KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 25.
W układzie pomiarowym wzmacniacza na wyjściu otrzymano przebieg sinusoidalny napięcia, przedstawiony na wykresie. Ile wynosi wartość amplitudy napięcia i jego okresu?
Ilustracja przedstawia wykres sinusoidalny napięcia w układzie pomiarowym wzmacniacza.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Amplitudę odczytuje się jako maksymalne wychylenie od osi 0: 1 działka × KU = 1 × 0,2 V/div = 0,2 V.
Okres to czas pełnego cyklu: 4 działki × KT = 4 × 0,5 s/div = 2 s. Pozostałe odpowiedzi wynikają z pomylenia U z Upp lub z policzenia połowy okresu.

Pełne wyjaśnienie:

Na wykresach/oscyloskopie wartości fizyczne odczytuje się przez zliczenie działek siatki i przemnożenie ich przez odpowiednią skalę.

1) Amplituda U
Amplituda to maksymalne wychylenie przebiegu od poziomu odniesienia (zwykle osi 0), a nie wartość "od dołka do górki". Z wykresu widać, że wierzchołek sinusoidy sięga 1 działkę powyżej osi 0. Skala pionowa wynosi KU = 0,2 V/div, więc:
U = 1 × 0,2 V = 0,2 V.

2) Okres T
Okres to czas jednego pełnego cyklu, np. od przejścia przez zero "w górę" do kolejnego identycznego przejścia. Na wykresie taki cykl zajmuje 4 działki w poziomie. Skala czasu to KT = 0,5 s/div, więc:
T = 4 × 0,5 s = 2 s.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • U=0,4 V, T=2 s – 0,4 V odpowiada napięciu międzyszczytowemu Upp (od szczytu do szczytu), bo dla sinusoidy Upp = 2U. To typowa pomyłka, gdy zamiast amplitudy zlicza się "góra–dół".
  • U=0,2 V, T=1 s – poprawnie odczytana amplituda, ale błędny okres: 1 s to połowa cyklu (np. od szczytu do dołka), a nie pełny przebieg powtarzalny.
  • U=0,4 V, T=1 s – łączy dwie pomyłki naraz: użycie Upp zamiast U oraz policzenie połowy okresu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy pytanie dotyczy amplitudy (od 0 do szczytu) czy międzyszczytowego (od dołka do szczytu) oraz czy liczysz pełen okres, a nie półokres.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Amplituda to maksymalne wychylenie przebiegu od poziomu odniesienia (zwykle od osi 0). Odczyt: policz liczbę działek w pionie od osi 0 do szczytu i pomnóż przez skalę KU (V/div). Nie myl amplitudy z wartością międzyszczytową.
Bo to różne wielkości: U jest od 0 do szczytu, a Upp jest od dołka do szczytu. Dla sinusoidy zachodzi zależność Upp = 2U. W testach często podaje się odpowiedzi odpowiadające Upp jako typową pułapkę.
Okres T to czas jednego pełnego cyklu. Zlicz liczbę działek w poziomie dla pełnego powtórzenia przebiegu (np. od przejścia przez zero w górę do następnego takiego przejścia) i pomnóż przez KT (s/div). Wynik podaj w sekundach.
Najczęściej liczy się półokres zamiast okresu, np. od szczytu do dołka albo od zera do zera, ale w przeciwnych kierunkach. Drugi błąd to nieuwzględnienie skali KT i potraktowanie liczby działek jako sekund.
Tak, pod warunkiem że liczysz od szczytu do kolejnego szczytu (to pełny cykl). Uważaj, by nie policzyć od szczytu do dołka, bo to daje połowę okresu. W praktyce najpewniejsza metoda to liczenie między identycznymi punktami fazowymi.
KU (czułość napięciowa) mówi, ile woltów odpowiada jednej działce w pionie. KU = 0,2 V/div oznacza, że przesunięcie o 1 działkę w górę lub w dół to zmiana napięcia o 0,2 V. To kluczowe do odczytu amplitudy i Upp.
KT (podstawa czasu) mówi, ile sekund odpowiada jednej działce w poziomie. KT = 0,5 s/div oznacza, że 4 działki to 2 s. Bez KT nie da się poprawnie wyznaczyć okresu, a tym bardziej częstotliwości.
Częstotliwość oblicza się ze wzoru f = 1/T. Jeśli z wykresu wyjdzie T w sekundach, to f otrzymasz w hercach. Uważaj na jednostki: gdy T jest w ms, najpierw przelicz na sekundy, inaczej wynik będzie 1000× błędny.
Bo pozwalają szybko ocenić, czy układ działa poprawnie: czy sygnał ma właściwy poziom i czas trwania. W serwisie wzmacniaczy, generatorów i zasilaczy technik często porównuje amplitudę i okres z wartościami oczekiwanymi, aby wykryć przesterowanie lub niestabilność.
1) Zawsze sprawdź, czy pytają o amplitudę czy międzyszczytowe.
2) Najpierw policz działki, potem dopiero mnoż przez KU/KT.
3) Okres licz między punktami o tej samej fazie (np. zero rosnące).
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Amplitudę odczytuje się jako maksymalne wychylenie od osi 0: 1 działka × KU = 1 × 0,2 V/div = 0,2 V.Okres to czas pełnego cyklu: 4 działki × KT = 4 × 0,5 s/div = 2 s."

Źródła:

  • Tektronix, "The XYZs of Oscilloscopes" (podstawy: V/div, time/div, amplituda i okres), https://download.tek.com/document/XYZs-of-Oscilloscopes_Primer_03W-8605-8.pdf - dostęp 2026-02-19
  • Keysight Technologies, "Oscilloscope Measurement Fundamentals" (podstawowe definicje i pomiary amplitudy/okresu), https://www.keysight.com/us/en/assets/7018-03139/application-notes/5989-7661.pdf - dostęp 2026-02-19
  • Wikipedia (PL), "Oscyloskop" (opis skali i zastosowań), https://pl.wikipedia.org/wiki/Oscyloskop - dostęp 2026-02-19

Materiały:

  • Instrukcje i poradniki producentów oscyloskopów dotyczące odczytu V/div oraz s/div
  • Materiały dydaktyczne z podstaw elektroniki: przebiegi okresowe, amplituda, okres i częstotliwość
  • Zadania treningowe z odczytu parametrów sygnałów z siatki oscyloskopowej (różne skale KU/KT)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego