteriów, którym nadaje się wagi (np. cena, terminowość, jakość), a następnie wylicza wynik. Tu nie ma żadnych wag ani ocen.
  • "Pozycjonowania" sugeruje uszeregowanie (ranking) firm według wybranego kryterium lub zestawu kryteriów. W zadaniu nie tworzono rankingu, tylko losowano.
  • "Maksimum-minimum" kojarzy się z doborem wariantu według skrajnych wartości (np. minimalizacja kosztu, maksymalizacja korzyści) lub zasadą minimalizacji ryzyka w najgorszym przypadku. To także wymaga danych liczbowych i porównania, których w opisie nie ma.

W praktyce spedycyjnej losowanie może mieć sens np. przy wyborze próby podwykonawców do kontroli jakości lub do pilotażowej współpracy, ale w typowym wyborze operacyjnym częściej stosuje się metody kryterialne (rankingowe/wielokryterialne). W tym zadaniu jednak jednoznacznie opisano losowanie, więc poprawna jest odpowiedź: "Losową."

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dobór losowy to wybór podwykonawców przez przypadek, bez oceniania ich według kryteriów (np. ceny czy terminowości). Kluczowe jest zastosowanie procedury losowania, dzięki której wybór nie wynika z rankingu ani obliczeń, tylko z przypadkowości.
Bo istotą jest mechanizm: elementy (firmy) są kodowane i wybierane poprzez losowanie z pojemnika. To wyklucza ocenę jakości lub kosztów. Gdy decyzja zapada przez los, a nie przez porównanie ofert, mówimy o metodzie losowej.
W metodzie losowej nie ma kryteriów i wag, jest tylko losowanie. W średniej ważonej trzeba wskazać kryteria (np. cena, termin), nadać im wagi i policzyć wynik dla każdej firmy. Sama informacja o losowaniu oznacza, że średnia ważona nie pasuje.
To sposób wyboru, w którym kilka kryteriów oceny (np. koszt, czas dostawy, niezawodność) ma przypisane wagi. Każdy przewoźnik dostaje oceny cząstkowe, a potem wylicza się łączny wynik. Wygrywa firma z najwyższym wynikiem, a nie ta wylosowana.
Zwykle tak: pozycjonowanie kojarzy się z ustawieniem firm w kolejności (ranking) według kryterium lub zestawu kryteriów. Wtedy wybór wynika z miejsca w rankingu. Jeśli w zadaniu nie ma rankingu ani kryteriów, a jest losowanie, to nie jest pozycjonowanie.
Najczęściej w działaniach kontrolnych i badawczych, np. losowy wybór podwykonawców do audytu dokumentów, kontroli jakości usług, ankiety satysfakcji lub testowego zlecenia. W stałej współpracy operacyjnej zwykle potrzebne są kryteria i ocena ryzyka.
Metoda maksimum-minimum wymaga porównania wartości (np. kosztów, czasów, punktów) i decyzji opartej o skrajne wyniki. W losowaniu nie analizuje się danych, tylko wybiera przypadkowo. Brak jakichkolwiek liczb i kryteriów w opisie eliminuje to podejście.
Częsty błąd to wybór "bardziej fachowo brzmiącej" metody (np. średniej ważonej) bez czytania kluczowego słowa "wylosowano". Inny błąd to mylenie losowania z rankingiem, bo oba dotyczą wyboru z listy. Warto zawsze szukać informacji o kryteriach.
Szukaj słów i działań typu: "wylosowano", "losowanie", "wrzucono do pojemnika/urny", "zastosowano numery/losy". Jeśli nie ma ocen, wag, punktów, rankingu ani obliczeń, tylko jest procedura losowania, to odpowiedź zwykle dotyczy metody losowej.
W klasycznym ujęciu tak: przy prostym losowaniu każdy element populacji ma taką samą szansę wyboru, o ile wszystkie "losy" są równoważne. W praktyce trzeba jeszcze zadbać, by lista firm była kompletna i by procedura losowania nie faworyzowała żadnej z nich.
info

Statystycznie 79% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Wylosowanie trzech firm z pojemnika po zastąpieniu nazw numerami oznacza wybór przypadkowy, bez stosowania kryteriów oceny."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Dobór próby" — opis doboru losowego i nielosowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Dob%C3%B3r_pr%C3%B3by (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Losowanie" — definicja losowania jako procedury wyboru przypadkowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Losowanie (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podstawy statystyki opisowej i doboru próby (materiały szkolne/akademickie z działu: dobór próby)
  • Materiały dydaktyczne z logistyki/spedycji: kryteria oceny i wyboru przewoźników/podwykonawców
  • Notatki z zarządzania dostawcami usług: ocena, ranking, kwalifikacja i selekcja kontrahentów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego