W składowisku odpadów powstają różne "produkty" oddziaływania na środowisko, ale przy nieszczelnym dnie kluczowa jest droga migracji w dół profilu glebowego, czyli do strefy nasyconej i wód podziemnych. Nośnikiem zanieczyszczeń w tym kierunku są przede wszystkim odcieki wysypiskowe (leachate).
Odcieki to woda opadowa i/lub woda technologiczna, która przesiąka przez warstwę odpadów i wypłukuje z nich substancje rozpuszczone oraz część zawiesin. Zawiera ona m.in. związki organiczne, związki azotu, chlorki, siarczany, metale oraz inne składniki zależnie od składu odpadów i wieku składowiska. Gdy dno jest nieszczelne, odcieki mogą:
- przenikać przez grunt (infiltracja),
- przemieszczać się zgodnie z kierunkiem przepływu wód podziemnych,
- powodować pogorszenie jakości wody w ujęciach, studniach lub ekosystemach zależnych od wód podziemnych.
Odpowiedź "gazy wysypiskowe" jest typowym skutkiem beztlenowego rozkładu odpadów i stanowi ważne zagrożenie (m.in. wybuchowe i klimatyczne), ale zasadniczo oddziałuje drogą emisji do powietrza, a nie jako główne źródło skażenia wód gruntowych przy nieszczelnym dnie.
"Uciążliwe odory" opisują głównie problem zapachowy i dyskomfort ludzi; są wskaźnikiem uciążliwości, lecz nie są precyzyjną kategorią zanieczyszczenia migrującego do wód podziemnych. Mogą współwystępować z emisjami, ale nie definiują mechanizmu zanieczyszczania wód gruntowych.
"Drobne frakcje odpadów" mogą lokalnie przemieszczać się mechanicznie, jednak w kontekście zagrożenia dla wód gruntowych decydujące są zanieczyszczenia rozpuszczone i transportowane z wodą. Dlatego w praktyce ochrony środowiska nacisk kładzie się na uszczelnienie dna, system drenażu i gospodarowanie odciekami oraz monitoring wód podziemnych.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "nieszczelne dno", myśl o "woda + rozpuszczone zanieczyszczenia", czyli o odciekach i ich migracji do wód podziemnych.
