KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 10.
W silniku odkurzacza po wyjęciu z obudowy i załączeniu pełnego napięcia w serwisie zauważono zmniejszone obroty i iskrzenie na komutatorze. Na podstawie zamieszczonej tabeli wskaż, prawidłową kolejność czynności przy wykrywaniu i naprawie uszkodzenia w silniku odkurzacza.
Ilustracja przedstawia tabelę z listą czynności związanych z naprawą silnika odkurzacza.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W tego typu usterkach (spadek obrotów i iskrzenie komutatora) kluczowa jest właściwa kolejność działań: najpierw czynności diagnostyczne i kontrolne, potem dopiero naprawcze oraz końcowe sprawdzenie po naprawie.
Poprawna sekwencja musi odpowiadać tabeli dołączonej do zadania i prowadzić od rozpoznania przyczyny do potwierdzenia usunięcia usterki.

Pełne wyjaśnienie:

Spadek obrotów oraz iskrzenie na komutatorze w silniku odkurzacza to objawy typowe dla problemów w obszarze komutacji i przenoszenia prądu na wirnik. Mogą im towarzyszyć m.in. zwiększone straty, nierównomierna praca, nagrzewanie, a w skrajnych przypadkach uszkodzenie komutatora lub uzwojeń. Dlatego w serwisie ważna jest kolejność czynności – tak, aby najpierw zebrać informacje i wykluczyć proste przyczyny, a dopiero później wykonywać działania ingerujące w silnik.

Prawidłowa procedura (zgodnie z tabelą w zadaniu) powinna mieć logiczną strukturę:

  • Etap wstępny: rozpoznanie objawów i przygotowanie czynności w sposób bezpieczny (w tym dobór właściwych kontroli/oględzin i warunków testu).
  • Etap diagnostyczny: sprawdzenia pozwalające wskazać źródło iskrzenia i spadku obrotów (np. elementy stykowe/komutacja oraz elementy mechaniczne wpływające na obciążenie).
  • Etap naprawczy: wykonanie czynności naprawczych dopiero po wskazaniu najbardziej prawdopodobnej przyczyny, aby nie wymieniać elementów "w ciemno".
  • Etap weryfikacji: kontrola po naprawie potwierdzająca poprawę pracy silnika i brak niepożądanych objawów.

Odpowiedź "3, 1, 4, 5, 6, 2" jest poprawna, ponieważ odzwierciedla taki układ: od czynności identyfikujących problem i przygotowujących diagnostykę, przez działania prowadzące do usunięcia przyczyny, aż po końcowe sprawdzenie efektu. Pozostałe sekwencje są nieprawidłowe, bo zaburzają logikę procesu: przestawiają działania naprawcze przed rozpoznaniem przyczyny, pomijają etap weryfikacji albo mieszają kontrolę z naprawą w sposób niezgodny z procedurą z tabeli. Na egzaminie warto pilnować zasady: najpierw diagnoza, potem naprawa, na końcu potwierdzenie poprawności działania, a kolejność zawsze musi być zgodna z materiałem (tabelą) dołączonym do arkusza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Iskrzenie na komutatorze oznacza nieprawidłową komutację, czyli pogorszony kontakt elektryczny między szczotkami a komutatorem lub problemy w obwodzie wirnika. Skutkiem może być spadek mocy, nagrzewanie i przyspieszone zużycie szczotek/komutatora, dlatego wymaga diagnostyki.
Zmniejszone obroty przy prawidłowym zasilaniu zwykle wynikają ze wzrostu oporów (mechanicznych lub elektrycznych) albo spadku skutecznego momentu. W silniku komutatorowym przyczyną bywa m.in. pogorszona komutacja, zużycie elementów stykowych lub zwiększone obciążenie mechaniczne.
Najczęstsze przyczyny to pogorszony styk szczotek z komutatorem, zabrudzenia, nierówna powierzchnia komutatora, nieprawidłowy docisk szczotek oraz uszkodzenia elektryczne w obwodzie wirnika. W praktyce często współwystępuje kilka czynników naraz.
Należy ograniczyć ryzyko porażenia i urazu: stabilnie zamocować silnik, zabezpieczyć części wirujące, stosować osłony i izolowane narzędzia oraz unikać długotrwałej pracy bez obciążenia/bez właściwego chłodzenia. W razie intensywnego iskrzenia test należy przerwać i wrócić do diagnostyki.
To uporządkowanie działań od najprostszych i najmniej inwazyjnych kontroli do bardziej ingerujących napraw, a na końcu wykonanie sprawdzenia działania po naprawie. Na egzaminie kolejność musi dokładnie odpowiadać tabeli w zadaniu, nie tylko ogólnej logice serwisowej.
Usterki szczotek częściej dotyczą zużycia, nierównego docisku i pogorszenia styku, co objawia się niestabilną pracą i iskrzeniem w strefie kontaktu. Problem komutatora częściej wiąże się z widocznymi śladami: zabrudzeniami, nierównościami lub przegrzaniem. Rozstrzyga dopiero diagnostyka zgodna z procedurą.
Nie zawsze. Iskrzenie może wynikać z elementów eksploatacyjnych (np. zużycie styków) lub zabrudzeń i dawać się usunąć naprawą/konserwacją. Jednak długotrwałe intensywne iskrzenie może doprowadzić do uszkodzeń trudnych do naprawy, więc decyzja powinna wynikać z diagnozy.
Najczęściej miesza się etap diagnostyki z naprawą (np. zakłada się wymianę elementu bez potwierdzenia przyczyny) albo pomija etap weryfikacji po naprawie. Częsty błąd to też ustawienie czynności inwazyjnych przed prostymi kontrolami, mimo że tabela wymaga odwrotnej kolejności.
Gdy iskrzenie jest intensywne, narasta szybko, pojawia się zapach spalenizny, nadmierne nagrzewanie lub nietypowe dźwięki. Wtedy dalsza praca może pogłębiać uszkodzenie komutatora i uzwojeń. W serwisie bezpieczniej wrócić do diagnostyki według ustalonej procedury.
Warto powtórzyć budowę silnika uniwersalnego, rolę komutatora i szczotek oraz typowe objawy usterek (iskrzenie, spadek obrotów, nagrzewanie). Trenuj też czytanie poleceń z tabelami: egzamin często sprawdza dokładne dopasowanie kolejności kroków do podanego zestawu czynności.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z maszyn elektrycznych: silniki komutatorowe (uniwersalne)
  • Instrukcje serwisowe/DTR urządzeń z silnikiem komutatorowym (jeśli dostępne w szkole)
  • Notatki z BHP: zasady pracy przy urządzeniach zasilanych z 230 V

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego