KWALIFIKACJA BUD19 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 8.
Wartości współrzędnych punktu końcowego K łuku kołowego, wyokrąglającego załamanie osi trasy, o kącie zwrotu α = 100g, promieniu R = 100 m i współrzędnych początku XP = 1000, YP = 1000, wynoszą
Ilustracja przedstawia diagram związany z geodezją, który pokazuje łuk kołowy wyokrąglający załamanie osi trasy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kąt zwrotu 100g odpowiada 90°, więc łuk jest ćwiartką okręgu o promieniu R=100 m. Z geometrii ćwiartki okręgu (zgodnej z rysunkiem) wynika, że przyrosty współrzędnych od P do K w I ćwiartce wynoszą ΔX=100 i ΔY=100. Stąd: XK=1000+100=1100, YK=1000+100=1100.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano łuk kołowy wyokrąglający załamanie osi trasy o kącie zwrotu α = 100g i promieniu R = 100 m. W geodezji często spotyka się jednostkę grad, gdzie pełny kąt ma 400g. Zatem 100g to 1/4 pełnego kąta, czyli 90° (ćwiartka okręgu).

Ilustracja opisuje sytuację, w której łuk zaczyna się w punkcie P stycznie do osi X (styczna pionowa) i kończy w punkcie K stycznie do osi Y (styczna pozioma). Taki układ jest typowy dla ćwiartki okręgu w I ćwiartce, czyli dla przejścia z kierunku osi X do kierunku osi Y przy dodatnich przyrostach obu współrzędnych.

Dla ćwiartki okręgu o promieniu R odległości "w osi" między skrajnymi punktami tej ćwiartki wynoszą dokładnie R. Intuicyjnie: środek okręgu jest odsunięty o R od każdej z dwóch prostopadłych stycznych, a przejście o 90° powoduje zmianę położenia o promień w każdym z kierunków. Stąd przyrosty współrzędnych punktu końcowego względem początkowego są:

  • ΔX = R = 100 m
  • ΔY = R = 100 m

Teraz wykonujemy proste obliczenie współrzędnych:

XK = XP + ΔX = 1000 + 100 = 1100
YK = YP + ΔY = 1000 + 100 = 1100

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Warianty z liczbą 1010 oznaczają przyrost o 10 m, co nie zgadza się z danymi (promień wynosi 100 m). Warianty mieszane (1100,1010) lub (1010,1100) dają przyrost tylko w jednej osi, co nie pasuje do ćwiartki okręgu w I ćwiartce, gdzie oba przyrosty są dodatnie i równe R. Kluczowe jest połączenie: 100g → 90° → ćwiartka okręgu oraz właściwa interpretacja geometrii stycznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kąt zwrotu α to miara zmiany kierunku osi trasy między dwiema kolejnymi prostymi (stycznymi). Opisuje "załamanie" kierunku, które łuk kołowy ma wygładzić. Im większy kąt zwrotu, tym większa zmiana kierunku i zwykle większe wymagania co do promienia łuku.
W układzie gradowym pełny kąt to 400g, a w stopniach 360°. Zatem 1g = 360°/400 = 0,9°. Dla 100g otrzymujesz 100 × 0,9° = 90°, czyli dokładnie kąt prosty. Ta zamiana często pojawia się w zadaniach z geometrii tras.
100g stanowi jedną czwartą pełnego kąta 400g. Jedna czwarta okręgu to właśnie ćwiartka okręgu, odpowiadająca 90°. W praktyce oznacza to, że kierunek stycznej obraca się o kąt prosty między początkiem i końcem łuku.
Zwykle potrzebujesz co najmniej: współrzędnych punktu początkowego P, promienia R, kąta zwrotu α oraz informacji o orientacji (kierunek stycznej w P i w K albo azymuty stycznych). Bez orientacji nie da się jednoznacznie określić znaków przyrostów ΔX i ΔY.
Dla przypadku ćwiartki okręgu (90°) w typowym układzie prostopadłych stycznych przyrosty w obu osiach mają wartość R. Otrzymujesz więc ΔX = R oraz ΔY = R (z odpowiednimi znakami zależnie od ćwiartki). Potem dodajesz je do współrzędnych punktu P.
Nie, jeśli zadanie dotyczy ćwiartki okręgu o promieniu 100 m i przyrosty wynikają bezpośrednio z geometrii tego łuku. Wtedy charakterystyczne przesunięcia są rzędu promienia (100 m), a nie 10 m. Odpowiedzi typu 1010 sugerują niezgodny z danymi przyrost.
Sprawdź strzałki osi na schemacie. W zadaniach egzaminacyjnych oś X i oś Y mogą być narysowane nietypowo (np. X do góry, Y w prawo). Dopiero po ustaleniu zwrotu osi można poprawnie ocenić, czy ΔX i ΔY są dodatnie czy ujemne.
Styczne określają kierunek trasy przed i po łuku, czyli "ustawiają" łuk w układzie współrzędnych. Ten sam promień i ten sam kąt zwrotu mogą dać różne współrzędne punktu końcowego, jeśli łuk jest obrócony lub znajduje się w innej ćwiartce. Styczne usuwają tę niejednoznaczność.
Najczęściej myli się grady ze stopniami (np. 100g traktuje jak 100°), pomija się informację o orientacji osi/stycznych oraz błędnie dobiera znaki przyrostów. Częsty jest też "błąd skali": wybór przyrostu 10 zamiast 100, bo wygląda "bardziej ostrożnie".
Najlepiej połączyć teorię z rachunkami: powtórz jednostki kątów (g, °, rad), narysuj kilka wariantów łuków (różne ćwiartki), ćwicz obliczanie ΔX, ΔY i współrzędnych punktów głównych. Pomaga też analiza typowych schematów: gdzie jest styczna, promień i środek łuku.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że kąt zwrotu 100g odpowiada 90°, więc łuk jest ćwiartką okręgu o promieniu R=100 m.

Materiały:

  • Skrypty/rozdziały z geometrii tras: łuki kołowe, styczne, kąty zwrotu
  • Powtórka z trygonometrii: zależności sin i cos dla 90°
  • Ćwiczenia rachunkowe: przeliczanie gradów na stopnie i radiany

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego