KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2018 (test 2)

PYTANIE NR 25.
W urządzeniu mechatronicznym należy zamontować diodę sygnalizacyjną o napięciu i prądzie znamionowym U1 = 2 V i I = 0,1 A. Jaką wartość rezystancji powinien mieć połączony szeregowo z diodą rezystor, jeśli wiadomo, że układ diody i rezystora będzie zasilany ze źródła 24 V DC?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego z kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rezystor szeregowy ma "zabrać" różnicę napięć między zasilaniem a diodą.
Najpierw liczysz spadek na rezystorze: 24 V − 2 V = 22 V.
Następnie z prawa Ohma: R = U/I = 22 V / 0,1 A = 220 Ω. Taki rezystor ustali prąd diody na poziomie znamionowym.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie z diodą sygnalizacyjną LED rezystor połączony szeregowo pełni kluczową rolę: ogranicza prąd płynący przez diodę do wartości bezpiecznej i wymaganej (znamionowej). Sama dioda nie "ustawia" prądu w sposób stabilny – przy wzroście napięcia prąd może rosnąć bardzo szybko, co grozi uszkodzeniem.

W danych zadania znamy:

  • napięcie zasilania: 24 V DC,
  • napięcie znamionowe (spadek) na diodzie: U1 = 2 V,
  • prąd znamionowy diody: I = 0,1 A.

Ponieważ elementy są połączone szeregowo, przez diodę i rezystor płynie ten sam prąd (0,1 A). Najpierw wyznaczamy, jakie napięcie ma się odłożyć na rezystorze:

UR = Uzas − Udiody = 24 V − 2 V = 22 V

Następnie stosujemy prawo Ohma dla rezystora:

R = UR / I = 22 V / 0,1 A = 220 Ω

Dlatego poprawna jest odpowiedź "220 Ω".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "24 Ω" oznaczałoby zbyt małą rezystancję, a więc zbyt duży prąd: I ≈ 22 V / 24 Ω ≈ 0,92 A. To wielokrotnie przekracza 0,1 A i typowo doprowadzi do przegrzania oraz uszkodzenia LED.
  • "22 Ω" daje jeszcze większy prąd: I ≈ 22 V / 22 Ω = 1 A. To tym bardziej nie spełnia warunku prądu znamionowego.
  • "2200 Ω" jest z kolei zbyt duże: I ≈ 22 V / 2200 Ω = 0,01 A. Dioda świeciłaby znacznie słabiej (prąd 10 mA zamiast 100 mA), a układ nie spełniałby założeń zadania.

W praktyce warto też pamiętać o doborze mocy rezystora (P = UR·I), jednak w tym pytaniu sprawdzana jest wyłącznie poprawna wartość rezystancji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności: R = (Uzas − ULED) / ILED. Najpierw odejmij spadek napięcia na diodzie od napięcia zasilania, a potem podziel wynik przez prąd znamionowy LED. To klasyczne zastosowanie prawa Ohma do ograniczania prądu.
Te 2 V to spadek napięcia na diodzie podczas pracy. W połączeniu szeregowym suma spadków napięć równa się napięciu zasilania, więc na rezystorze musi się odłożyć pozostała część napięcia. Dzięki temu rezystor może ograniczyć prąd do wymaganej wartości.
Za mała rezystancja powoduje zbyt duży prąd. LED może świecić bardzo jasno tylko przez chwilę, a następnie przegrzać się i ulec trwałemu uszkodzeniu. W układach mechatronicznych może to też wywołać zakłócenia lub uszkodzić elementy sterowania, jeśli zasilacz wejdzie w ograniczenie prądowe.
Zwykle nie. Typowa dioda LED wymaga ograniczenia prądu, bo sama nie stabilizuje go w szerokim zakresie napięć. Bez rezystora (lub innego układu ograniczającego, np. źródła prądowego) prąd może gwałtownie wzrosnąć i doprowadzić do uszkodzenia LED.
Najczęściej: nieuwzględnienie spadku napięcia na diodzie (liczenie R = 24/0,1), pomyłka w prądzie 0,1 A (np. 0,01 A), a także wybór odpowiedzi "pod 24 V" przez skojarzenie z treścią. Warto zawsze rozpisać: UR = Uzas − ULED.
Najprościej zmierzyć prąd włączając multimetr szeregowo z diodą i rezystorem oraz porównać z wartością znamionową. Dodatkowo można zmierzyć spadek napięcia na rezystorze i wyliczyć prąd z prawa Ohma. To przydatne przy uruchamianiu i serwisie urządzeń.
Spotyka się różne prądy pracy LED zależnie od typu i zastosowania. W wielu wskaźnikach prądy są mniejsze, ale istnieją też diody dużej mocy lub bardzo jasne wskaźniki. Na egzaminie kluczowe jest trzymanie się danych zadania: prąd znamionowy podany w treści jest wartością docelową do obliczeń.
Najpierw wyznacz napięcie na rezystorze UR = 24 V − 2 V = 22 V. Następnie moc: P = UR · I. Dla I = 0,1 A otrzymasz P = 22 V · 0,1 A = 2,2 W. W praktyce dobiera się rezystor o mocy z zapasem.
DC oznacza prąd stały, czyli stałą polaryzację diody. Trzeba zadbać o poprawne podłączenie anody i katody oraz o ograniczenie prądu rezystorem. W automatyce i mechatronice 24 V DC to częsty standard zasilania czujników, modułów I/O i sygnalizacji, więc takie obliczenia są praktyczne.
W praktyce tak: napięcie przewodzenia LED zależy m.in. od temperatury, a rezystory mają tolerancję (np. 1% lub 5%). Na egzaminie szkolnym zwykle liczy się wartość idealną z danych zadania. W realnym układzie dobiera się najbliższą wartość z szeregu i sprawdza prąd pomiarem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Rezystor szeregowy ma "zabrać" różnicę napięć między zasilaniem a diodą."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Prawo Ohma" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Ohma (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Dioda elektroluminescencyjna" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Dioda_elektroluminescencyjna (dostęp: 2026-03-02)
  • All About Circuits: "LED Resistor Calculator / LED circuits (current limiting)" — https://www.allaboutcircuits.com/tools/led-resistor-calculator/ (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki/lekcje z podstaw elektrotechniki: prawo Ohma, obwody DC
  • Materiały dydaktyczne o diodach LED: spadek napięcia i ograniczanie prądu
  • Karty katalogowe LED (pojęcia: U<sub>F</sub>, I<sub>F</sub>)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego