KWALIFIKACJA ELM4 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 21.
W układzie sterowania przedstawionym na rysunku, cewki przekaźników K2 i K3 nie zostały aktywowane, lampka H1 nie świeci, mimo iż jednocześnie naciśnięto sprawne technicznie przyciski S1 i S3. Taki objaw może wskazywać na uszkodzenie zestyku przekaźnika
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu sterowania, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika automatyka
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Brak zadziałania cewek K2 i K3 oraz brak świecenia H1 mimo jednoczesnego naciśnięcia sprawnych S1 i S3 wskazuje na przerwę w torze sterowania przed tymi elementami.
Jeśli w schemacie warunek podania napięcia na K2/K3 i H1 przechodzi przez zestyk przekaźnika K1:23-24, jego uszkodzenie (brak przewodzenia) wywoła dokładnie taki objaw.

Pełne wyjaśnienie:

Opisany objaw diagnostyczny jest typowy dla przerwy w obwodzie sterowania (braku ciągłości) w takim miejscu, które odcina zasilanie jednocześnie od kilku odbiorników sterowania.

Skoro przyciski S1 i S3 są sprawne i zostały naciśnięte równocześnie, a mimo to:

  • cewki przekaźników K2 i K3 nie zostały aktywowane,
  • lampka H1 nie świeci,

to należy założyć, że sygnał z przycisków nie dociera do elementów wykonawczych, albo nie jest spełniony warunek pośredni (np. blokada, zezwolenie, podtrzymanie) realizowany zestykiem innego przekaźnika.

Odpowiedź "K1:23-24" pasuje do takiej diagnozy, jeżeli w przedstawionym układzie jest to zestyk, przez który przechodzi zasilanie/zezwolenie dla gałęzi z K2, K3 oraz H1. Uszkodzenie tego zestyku (np. przepalenie, brak domknięcia, wysoka rezystancja styku) spowoduje, że nawet poprawne wysterowanie przyciskami nie doprowadzi do załączenia cewek ani do zapalenia lampki.

Dlaczego pozostałe propozycje są mniej trafne w kontekście podanego objawu:

  • "K1:13-14" – często jest to inny zestyk pomocniczy K1, który może realizować inną funkcję (np. podtrzymanie lub sygnalizację). Jeśli nie leży w jedynym wspólnym torze zasilania dla K2, K3 i H1, jego uszkodzenie nie wywoła jednocześnie wszystkich obserwowanych skutków.
  • "K2:13-14" – uszkodzenie zestyku K2 zwykle ujawniłoby się po zadziałaniu cewki K2 (np. brak samopodtrzymania, brak sygnału zwrotnego), natomiast w zadaniu podkreślono, że cewka K2 w ogóle się nie aktywuje.
  • "K3:11-12" – taki zestyk bywa wykorzystywany jako styk rozwierny w blokadach. Jego uszkodzenie mogłoby dawać inne, zależne od funkcji w schemacie, symptomy; nie jest to najbardziej typowy pojedynczy punkt wspólny odcinający jednocześnie K2, K3 i H1, jeśli te elementy są zasilane wcześniej przez zezwolenie z K1.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach "symptom → uszkodzony element" warto szukać elementu wspólnego dla wielu skutków. Jeśli kilka odbiorników nie działa jednocześnie, często winny jest jeden zestyk/połączenie w torze poprzedzającym rozgałęzienie, a nie awaria każdego z odbiorników osobno.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To oznaczenia zacisków zestyków pomocniczych na aparatach. W praktyce wskazują konkretną parę śrub/złącz, do której podłączone są przewody. Na schemacie pozwalają jednoznacznie zidentyfikować, który styk danego przekaźnika bierze udział w logice sterowania.
Idź "po torze" zasilania sterowania: sprawdź, czy napięcie dochodzi do przycisków, potem czy wychodzi z przycisków, następnie czy przechodzi przez zestyki pośrednie (zezwolenia, blokady), aż do zacisków cewki. Najczęściej problemem jest przerwa na jednym z zestyków lub połączeń.
Jeśli kilka elementów nie działa naraz, często łączy je wspólny odcinek obwodu (np. ten sam zestyk zezwalający lub wspólne zasilanie). Uszkodzenie w tym wspólnym miejscu daje wiele objawów jednocześnie, co jest typowe dla przerwy w torze sterowania, a nie dla awarii wielu odbiorników naraz.
Najczęściej: brak załączenia elementów zależnych, niestabilna praca (raz działa, raz nie), "przyklejenie" albo brak powrotu, a także spadek napięcia pod obciążeniem. W praktyce spotyka się przepalenie, zabrudzenie, nadpalenie lub mechaniczne niedomykanie styku.
Zwykle nie, bo zestyk K2 jest elementem wykonawczym zależnym od zadziałania cewki K2. Może jednak pośrednio wpływać na pracę, jeśli realizuje samopodtrzymanie lub zezwolenie w innym miejscu układu. Dlatego trzeba patrzeć, gdzie dany zestyk jest wpięty w schemat.
Rozpoznaje się to po symbolu zestyku na schemacie: zwierny (NO) jest przedstawiany jako otwarty w stanie spoczynku, a rozwierny (NC) jako zamknięty w stanie spoczynku. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest, czy w stanie bez napięcia na cewce styk przewodzi, czy nie.
Sprawdź ciągłość (funkcja "beep") lub rezystancję zestyku w odpowiednim stanie (spoczynkowym albo po zadziałaniu cewki). Dodatkowo zmierz napięcie po obu stronach zestyku pod warunkami pracy. Różnica napięć na zestyku często wskazuje miejsce przerwy.
Gdy trzeba zbudować logikę zależności, np. blokady wzajemne, sekwencje startu, warunki bezpieczeństwa lub potwierdzenia stanu. Wtedy jeden przekaźnik działa jako "pośrednik" i jego zestyk przepuszcza zasilanie/sterowanie dalej, dopiero po spełnieniu danego warunku.
Najczęściej: pomijanie zestyku pośredniego, mylenie zestyków podobnie oznaczonych, zakładanie uszkodzenia cewki bez sprawdzenia, czy w ogóle dostaje napięcie, oraz nieuwzględnianie, że jedna przerwa "przed rozgałęzieniem" wyłącza kilka elementów naraz.
Ćwicz analizę schematów: wyznaczaj tor zasilania, zaznaczaj warunki logiczne (AND/OR realizowane zestykiem szeregowym/równoległym), a potem "symuluj" stany pracy. Dobrą metodą jest tworzenie listy: co musi być zamknięte, aby cewka dostała napięcie.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne dotyczące schematów przekaźnikowych (układy start-stop, podtrzymanie, blokady)
  • Instrukcje producentów przekaźników/styczników: opisy zacisków i zestyków pomocniczych
  • Ćwiczenia laboratoryjne z uruchamiania i diagnozowania obwodów sterowania 24 V DC/230 V AC

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego