KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 25.
Według przepisów Kodeksu pracy bezwzględny zakaz zatrudniania w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej dotyczy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bezwzględny zakaz pracy w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej dotyczy pracownic w ciąży. Inne wskazane grupy (np. opiekun dziecka do 4 lat) mogą podlegać odmiennym ograniczeniom, często zależnym od zgody pracownika lub szczególnych warunków, ale nie jest to ten sam, absolutny zakaz.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy grupy pracowników objętych bezwzględnym (czyli niewymagającym żadnych dodatkowych warunków ani zgody pracownika) zakazem zatrudniania w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej.

Poprawna jest odpowiedź: "kobiet w ciąży." Ochrona pracownic w ciąży w obszarze czasu pracy ma charakter szczególnie silny: pracodawca nie może planować ani polecać im pracy w nadgodzinach ani w nocy. W praktyce oznacza to konieczność takiego ułożenia grafiku, aby pracownica w ciąży wykonywała pracę w ramach dobowych norm czasu pracy i poza porą nocną.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w kontekście "bezwzględnego zakazu" nadgodzin i nocy?

  • "osób niepełnosprawnych." Ograniczenia czasu pracy mogą istnieć, ale ich zakres zależy od stopnia niepełnosprawności, rodzaju pracy oraz ewentualnych wyjątków. Nie jest to prosta zasada "zawsze i bezwzględnie" dla każdej osoby niepełnosprawnej.
  • "pracowników powyżej 50 roku życia." Sam wiek (powyżej 50 lat) nie tworzy generalnego, bezwzględnego zakazu pracy w nocy i nadgodzinach. Uprawnienia związane z wiekiem dotyczą innych obszarów (np. profilaktyka, czasem szczególne rozwiązania), ale nie w tej formie.
  • "osób sprawujących opiekę nad dzieckiem do lat 4." W tym przypadku typowym mechanizmem jest ograniczenie o charakterze względnym (zależnym od zgody pracownika) albo szczególne zasady organizacji pracy, a nie automatyczny, absolutny zakaz w każdej sytuacji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się sformułowanie "bezwzględny zakaz", szukaj grupy, dla której przepisy nie przewidują "furtki" w postaci zgody pracownika ani typowych wyjątków organizacyjnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zakaz, którego nie można "uchylić" zgodą pracownika ani decyzją pracodawcy. Jeśli przepis przewiduje bezwzględny zakaz, pracodawca nie może planować ani polecać takiej pracy, a naruszenie może skutkować odpowiedzialnością pracodawcy.
Chodzi o szczególną ochronę zdrowia pracownicy i dziecka. Praca w nocy wiąże się z obciążeniem organizmu oraz zaburzeniem rytmu dobowego, dlatego prawo pracy przewiduje dla ciężarnych mocniejsze ograniczenia niż dla większości innych grup.
Przy bezwzględnym zakazie sama prośba pracownicy nie zmienia sytuacji prawnej. Pracodawca powinien odmówić i tak zorganizować zadania oraz grafik, aby praca była wykonywana w ramach norm czasu pracy i poza porą nocną.
Pora nocna to wyodrębniony w zakładzie pracy przedział obejmujący 8 godzin pomiędzy godzinami nocnymi (w ramach doby). Konkretne godziny ustala pracodawca w regulacjach wewnętrznych, ale muszą mieścić się w ustawowych granicach.
Nie. W przypadku opieki nad dzieckiem do 4 lat często występuje mechanizm ochronny zależny od zgody pracownika (zakaz względny). To inna konstrukcja niż ochrona ciężarnych, gdzie zakaz pracy w nadgodzinach i w nocy ma charakter bardziej kategoryczny.
Sam fakt ukończenia 50 lat nie tworzy generalnego, absolutnego zakazu pracy w porze nocnej i nadgodzinach. Ochrona w prawie pracy zwykle wynika z konkretnych przesłanek (np. ciąża, młodociani, szczególne warunki), a nie z tej granicy wieku.
Ograniczenia mogą istnieć, ale nie są automatycznie jednakowe dla wszystkich osób niepełnosprawnych. Zależą m.in. od stopnia niepełnosprawności i wyjątków dopuszczonych w przepisach. Dlatego nie jest to typowy "bezwzględny zakaz" w każdej sytuacji.
Najczęściej myli się zakaz bezwzględny z ograniczeniem zależnym od zgody pracownika albo utożsamia każdą grupę "wrażliwą" z absolutnym zakazem. Warto zawsze odróżniać: kto ma zakaz zawsze, a kto ma prawo odmowy lub wymaga zgody.
Powinien zaplanować pracę tak, aby pracownica nie była kierowana na zmianę nocną ani do nadgodzin. W praktyce oznacza to zmianę harmonogramu, ewentualne przesunięcie na inną zmianę oraz dostosowanie zakresu zadań do pracy w normalnych godzinach.
Ucz się pojęciami: "zakaz bezwzględny", "za zgodą", "prawo odmowy", "pora nocna", "nadgodziny". Rób krótkie fiszki z grupami objętymi szczególną ochroną i zawsze sprawdzaj, czy pytanie dotyczy zakazu absolutnego czy tylko ograniczenia.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Bezwzględny zakaz pracy w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej dotyczy pracownic w ciąży."

Źródła:

  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 178 (zakazy dotyczące czasu pracy pracownic w ciąży)
  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 151(7) (definicja pory nocnej w przepisach o czasie pracy)
  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 178(2) (szczególne zasady dotyczące pracowników opiekujących się dzieckiem do 4 lat)

Materiały:

  • Aktualny tekst Kodeksu pracy (dział dotyczący czasu pracy oraz uprawnień związanych z rodzicielstwem)
  • Materiały edukacyjne PIP dotyczące czasu pracy i uprawnień pracowników
  • Podręczniki do kwalifikacji z obszaru obsługi klienta i podstaw prawa pracy w administracji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego