Naddatek na obróbkę skrawaniem to celowo przewidziany "zapas" materiału pozostawiany na odlewie, aby podczas późniejszej obróbki mechanicznej można było:
- usunąć warstwę wierzchnią powstałą w procesie odlewania (np. nierówności, przypalenia formierskie),
- skorygować odchyłki wymiarowe i kształtu odlewu,
- uzyskać wymaganą chropowatość i dokładność powierzchni obrabianej.
W praktyce odlewniczej nie wyznacza się tego "z głowy" ani z prostego wzoru, tylko korzysta z tabel technologicznych lub norm, gdzie naddatek zależy od trzech kluczowych informacji podanych w pytaniu: materiału (żeliwo szare), największego wymiaru zewnętrznego (240 mm) oraz stopnia naddatku (G). Dla tej kombinacji dobiera się wartość 2,8 mm.
Dlaczego pozostałe propozycje są niewłaściwe?
- 2,2 mm – jest wartością zbyt małą dla wskazanego stopnia i wymiaru, więc może nie zapewnić bezpiecznego usunięcia warstwy odlewniczej oraz korekty odchyłek po odlaniu.
- 0,7 mm – to naddatek bardzo mały, typowy raczej dla bardzo dokładnych odlewów lub innych warunków (mniejsze wymiary/inna klasa). Przy 240 mm zwykle nie daje rezerwy technologicznej.
- 5,5 mm – to naddatek zbyt duży w tej sytuacji; prowadzi do nadmiernego zdejmowania materiału, wydłużenia czasu obróbki, większego zużycia narzędzi i wzrostu kosztów, bez uzasadnienia jakościowego.
Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o naddatkach zawsze najpierw ustal największy wymiar zewnętrzny i upewnij się, że trafiasz w prawidłowy przedział tabeli. Następnie sprawdź, czy stopień (np. G) nie oznacza innego poziomu "bezpieczeństwa" naddatku. Najczęstszy błąd to pomylenie przedziału wymiarowego albo traktowanie naddatku jako wartości "na stronę" vs "na średnicę", zależnie od sposobu zdefiniowania w tablicach.
