W inwentaryzacji porównuje się stan ze spisu z natury ze stanem w ewidencji księgowej. Różnica może dać niedobór (stan faktyczny mniejszy niż ewidencyjny) albo nadwyżkę (stan faktyczny większy niż ewidencyjny). W zadaniu dopuszczono kompensatę, czyli wzajemne rozliczenie części niedoboru i nadwyżki, ale według ściśle określonej reguły.
Zasada "mniejsza ilość – niższa cena" oznacza, że do kompensaty wolno przyjąć jedynie:
- mniejszą z dwóch ilości (niedoboru i nadwyżki),
- oraz niższą z dwóch cen jednostkowych.
Dlatego obliczenia przebiegają etapami:
- Wartość niedoboru materiału X: 200 kg × 3 zł/kg = 600 zł.
- Wartość nadwyżki materiału Y: 100 kg × 4 zł/kg = 400 zł.
- Mniejsza ilość: min(200 kg, 100 kg) = 100 kg.
- Niższa cena: min(3 zł, 4 zł) = 3 zł/kg.
- Wartość kompensaty: 100 kg × 3 zł/kg = 300 zł.
Po kompensacie pozostaje część niedoboru, której nie da się już "pokryć" nadwyżką. Tę pozostałą część obciąża się magazyniera: 600 zł − 300 zł = 300 zł.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe? Kwota 200 zł zwykle wynika z odjęcia pełnej wartości nadwyżki (600 − 400), co łamie zasadę minimum. Kwota 100 zł lub 400 zł to efekt pominięcia któregoś z warunków (porównania ilości i cen) albo błędnego przeniesienia samej nadwyżki na obciążenie. W tym zadaniu zawsze trzeba zastosować oba minima i dopiero potem policzyć resztę niedoboru.
