KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 35.
W wyrobiskach przewietrzanych za pomocą lutniociągów czujniki metanomierzy umieszcza się pod stropem wyrobiska w odległości od skrzyżowania z wyrobiskiem przewietrzanym opływowym prądem powietrza
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W wyrobiskach przewietrzanych lutniociągami metan może gromadzić się pod stropem, dlatego czujniki metanomierzy lokalizuje się właśnie tam.
Wymaganie dla czujnika odniesionego do skrzyżowania z wyrobiskiem przewietrzanym opływowym prądem wskazuje przedział 10–15 m, a pozostałe zakresy nie spełniają tego kryterium.

Pełne wyjaśnienie:

W wyrobiskach przewietrzanych za pomocą lutniociągów (tłoczących, ssących lub kombinowanych) wymagane jest takie rozmieszczenie czujników metanometrii automatycznej, aby pomiar był reprezentatywny dla stref, w których metan może się gromadzić i przemieszczać wraz z prądami powietrza. Ponieważ metan jest lżejszy od powietrza, czujniki umieszcza się pod stropem wyrobiska.

W treści zadania kluczowe jest odniesienie odległości do skrzyżowania z wyrobiskiem przewietrzanym opływowym prądem powietrza. Dla tej lokalizacji wymagany jest przedział: nie mniej niż 10 m i nie więcej niż 15 m. Taki zakres zapewnia, że czujnik nie jest zbyt blisko skrzyżowania (gdzie mogą występować lokalne zawirowania i mieszanie strug), ani zbyt daleko (co mogłoby ograniczyć kontrolę strefy oddziaływania wyrobiska lutniowego na wyrobisko z prądem opływowym).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "nie mniejszej niż 8 m i nie większej niż 10 m" – dolna granica jest za mała, a zakres nie odpowiada wymaganemu przedziałowi dla odległości mierzonej od skrzyżowania.
  • "nie mniejszej niż 6 m i nie większej niż 8 m" – wartości są zbyt małe dla punktu odniesienia "skrzyżowanie" i mogą wynikać z pomyłki z innymi wymaganiami lokalizacyjnymi czujników w wyrobiskach lutniowych.
  • "nie mniejszej niż 15 m i nie większej niż 20 m" – zakres jest przesunięty za daleko; przekracza dopuszczalną górną granicę odległości od skrzyżowania.

W praktyce, w dłuższych wyrobiskach lutniowych stosuje się co najmniej dwa newralgiczne miejsca kontroli: strefę przy przodku oraz strefę przy skrzyżowaniu z wyrobiskiem z prądem opływowym. Na egzaminie najczęstsza pułapka polega na pomyleniu tych dwóch przypadków i dobraniu odległości właściwej dla innego punktu odniesienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lutniociąg to przewód (ciąg lutni) doprowadzający lub odprowadzający powietrze w wyrobisku, które nie ma przelotu (wyrobisko ślepe). Umożliwia przewietrzanie przodka, rozcieńczanie i usuwanie metanu oraz innych zanieczyszczeń, gdy nie da się wytworzyć naturalnego obiegu powietrza.
Metan jest gazem lżejszym od powietrza, dlatego ma tendencję do gromadzenia się w górnych partiach wyrobiska. Montaż czujnika pod stropem zwiększa szansę wczesnego wykrycia wzrostu stężenia metanu i uruchomienia zabezpieczeń (np. sygnalizacji lub wyłączeń) zanim zagrożenie obejmie całą przestrzeń roboczą.
Dla czujnika umieszczanego względem skrzyżowania z wyrobiskiem przewietrzanym opływowym prądem powietrza wymagany jest przedział odległości 10–15 m. Ten zakres dotyczy konkretnej lokalizacji "od skrzyżowania", a nie czujnika przy czole przodka.
To wyrobisko, w którym przepływ powietrza odbywa się w ramach głównego obiegu wentylacyjnego (prąd opływowy), a nie przez lokalne urządzenia typu lutniociąg. W praktyce jest to zwykle chodnik/wyrobisko stanowiące element sieci wentylacyjnej, do którego "dochodzi" wyrobisko lutniowe na skrzyżowaniu.
Najczęściej myli się dwa różne przypadki lokalizacji czujników: przy czole przodka oraz od skrzyżowania z wyrobiskiem z prądem opływowym. Uczniowie przenoszą odległości z jednego przypadku na drugi albo wybierają "podobny" zakres (np. 8–10 m), nie analizując punktu odniesienia wskazanego w treści pytania.
Nie zawsze. W praktyce (zwłaszcza w dłuższych wyrobiskach) stosuje się więcej niż jeden czujnik, aby kontrolować różne strefy ryzyka: rejon przodka oraz rejon przy skrzyżowaniu z wyrobiskiem przewietrzanym prądem opływowym. Dokładna liczba i miejsca zależą od wymagań i organizacji ruchu.
Pomyłka pojawia się, gdy czyta się pytanie wybiórczo i zapamięta jedynie "lutniociąg" oraz "odległość", pomijając frazę o skrzyżowaniu i prądzie opływowym. Pomaga nawyk podkreślania w treści punktu odniesienia (skrzyżowanie czy czoło) i dopiero potem porównywania z odpowiedziami liczbowymi.
W praktyce odległość mierzy się wzdłuż osi wyrobiska od miejsca skrzyżowania, wykorzystując taśmę mierniczą, podziałkę na obudowie/trasie lub dane z dokumentacji geodezyjnej i mierniczej. Ważne jest, by pomiar był wykonany po rzeczywistym przebiegu wyrobiska, a czujnik znalazł się w wymaganym przedziale, nie "około".
Zakres 15–20 m przekracza dopuszczalną górną granicę dla czujnika lokalizowanego względem skrzyżowania (wymagany jest przedział 10–15 m). Umieszczenie czujnika dalej może ograniczyć kontrolę strefy, w której miesza się powietrze z wyrobiska lutniowego i z prądu opływowego, a więc pogarszać skuteczność nadzoru metanowego.
Najlepiej uczyć się "parami": osobno wymagania dla czujników przy czole przodka i osobno dla czujników od skrzyżowania. Do tego warto robić krótkie fiszki z hasłem "punkt odniesienia" i zakresem odległości. Na egzaminie zawsze najpierw ustal, czy pytanie mówi o czole czy o skrzyżowaniu.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 23 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych, §181 ust. 1 pkt 2, Dz.U. 2017 poz. 1118
  • ISAP (Internetowy System Aktów Prawnych) – Rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych (publikacja: Dz.U. 2017 poz. 1118) – dostęp poprzez wyszukiwarkę ISAP

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia dotyczącego prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych (część o metanometrii i przewietrzaniu)
  • Materiały dydaktyczne z przewietrzania kopalń (przewietrzanie lutniowe, prądy opływowe, skrzyżowania)
  • Instrukcje zakładowe/metanometryczne dotyczące rozmieszczenia czujników i interpretacji wskazań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego