KWALIFIKACJA EKA5 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 36.
W tartaku wyprodukowano 4 000 mb desek "A" i 2 000 mb desek "B". Ustalone współczynniki kalkulacyjne na podstawie grubości desek wynoszą 1:3. Koszty produkcji przedstawiały się następująco:
- materiały bezpośrednie 35 000,00 zł
- płace bezpośrednie 10 000,00 zł
- koszty wydziałowe 5 000,00 zł
Jednostkowy rzeczywisty koszt wytworzenia desek "A" i "B" wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Suma kosztów produkcji to 35 000 + 10 000 + 5 000 = 50 000 zł.
Produkcję przelicza się współczynnikami: A = 4000×1 = 4000 j.p., B = 2000×3 = 6000 j.p., razem 10 000 j.p. Koszt 1 j.p. = 50 000/10 000 = 5 zł, więc A = 5 zł/mb, a B = 3×5 = 15 zł/mb.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie jest przykładem kalkulacji podziałowej ze współczynnikami, gdy wytwarza się kilka wyrobów z tych samych kosztów wspólnych, a wyroby różnią się "wagą" kosztową (tu: grubością desek).

1) Ustalenie łącznego kosztu produkcji
Najpierw sumuje się wszystkie wskazane koszty wytworzenia: materiały bezpośrednie, płace bezpośrednie i koszty wydziałowe.
35 000,00 + 10 000,00 + 5 000,00 = 50 000,00 zł.

2) Przeliczenie produkcji na jednostki przeliczeniowe
Współczynniki 1:3 oznaczają, że 1 mb desek "B" "waży kosztowo" tyle co 3 jednostki desek "A". Liczymy więc jednostki przeliczeniowe (j.p.):

  • deski "A": 4 000 mb × 1 = 4 000 j.p.
  • deski "B": 2 000 mb × 3 = 6 000 j.p.

Razem: 4 000 + 6 000 = 10 000 j.p.

3) Koszt 1 jednostki przeliczeniowej
Dzielimy łączny koszt przez łączną liczbę j.p.:
50 000 zł / 10 000 j.p. = 5 zł/j.p.

4) Koszt jednostkowy wyrobów
Deski "A" mają współczynnik 1, więc koszt 1 mb "A" = 1 × 5 = 5 zł.
Deski "B" mają współczynnik 3, więc koszt 1 mb "B" = 3 × 5 = 15 zł.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "2,50 zł i 7,50 zł" zwykle wynika z pominięcia części kosztów (np. nieuwzględnienia wszystkich składników) albo błędnego przyjęcia większej liczby jednostek przeliczeniowych.
  • "8,33 zł i 25,00 zł" może wynikać z błędnego dzielenia kosztów przez 6 000 (np. tylko B) albo z mylenia współczynnika z dodatkowym narzutem zamiast przeliczenia j.p.
  • "10,00 zł i 30,00 zł" bywa efektem policzenia kosztu 1 j.p. jako 10 zł (np. przez podzielenie 50 000 przez 5 000) i następnie przemnożenia przez współczynnik.

Na egzaminie najbezpieczniej jest zawsze wypisać: koszt całkowity → jednostki przeliczeniowe → koszt 1 j.p. → koszt A i koszt B. Taki schemat ogranicza pomyłki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To metoda ustalania kosztu jednostkowego kilku wyrobów powstających z kosztów wspólnych, gdy wyroby różnią się "wagą" kosztową. Produkcję przelicza się na jednostki przeliczeniowe za pomocą współczynników, a potem dzieli koszty na te jednostki.
Mnożysz ilość każdego wyrobu przez jego współczynnik. Dla współczynników 1 i 3: wyrób z "1" daje 1 j.p. na jednostkę, a wyrób z "3" daje 3 j.p. na jednostkę. Potem sumujesz j.p. dla wszystkich wyrobów.
Bo sama ilość nie oddaje różnic kosztowych między wyrobami. Współczynniki 1:3 informują, że jednostka wyrobu "B" jest kosztowo "cięższa" niż "A". Bez przeliczenia na j.p. podział kosztów zaniży koszt "B" i zawyży koszt "A".
W zadaniu wprost podano składniki: materiały bezpośrednie, płace bezpośrednie oraz koszty wydziałowe. Aby obliczyć koszt jednostkowy, sumuje się je do jednej kwoty, a dopiero potem rozlicza na jednostki przeliczeniowe.
Najpierw ustal łączną liczbę j.p. (suma: ilość × współczynnik dla każdego wyrobu). Następnie podziel łączny koszt produkcji przez łączną liczbę j.p. Wynik to koszt 1 j.p., który służy do wyceny wyrobów.
Wyrób o współczynniku 1 ma koszt jednostkowy równy kosztowi 1 j.p. Wyrób o współczynniku 3 ma koszt jednostkowy równy 3 × koszt 1 j.p.. Ogólnie: koszt jednostkowy wyrobu = współczynnik × koszt 1 j.p.
Najczęstsze pomyłki to: nieuwzględnienie wszystkich kosztów (np. kosztów wydziałowych), błędne przeliczenie j.p. (np. dodanie współczynników zamiast mnożenia), oraz dzielenie kosztów przez ilość fizyczną zamiast przez liczbę j.p. Warto pisać obliczenia w krokach.
W ramach tej metody oznacza, że przy rozliczaniu kosztów wspólnych jednostka "B" jest traktowana jako trzy jednostki przeliczeniowe "A". W efekcie koszt jednostkowy "B" wyjdzie 3× większy niż "A", o ile rozliczasz te same koszty wspólne.
Stosuje się je, gdy produkcja jest wspólna (te same procesy i koszty), ale wyroby różnią się parametrami wpływającymi na koszt (np. grubość, jakość, rozmiar). Współczynniki pozwalają sprawiedliwiej rozliczyć koszty i wycenić zapasy oraz wyniki.
Sygnałem są dwa elementy w treści: produkcja kilku wyrobów oraz podane współczynniki kalkulacyjne (np. 1:3). Wtedy standardową procedurą jest: koszt całkowity → j.p. → koszt 1 j.p. → koszt jednostkowy wyrobów.
info

Statystycznie 25% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Suma kosztów produkcji to 35 000 + 10 000 + 5 000 = 50 000 zł.Produkcję przelicza się współczynnikami: A = 4000×1 = 4000 j.p., B = 2000×3 = 6000 j.p., razem 10 000 j.p."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Rachunek_koszt%C3%B3w - hasło "Rachunek kosztów" (dostęp 2026-02-27)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Kalkulacja_koszt%C3%B3w - hasło "Kalkulacja kosztów" (dostęp 2026-02-27)
  • https://epodreczniki.pl/ - wyszukiwanie treści: "rachunek kosztów", "kalkulacja podziałowa", "współczynniki kalkulacyjne" (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • materiały dydaktyczne o kalkulacji podziałowej i jednostkach przeliczeniowych
  • zadania rachunkowe z rachunku kosztów (kalkulacja współczynnikowa)
  • notatki z definicji kosztów bezpośrednich i pośrednich oraz przykłady podziału kosztów wspólnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego